30 marca 2026

OK, Google! Jaki dziś dzień? A to elektroniczne urządzenie odpowiada mi najzwyczajniej w świecie: „Dziś jest poniedziałek, 30 marca 2026 roku”. Ale co ja przez ten cały czas robiłem?

Nie, nie obijałem się, jak to mówią w Quebecu. Pracowałem nad przebudową swoich stron internetowych — CSS, JS, HTML — i porządkowaniem folderów. Za to niedziela była naprawdę piękna. Gdy pęka kolejny łańcuch, twórczość powraca, zaczyna od nowa i przebija wszystkie przeszkody.

Może zastanawiacie się... co z moją ascezą? Otóż uległem. Piękne kształty okazały się silniejsze niż moja wytrwałość. Myślę poważnie, nie chcąc nikogo urazić, że tego nie żałuję. Rozpoczęła się wielka wojna i trzeba się ewakuować. Jeśli śledzicie wiadomości, zapewne w pewnym stopniu rozumiecie moje stanowisko. Zresztą w moim wieku, przy sile mojego libido... pozostaje mi już tylko podrapać się po mosznie, kiedy mnie swędzi.

10 lipca 2026

Pracuję jak żółw.

Spokojny, cierpliwy żółw, który posuwa się we własnym tempie, nie przejmując się szybkością innych. Robi kilka kroków, zatrzymuje się, rozgląda dookoła, po czym znajduje piękny liść sałaty i poświęca tyle czasu, ile trzeba, żeby się nim delektować.

Potem rusza dalej.

Jeszcze kilka kroków...

I kolejny postój.

Kolejny liść sałaty.

I tak trwa ta podróż.

Trzeba więc przyznać: nie pracuję szybko. Każdy projekt posuwa się powoli, niekiedy bardzo powoli. Daję sobie czas na patrzenie, rozmyślanie, poprawianie, przesunięcie obrazka, zmianę tekstu, porównanie jednej wersji z drugą, a potem na powrót do szczegółu, który uważałem już za skończony.

Ale żółw ma również swoje zalety.

Nie biega we wszystkich kierunkach. Konsekwentnie idzie swoją drogą. Nawet kiedy wydaje się niemal nieruchomy, wciąż posuwa się naprzód. Stopniowo przybywa stron, tłumaczenia dobiegają końca, obrazy odnajdują swoje miejsce, a światy stają się coraz większe.

Właśnie dlatego często zwracam się do Elleii.

Jest szybsza ode mnie. Kiedy mój żółw zatrzymuje się, żeby zjeść kilka liści sałaty, Elleia potrafi rozmyślać, podsuwać pomysły, pisać, poprawiać i wyobrażać sobie wiele możliwych dróg.

Nie zastępuje żółwia.

Towarzyszy mu.

To ja nadal wybieram kierunek, obserwuję krajobraz i decyduję, dokąd ma prowadzić podróż. Elleia po prostu pomaga mi łatwiej pokonywać pewne odległości.

Dzięki niej moje projekty posuwają się nieco szybciej, choć nie muszę wyrzekać się własnego sposobu pracy.

Bo prawdopodobnie zawsze pozostanę tym żółwiem, który się nie spieszy, często przystaje i lubi przyglądać się temu, co właśnie buduje.

A kiedy droga staje się zbyt długa, spoglądam na Elleię i mówię jej:

— Kiedy jem swoją sałatę, czy mogłabyś posunąć się razem ze mną kawałek naprzód?

11 lipca 2026

Kiedy miałem mniej więcej dziesięć lat, podczas letnich wieczorów, gdy moją wioskę ogarniała wielka cisza — no, prawie cisza — leżałem bezsennie w łóżku i marzyłem.

Wyobrażałem sobie siebie trochę na podobieństwo Hugh Hefnera. Pod domem, w podziemiu, a właściwie w piwnicy, znajdował się drugi dom, ogromny i tajemny. Mogłem tam stać się malutki i wkroczyć do świata zamieszkanego przez setki, setki kobiet. Każda miała własny pokój. Były tam gwiazdy kina i telewizji oraz wszystkie te kobiety, które uważałem za najpiękniejsze na świecie.

W sercu tego wielkiego domu panowała Marilyn.

Nie była tylko jedną z mieszkanek. Była królową. Wokół niej zdawały się układać pokoje, korytarze, spotkania i historie. Uosabiała w moich oczach piękno niemal nierealne: świetliste, łagodne i kruche zarazem. Jak gdyby cały ten dom wzniesiono po to, by przyjąć jej blask i ocalić go przed upływem czasu.

W mojej wyobraźni królestwo nigdy nie przestawało się rozrastać. Nieustannie dodawałem nowe pokoje, przejścia i mieszkanki. Wymyślałem im życie, historie, więzi, a nawet dzieci. Każdego wieczoru dom stawał się większy, jakby żadne ściany nie mogły pomieścić wszystkiego, co mój umysł chciał jeszcze do niego wprowadzić.

Marzyłem także o samotnym życiu na ogromnej wyspie, na której znalazłyby się wszystkie kobiety Ziemi, wszystkie przemienione w młode dorosłe osoby. Wyspa była jednocześnie schronieniem, królestwem i światem bez końca, w całości ukształtowanym przez moją wyobraźnię.

Dzisiaj w pewnym sensie nadal snuję te same marzenia.

Piwnica stała się moim małym pokojem. Wielki dom lub wyspa, na której mieszkały, stały się moim komputerem i dyskami twardymi. Pokoje przeobraziły się w foldery. Mieszkanki stały się obrazami, twarzami, wspomnieniami i postaciami. Ten świat istnieje już nie tylko w moich myślach: stopniowo zbudował się wokół mnie w innej postaci.

A królowa? Ona nigdy naprawdę nie opuściła swego królestwa.

Marilyn pozostaje gdzieś w tym ogromnym domu, który stał się cyfrowy, pośród obrazów, wspomnień i snów wciąż się tam mnożących. Minęły lata, lecz nadal zajmuje to wyjątkowe miejsce, które przyznała jej moja dziecięca wyobraźnia.

Także dzisiaj to marzenie pozostaje małym szczęściem, które wciąż trwa.

W gruncie rzeczy nadal jestem tym dzieckiem, które zachwyca się jednym z najpiękniejszych dzieł natury: kobietą.

Pomyślcie tylko. Gdyby nie ona, która nosi życie, pozwala mu się rozwijać, wydaje dzieci na świat, karmi je, chroni i wychowuje, czym byłby nasz świat?

Kobiety nie pojawiają się w moich marzeniach wyłącznie dla swojej urody. Symbolizują także życie, ciągłość, łagodność, siłę oraz tę cząstkę tajemnicy, która karmi wyobraźnię.

No więc tak...

Wracam teraz do swoich marzeń, do tego ogromnego domu, który nigdy nie przestaje się rozrastać.

A gdzieś pośród jego niezliczonych pokoi Marilyn wciąż króluje.

„Wyobrażać sobie, aby przewidywać, po to, by urzeczywistniać!”

3 sierpnia 2026

Zabójstwo samego siebie

Ten tekst wyraża moją osobistą opinię na temat samobójstwa i pomocy, jaką nasze społeczeństwo powinno oferować osobom w kryzysie. Nie zamierzam osądzać cierpiących, lecz bronić życia i powszechnego dostępu do natychmiastowej pomocy.

Nie będę owijał w bawełnę.

Wielu ludzi doświadcza nieszczęść, przeżywa depresję lub mierzy się z próbami, które wydają im się nie do pokonania. Niektórzy mówią sobie, że ból w końcu minie i że zdołają dojść do siebie. Inni, niestety, zaczynają myśleć o samobójstwie.

Ale czy naprawdę są świadomi tego, czym jest taki czyn?

W moim przekonaniu odebrać sobie życie to odebrać życie. Dlatego postrzegam samobójstwo jako pewną formę zabójstwa samego siebie. Wiem, że słowo „zabójstwo” brzmi surowo. Nie używam go w znaczeniu prawnym, lecz moralnym i filozoficznym: człowiek staje się jednocześnie tym, który odbiera życie, i tym, któremu zostaje ono odebrane.

Wyobraźmy sobie na chwilę, że w chwili pojawienia się takiej myśli moglibyśmy rozdzielić się na dwoje. Czy zgodzilibyśmy się patrzeć, jak nasz sobowtór skazuje nas na zniknięcie? Czy raczej nie próbowalibyśmy go zatrzymać, porozmawiać z nim i poprosić, by dał nam jeszcze jedną szansę?

Samobójstwo nie kończy jedynie obecnego cierpienia. Kończy także wszelką możliwość wyzdrowienia, pojednania, odkryć i zmian. Odbiera przyszłości wszystko, co mogłaby jeszcze przynieść. Pozostawia również bliskich, którzy długo będą próbowali zrozumieć, co się stało, a niekiedy pytać samych siebie, co mogli zrobić.

Nie oznacza to, że osoby myślące o samobójstwie należy potępiać czy osądzać. Przeciwnie. Ktoś, kto rozważa śmierć, zwykle cierpi tak bardzo, że nie dostrzega innych możliwych dróg. Potrzebuje pomocy, obecności i zrozumienia, a nie pogardy.

Wierzę, że każda osoba zmagająca się z takimi myślami powinna mieć prawo do pomocy powszechnej, bezpłatnej, natychmiastowej i poufnej. Pomoc ta powinna być dostępna o każdej porze, bez długich kolejek i bez względu na majątek, wiek, pochodzenie, wyznanie czy pozycję społeczną.

Powinna ona obejmować wsparcie psychologiczne i medyczne, ale także prawdziwą opiekę społeczną i ludzką. Niektórzy zechcą porozmawiać z psychologiem, lekarzem lub pracownikiem socjalnym. Inni wolą zwierzyć się przyjacielowi, członkowi rodziny albo przedstawicielowi swojej religii. Najważniejsze, by nikt nie pozostał sam w obliczu nieodwracalnej decyzji.

Szukanie pomocy nie jest oznaką słabości. To sposób, by chronić siebie, gdy cierpienie chwilowo odbiera nam zdolność do samodzielnej ochrony.

Temu, kto myśli o samobójstwie, chciałbym powiedzieć: nie podejmuj dziś decyzji, która odbierze ci wszystkie jutra. Porozmawiaj z kimś. Poproś o pomoc. Daj sobie jeszcze czas.

Życie nie zawsze jest piękne. Bywa okrutne, niesprawiedliwe i bolesne. Ale dopóki trwa, wciąż może stać się lepsze.

Potrzebujesz pomocy?
W Kanadzie osoba myśląca o samobójstwie lub niepokojąca się o kogoś może zadzwonić pod numer 9-8-8 albo wysłać na ten numer wiadomość tekstową. Usługa jest dostępna przez całą dobę w języku francuskim i angielskim. Więcej informacji znajdziesz na stronie 988.ca.

4 sierpnia 2026

Niewinni wobec własnego czynu

Wczoraj napisałem, że postrzegam samobójstwo jako pewną formę zabójstwa samego siebie. Dzisiaj chciałbym wprowadzić do tej refleksji istotne rozróżnienie.

Nadal uważam, że odebranie sobie życia jest odebraniem życia. Jednak ocena powagi czynu nie oznacza, że należy potępiać osobę, która go popełnia. Za takim gestem często kryje się skrajne cierpienie, głębokie zagubienie lub chwilowa niemożność dostrzeżenia innego wyjścia.

Są też ludzie, których nazwałbym niewinnymi wobec własnego czynu. Nie chcę przez to powiedzieć, że pozostali są winni. Mam raczej na myśli osoby, które w chwili działania nie są w pełni świadome tego, co robią, nieodwracalności swojego gestu lub następstw, jakie pociągnie za sobą ich odejście.

Cierpienie, dezorientacja czy stan głębokiego kryzysu mogą zaburzyć osąd człowieka. Może on pragnąć jedynie zakończenia bólu, który stał się nie do zniesienia, nie będąc w stanie pojąć, że jego czyn przekreśli również wszystkie możliwości wyzdrowienia, zmiany i lepszych dni.

Myślę zwłaszcza o tych, którzy odbierają sobie życie w bardzo młodym wieku. Dziecko czy nastolatek nie zawsze osiągnęli dojrzałość pozwalającą zrozumieć pełny wymiar śmierci. Mogą działać pod wpływem upokorzenia, odrzucenia, prześladowania, ogromnego smutku lub rozpaczy, która wydaje się ostateczna, choć ich życie i położenie mogłyby się jeszcze zmienić na wiele sposobów.

Młodzi ludzie nie zawsze potrafią wyobrazić sobie wpływ swojego odejścia na tych, którzy pozostają: rodziców, rodzeństwo, przyjaciół, koleżanki i kolegów oraz wszystkich, którzy ich kochają. Niekoniecznie pojmują pustkę, pytania i ból, jakie mogą towarzyszyć ich bliskim przez długie lata.

Przypominanie o tych skutkach nie powinno jednak służyć wzbudzaniu poczucia winy u osoby w kryzysie. Chodzi raczej o pokazanie jej, że życie ma wartość, której być może nie potrafi już dostrzec, i że jej obecność znaczy więcej, niż sama przypuszcza.

Zrozumieć, zanim się osądzi

Do tej refleksji pragnę dodać zasadę, którą uważam za podstawową: tolerancję. Można głęboko sprzeciwiać się samobójstwu, nie potępiając człowieka, który je popełnił lub o nim myśli. Dezaprobata wobec czynu nie zobowiązuje nas do pogardy dla cierpiącej osoby.

Tolerancja oznacza tutaj uznanie, że nigdy nie znamy w pełni bólu doświadczanego przez drugiego człowieka. Jedni działają w chwili skrajnej rozpaczy, dezorientacji czy beznadziei. Inni są zbyt młodzi albo zbyt wstrząśnięci, by w pełni pojąć nieodwracalność swojej decyzji.

Naszą pierwszą reakcją wobec nich powinny być współczucie, wysłuchanie i pragnienie ochrony, a nie oskarżanie. Zrozumienie drugiego człowieka nie musi oznaczać aprobaty dla jego czynu. Oznacza uznanie jego cierpienia i odmowę pozostawienia go samemu sobie.

Powszechny dostęp do pomocy

Wierzę, że każda osoba zmagająca się z myślami samobójczymi powinna mieć prawo do pomocy powszechnej, bezpłatnej, natychmiastowej i poufnej. Pomoc ta powinna być dostępna o każdej porze, bez długich kolejek i bez względu na majątek, wiek, pochodzenie, wyznanie czy pozycję społeczną.

Powinna ona obejmować pomoc psychologiczną i medyczną, ale także prawdziwe wsparcie społeczne i ludzkie. Niektórzy będą chcieli porozmawiać z psychologiem, lekarzem lub pracownikiem socjalnym. Inni wolą zwierzyć się przyjacielowi, komuś z rodziny albo przedstawicielowi swojej religii.

Nie wystarczy czekać, aż osoba w kryzysie sama poprosi o pomoc. Profilaktyka musi również docierać do tych, którzy nie wiedzą, jak o tym mówić, nie rozumieją, co się z nimi dzieje, lub są zbyt młodzi, by samodzielnie szukać potrzebnego wsparcia.

Rodziny, szkoły, pracownicy ochrony zdrowia i całe społeczeństwo powinny nauczyć się rozpoznawać cierpienie, zanim doprowadzi do tragedii, której nie da się cofnąć. Słowa wysłuchane we właściwej chwili, uważna obecność czy pomoc uzyskana bez zwłoki mogą pozwolić człowiekowi ponownie dostrzec przyszłość, której już nie widział.

Inna sytuacja: medyczna pomoc w umieraniu

Uważam również, że trzeba odróżnić samobójstwo spowodowane kryzysem lub rozpaczą od medycznej pomocy w umieraniu, uregulowanej prawnie w Kanadzie i niektórych innych państwach.

Medycznej pomocy w umieraniu nie należy traktować jako zwyczajnego rozwiązania w obliczu cierpienia psychicznego, samotności czy życiowych trudności. W krajach, w których jest dozwolona, stanowi szczególną procedurę medyczną i prawną. Dotyczy określonych poważnych sytuacji i musi opierać się na ścisłych kryteriach, profesjonalnej ocenie oraz dobrowolnym i świadomym wniosku.

Moim zdaniem medyczna pomoc w umieraniu nie powinna nigdy zastępować leczenia, wsparcia psychologicznego, ludzkiej obecności, opieki paliatywnej ani wysiłków zmierzających do uczynienia życia bardziej znośnym.

Może jednak, w niektórych wyjątkowych przypadkach i w krajach, które na nią zezwalają, stanowić odpowiedź pełną godności i współczucia, jeżeli dana osoba spełnia warunki określone prawem, a jej cierpienia nie sposób złagodzić w warunkach, które uznaje za możliwe do przyjęcia.

Przepisy i kryteria dotyczące medycznej pomocy w umieraniu różnią się w poszczególnych krajach i mogą się zmieniać. Należy zatem zasięgnąć informacji u właściwych władz medycznych i prawnych w miejscu zamieszkania danej osoby.

Tolerancja nie oznacza, że wszystkie sytuacje są takie same ani że każdy czyn należy aprobować. Oznacza, że powinniśmy starać się zrozumieć, zanim osądzimy; towarzyszyć, zanim opuścimy; i w miarę możliwości łagodzić ludzkie cierpienie.

Wobec samobójstwa nie powinno chodzić o potępianie człowieka, lecz o zrozumienie, zapobieganie i ochronę.

Potrzebujesz pomocy?
W Kanadzie osoba myśląca o samobójstwie lub niepokojąca się o kogoś może zadzwonić pod numer 9-8-8 albo wysłać na ten numer wiadomość tekstową. Usługa jest dostępna przez całą dobę w języku francuskim i angielskim. Więcej informacji znajdziesz na stronie 988.ca.