Η Louise θα έπρεπε να είχε αρνηθεί.
Το κατάλαβε ακριβώς τη στιγμή που ο Pascal Pascal ακούμπησε το καπέλο του πάνω στον πάγκο της Καρδιάς από υφάσματα, σαν να κατέθετε εκεί μια απόδειξη της μοίρας.
— Ήρθα για το διαμέρισμα, επανέλαβε.
Η φράση έμοιαζε απλή. Δεν ήταν. Με τον Pascal, τίποτε δεν έμενε απλό για πολύ. Μια πληροφορία γινόταν οιωνός, μια αδεξιότητα θρύλος, ένα ηθικό χρέος κεφάλαιο μυθιστορήματος.
Η Louise σταύρωσε τα χέρια.
— Ψάχνετε στ’ αλήθεια για σπίτι;
— Εδώ και χρόνια.
— Τότε δεν είστε και πολύ καλός στο ψάξιμο.
— Ή πολύ υπομονετικός.
— Ή πολύ απαιτητικός.
— Θα έλεγα μάλλον ότι περίμενα το κατάλληλο ταβάνι.
Η Marie-Soleil, όρθια κοντά στα φουλάρια, συγκράτησε ένα χαμόγελο. Η Claire και η Pierrette, που εδώ και είκοσι λεπτά ισχυρίζονταν πως έπρεπε να επιστρέψουν στο καφέ, δεν μετακινήθηκαν ούτε εκατοστό. Ακόμη και οι κούκλες της βιτρίνας έμοιαζαν να έχουν γείρει προς τη συζήτηση.
Η Louise έδειξε την πόρτα.
— Η αγγελία βρίσκεται εκεί κατά λάθος. Ο ιδιοκτήτης έπρεπε να την είχε αφαιρέσει.
— Μια αγγελία που τοποθετήθηκε κατά λάθος είναι συχνά πιο ειλικρινής από μια πρόσκληση.
— Μιλάτε πάντα έτσι;
— Μόνο όταν δεν έχω άμυνες.
— Παράξενο. Εγώ θα έλεγα μάλλον: όταν προσπαθείτε να παρακάμψετε μια κλειστή πόρτα.
Έγειρε ελαφρά το κεφάλι, σχεδόν με θαυμασμό.
— Μου αποδίδετε μεγάλη επιδεξιότητα.
— Σας αποδίδω πολλές προθέσεις.
Ο Pascal χαμογέλασε.
Το χαμόγελο ήταν γλυκό, σχεδόν ταπεινό. Όμως η Louise ένιωσε πως πίσω από αυτό το χαμόγελο κάποιος κρατούσε σημειώσεις. Όχι με μολύβι. Με μια πιο άπιαστη ευφυΐα. Δεν κοιτούσε απλώς τη μπουτίκ. Αξιολογούσε τους ανθρώπους. Τις αποστάσεις. Τους δισταγμούς. Τα αδύνατα σημεία.
Ο Jean θα έπαιρνε το διαμέρισμα σαν επένδυση. Ο Pascal ήθελε να το καταλάβει όπως καταλαμβάνει κανείς μια σκηνή.
— Για να σας καθησυχάσω, είπε, είμαι πολύ διακριτικός ενοικιαστής.
Η Claire έβηξε.
Η Pierrette σήκωσε τα μάτια στο ταβάνι.
Ο Pascal στράφηκε προς το μέρος τους.
— Τι;
— Διακριτικός; επανέλαβε η Pierrette. Εσύ;
— Είπα πολύ διακριτικός, όχι αόρατος.
— Φοράς κάπα σ’ ένα συνοικιακό εστιατόριο.
— Ακριβώς. Συγκεντρώνω την εκκεντρικότητά μου στα ρούχα μου, για να μην τη σκορπίζω αλλού.
— Δεν λειτουργεί, είπε η Claire.
Η Louise δεν μπόρεσε να συγκρατήσει ένα γέλιο. Για ένα δευτερόλεπτο. Μόνο ένα. Ο Pascal όμως το είδε. Δέχτηκε αυτό το γέλιο σαν ενθάρρυνση.
— Βλέπετε, κυρία Lang, είπε αμέσως σαν να αγόρευε. Είμαι ακίνδυνος. Γελοίος καμιά φορά. Φτωχός συχνά. Αλλά ακίνδυνος.
Η Louise σφίχτηκε.
Μόλις είχε παίξει το αγαπημένο του χαρτί: να μικραίνει τον εαυτό του για να αφοπλίζει.
— Οι άνθρωποι που δηλώνουν ακίνδυνοι με κάνουν επιφυλακτική.
— Σοφή αντίδραση.
— Δεν βοηθάτε την υπόθεσή σας.
— Αντιθέτως. Προτιμώ να σας δώσω δίκιο πριν χρειαστεί να αμυνθείτε απέναντί μου.
Η φράση ήταν λαμπρή. Υπερβολικά λαμπρή. Έκανε τη δυσπιστία της Louise να μοιάζει σχεδόν ευγενής, τοποθετώντας ταυτόχρονα τον ίδιο τον Pascal στο στρατόπεδο των διορατικών και ειλικρινών αντρών. Έχανε και κέρδιζε με την ίδια κίνηση. Αυτή ήταν η δύναμή του.
Η Marie-Soleil πλησίασε αργά.
— Είστε συγγραφέας, απ’ ό,τι λένε;
— Θεωρητικά.
— Δημοσιευμένος;
Η Louise παραλίγο να χαμογελάσει. Η Marie-Soleil μόλις είχε πιέσει ακριβώς πάνω στην ίδια πληγή που είχε αγγίξει κι εκείνη στο καφέ, το ίδιο εκείνο πρωί.
Ο Pascal έφερε το χέρι στην καρδιά.
— Κι εσείς;
— Κι εγώ τι;
— Κι εσείς σας αρέσει να χτυπάτε τους άντρες εκεί όπου φυλάνε τα προσχέδιά τους;
— Μου αρέσει να ξέρω με ποιον μιλάω.
— Τότε ναι, είμαι συγγραφέας. Όχι, δεν έχω εκδοθεί. Και ναι, αυτή η αντίφαση με ακολουθεί σαν αδύνατος σκύλος.
— Ένας αδύνατος σκύλος καμιά φορά δαγκώνει, είπε η Marie-Soleil.
Ο Pascal την κοίταξε επίμονα. Αυτή τη φορά, το χαμόγελό του άργησε περισσότερο.
— Είστε επικίνδυνη.
— Όχι. Παρατηρώ.
Η Louise κοίταξε τη φίλη της με ευγνωμοσύνη. Η Marie-Soleil είχε αυτό το χάρισμα: μπορούσε να πει κάτι παράξενο και, παρ’ όλα αυτά, να χτυπήσει ακριβώς στο κέντρο.
Ο Pascal στράφηκε ξανά προς τη Louise.
— Αφήστε με να το δω. Μόνο να το δω. Αν ο χώρος δεν μου ταιριάζει, θα εξαφανιστώ από το κατώφλι σας και από το πρωινό σας.
— Το υπόσχεστε;
— Υπόσχομαι να εξαφανιστώ από το κατώφλι σας.
— Όχι από το πρωινό μου;
— Κυρία Lang, έχετε ήδη λεκιάσει το δικό μου αρνούμενη να με συγχωρήσετε.
— Εσείς λεκιάσατε το φόρεμά μου.
— Βλέπετε; Έχουμε ήδη κοινό παρελθόν.
Η Louise πήγε να απαντήσει. Το κουδουνάκι χτύπησε. Μπήκε μια πελάτισσα. Ύστερα άλλη μία. Τα εγκαίνια συνεχίζονταν, παρά τις καταστροφές που ήδη έψαχναν να νοικιάσουν δωμάτιο εκεί μέσα.
Ο ιδιοκτήτης, τον οποίο βρήκε στο τηλέφωνο, δέχτηκε να δείξει η Louise γρήγορα το διαμέρισμα. Χάρηκε. Υπερβολικά. Αν τον άκουγες, οποιοσδήποτε ενοικιαστής χωρίς σκύλο, χωρίς ντραμς και χωρίς πρόσφατη πτώχευση ήταν ευλογία.
Ο Pascal δεν είχε σκύλο. Για τα ντραμς ορκίστηκε πως ποτέ δεν είχε νιώσει κλίση προς τον ρυθμό. Όσο για την πτώχευση, απάντησε πως η φτώχεια του ήταν υπερβολικά σταθερή για να γνωρίζει καταρρεύσεις.
Μια ώρα αργότερα, ανέβαινε τη σκάλα πίσω από τη Louise.
Το διαμέρισμα πάνω από τη μπουτίκ ήταν μεγαλύτερο απ’ όσο το φανταζόταν. Ένα στενό σαλόνι που έβλεπε στον δρόμο, ένα φωτεινό υπνοδωμάτιο, μια μικρή κάπως παλιά κουζίνα, πατώματα που έτριζαν με αξιοπρέπεια και ένα πίσω παράθυρο απ’ όπου φαίνονταν οι στέγες, οι σκάλες, μερικά ηλεκτρικά καλώδια και ένα κομμάτι ουρανού.
Ο Pascal περιηγήθηκε σιωπηλός.
Αυτή η σιωπή ανησύχησε τη Louise περισσότερο από τις φράσεις του.
Πέρασε το χέρι στο περβάζι ενός παραθύρου. Στάθηκε στο κέντρο του σαλονιού. Άκουσε το πάτωμα κάτω από τα πόδια του. Ύστερα έσκυψε ελαφρά, σαν να του μιλούσε ο χώρος εδώ και πολύ καιρό.
— Λοιπόν; ρώτησε η Louise.
— Εδώ θα μπορούσα να γράψω.
— Αυτό δεν είναι και σύσταση για έναν ενοικιαστή.
— Όχι. Είναι πιο σοβαρό.
Πλησίασε στο παράθυρο που έβλεπε στον δρόμο. Από εκεί φαινόταν η χρυσή επιγραφή της Καρδιάς από υφάσματα, ανεστραμμένη πάνω στο τζάμι.
— Θα μπορούσα επίσης να προσέχω την επιγραφή σας.
— Δεν χρειάζεται να την προσέχει κανείς.
— Ό,τι λάμπει τραβάει τα κοράκια.
Η Louise αναστέναξε.
— Κύριε Pascal, ποτέ δεν ξέρω αν με κολακεύετε, αν με απειλείτε ή αν ετοιμάζετε μια φράση.
— Και τα τρία είναι συμβατά.
Την κοίταξε. Λιγότερο θεατρικά αυτή τη φορά. Σχεδόν απλά.
— Χρειάζομαι αυτό το διαμέρισμα.
— Γιατί αυτό;
— Επειδή βρίσκεται πάνω από τη μπουτίκ σας.
— Πολύ κακή απάντηση.
— Είναι η μόνη ειλικρινής.
Εκείνη έκανε ένα βήμα πίσω.
— Δεν με γνωρίζετε.
— Όχι. Αλλά σας έχω ήδη συναντήσει.
— Μου χύσατε καφέ πάνω μου.
— Ήταν η πρώτη μας συνεργασία.
— Συνεργασία;
— Εσείς μου δώσατε μια σκηνή. Εγώ σας έδωσα έναν λεκέ. Δεν είναι ισότιμο, το παραδέχομαι.
Η Louise παρέμεινε αυστηρή. Θα ήθελε να κατέβει, να ξανακλείσει την πόρτα, να τηλεφωνήσει στον ιδιοκτήτη και να του εξηγήσει πως αυτός ο ενοικιαστής δεν ήταν κατάλληλος. Όμως ένα κομμάτι της, πιο περίεργο παρά προσεκτικό, αναρωτιόταν από τι ήταν στ’ αλήθεια φτιαγμένος αυτός ο άντρας.
Δεν ήταν όμορφος με τη συνηθισμένη έννοια. Ίσως υπερβολικά κοντός, υπερβολικά ντυμένος με τον ίδιο του τον εαυτό, υπερβολικά συνειδητός για το αποτέλεσμα που προκαλούσε. Είχε όμως παρουσία. Μια ανησυχητική παρουσία. Έμοιαζε πάντα έτοιμος να πέσει, κι όμως προσγειωνόταν ακριβώς εκεί όπου ήθελε.
— Θα πληρώνετε το νοίκι σας;
— Ναι.
— Στην ώρα του;
— Όσο πιο συχνά γίνεται.
— Κακή απάντηση.
— Τότε ναι.
— Δεν θα διώχνετε τις πελάτισσές μου;
— Γιατί να το κάνω;
Η Louise τον κοίταξε για ώρα.
— Δεν ξέρω. Αυτό ακριβώς με ενοχλεί.
Ο Pascal σήκωσε το δεξί του χέρι σαν να στεκόταν ενώπιον δικαστηρίου.
— Ορκίζομαι επισήμως ότι δεν θα βλάψω εσκεμμένα την Καρδιά από υφάσματα.
Η λέξη «εσκεμμένα» έμεινε μετέωρη.
Η Louise το πρόσεξε.
— Είστε ανυπόφορος.
— Είμαι διαθέσιμος.
Θα έπρεπε να είχε πει όχι.
Είπε:
— Θα μιλήσω με τον ιδιοκτήτη.
Ο Pascal υποκλίθηκε ελαφρά.
— Δεν θα το μετανιώσετε.
Πράγμα που, από το στόμα ορισμένων αντρών, συχνά σημαίνει: θα το μετανιώσετε όταν θα είναι πια πολύ αργά.
________________________________________
Οι πρώτες εβδομάδες της Καρδιάς από υφάσματα ήταν όμορφες, τουλάχιστον φαινομενικά.
Η βιτρίνα τραβούσε τα βλέμματα. Οι πελάτισσες έμπαιναν για να αγγίξουν τα υφάσματα, να κάνουν ερωτήσεις, να δώσουν συγχαρητήρια, να υποσχεθούν πως θα ξανάρθουν. Η Louise δεχόταν κάθε ευγενική φράση σαν μικρό νόμισμα που έπεφτε σ’ έναν αόρατο κουμπαρά.
Όμως τα κομπλιμέντα δεν πλήρωναν το νοίκι.
Οι πωλήσεις, από την άλλη, παρέμεναν εύθραυστες.
Πάρα πολλές γυναίκες δίσταζαν. Πάρα πολλές έβρισκαν τα φορέματα υπέροχα, αλλά περίμεναν μια περίσταση. Πάρα πολλές επέστρεφαν με μια φίλη για να της δείξουν ένα σακάκι και ύστερα έφευγαν και οι δύο, πλουσιότερες μόνο κατά έναν δωρεάν ενθουσιασμό.
Η Louise κρατούσε το χαμόγελο. Τύλιγε προσεκτικά τις λιγοστές αγορές. Απαντούσε στις ερωτήσεις. Σημείωνε τα μεγέθη που ζητούσαν. Άλλαζε τη βιτρίνα κάθε τρεις μέρες. Τα βράδια, μόνη πίσω από το κλειστό ταμείο, κρατούσε τους λογαριασμούς της.
Οι αριθμοί είχαν λιγότερο τακτ από τις πελάτισσες.
Έλεγαν: προσοχή.
Ύστερα: κι άλλη προσοχή.
Ύστερα: αυτό δεν θα φτάσει.
Ο Jean πέρασε ένα απόγευμα Τρίτης, τρεις εβδομάδες μετά τα εγκαίνια. Μπήκε με το ακριβό του άρωμα, το τηλέφωνο στο χέρι και εκείνη την αυτοπεποίθηση που έκανε κάθε χώρο να νιώθει πως επιθεωρείται.
— Είναι όμορφο, είπε.
Η Louise τακτοποιούσε μπλούζες.
— Ευχαριστώ.
— Πολύ όμορφο. Ίσως υπερβολικά.
— Υπερβολικά όμορφο;
— Υπερβολικά προσωπικό. Οι πελάτισσες πρέπει να μπορούν να φανταστούν τον εαυτό τους εδώ. Εδώ αισθάνεται κανείς πολύ έντονα τη δική σου ευαισθησία.
— Είναι η μπουτίκ μου.
— Ακριβώς. Μια μπουτίκ πρέπει να ανήκει σ’ εκείνες που αγοράζουν, όχι μόνο σ’ εκείνη που ονειρεύεται.
Ακούμπησε αργά την μπλούζα στην κρεμάστρα παρουσίασης.
— Ήρθες να με ενθαρρύνεις ή να με διορθώσεις;
— Και τα δύο, αν είσαι έξυπνη.
Ο Jean σάρωσε τον χώρο με το βλέμμα. Άγγιξε μια ετικέτα.
— Θα έπρεπε να χαμηλώσεις κάποιες τιμές.
— Δεν μπορώ.
— Δεν μπορείς να μην πουλάς.
— Μόλις αρχίζω.
— Ξοδεύεις.
— Επενδύω.
— Οι λέξεις δεν αλλάζουν τις στήλες των αριθμών.
Δεν απάντησε. Είχε δίκιο, κι αυτό τον έκανε ακόμη πιο εκνευριστικό.
— Μπορώ να σου γνωρίσω κάποια, συνέχισε. Μια σύμβουλο μάρκετινγκ. Πολύ αποτελεσματική.
— Δεν έχω τα χρήματα.
— Μπορώ εγώ να σου τα προκαταβάλω.
— Όχι.
— Louise.
— Όχι, Jean.
Το πρόσωπό του έκλεισε λίγο. Όχι πολύ. Ο Jean ήταν υπερβολικά καλά εκπαιδευμένος για να δείξει αμέσως την ενόχλησή του.
— Προτιμάς να αποτύχεις από υπερηφάνεια;
— Προτιμώ να μη σου χρωστάω περισσότερα.
Χαμογέλασε.
— Ήδη μου χρωστάς πολλά.
Η φράση μπήκε στη μπουτίκ σαν ψυχρό ρεύμα αέρα.
Την ίδια στιγμή ακούστηκαν βήματα στην εσωτερική σκάλα. Ο Pascal κατέβαινε.
Εμφανίστηκε κοντά στην πίσω πόρτα με ένα φλιτζάνι τσάι στο χέρι, φορώντας μια μακριά μαύρη ζακέτα που του έδινε την όψη αποσχηματισμένου ιερέα που είχε αποτύχει σε καριέρα στην όπερα.
— Τι γοητευτική φράση, είπε.
Ο Jean γύρισε.
— Παρακαλώ;
— «Ήδη μου χρωστάς πολλά.» Θαυμάσιο. Ακούει κανείς μέσα της την τρυφερή αγάπη ενός πιστωτή.
Η Louise έκλεισε τα μάτια.
— Pascal…
— Σιωπώ.
— Εσείς είστε…; ρώτησε ο Jean.
— Ο ενοικιαστής του πάνω ορόφου.
— Α. Ο ποιητής.
— Α. Ο κύριος με τις προκαταβολές.
Ο Jean μισόκλεισε τα μάτια.
— Έχουμε ξανασυναντηθεί.
— Μέσα από ένα τζάμι. Είχατε ένα πολύ εύγλωττο χέρι χαμηλά στην πλάτη της κυρίας Lang.
Η Louise παρενέβη αμέσως.
— Pascal, φτάνει.
Κατέβασε το κεφάλι.
— Συγγνώμη. Μπερδεύω καμιά φορά την ευθύτητα με την περιττή διακόσμηση.
Ο Jean χαμογέλασε κι εκείνος, αλλά το χαμόγελό του δεν είχε τίποτε το ανάλαφρο.
— Louise, τώρα καταλαβαίνω καλύτερα γιατί αρνείσαι τις συμβουλές μου. Παίρνεις συμβουλές από έναν άντρα που κατεβαίνει με ρόμπα την ώρα που το κατάστημα είναι ανοιχτό.
— Δεν είναι ρόμπα, είπε ο Pascal. Είναι τραγική ζακέτα.
— Κυρίως είναι αντιεμπορικό.
— Σ’ αυτό είστε ειδικός.
Οι δύο άντρες κοιτάχτηκαν.
Η Louise ένιωσε κάτι επικίνδυνο να εγκαθίσταται ανάμεσά τους. Ο Jean ήταν αλαζόνας, αλλά ευθύς. Ο Pascal, αντίθετα, έμοιαζε να διασκεδάζει βάζοντας την αλαζονεία των άλλων να σκοντάφτει, για να κρύβει καλύτερα τη δική του.
— Jean, είπε, θα τα ξαναπούμε αργότερα.
— Βεβαίως.
Ξαναπήρε το τηλέφωνό του, έσκυψε προς το μέρος της και άφησε στο μάγουλό της ένα φιλί που έμοιαζε με υπογραφή.
— Σκέψου το. Η υπερηφάνεια κοστίζει ακριβά.
Βγήκε.
Ο Pascal περίμενε τρία δευτερόλεπτα.
— Γοητευτικό αγόρι. Σου έρχεται να του πουλήσεις γραβάτα, για να πνιγεί με κομψότητα.
Η Louise στράφηκε προς το μέρος του.
— Δεν έπρεπε να δουλεύετε;
— Άκουγα την εμπορική σιωπή.
— Ακούγατε μέσα από το πάτωμα.
— Το πάτωμα είναι λεπτό. Είμαι αθώος.
— Σπάνια είστε αθώος.
Έδειξε συγκινημένος.
— Προοδεύετε.
— Προς τι;
— Προς τη διαύγεια.
Η Louise τον κοίταξε εκνευρισμένη.
— Pascal, η μπουτίκ μου δεν πάει τόσο καλά όσο ήλπιζα. Χρειάζομαι ησυχία. Σοβαρότητα. Πελάτισσες. Όχι λεκτικές μονομαχίες ανάμεσα στις κρεμάστρες.
— Μπορώ να βοηθήσω.
— Όχι.
— Δεν ακούσατε την πρότασή μου.
— Αυτό ακριβώς μου επιτρέπει να απαντώ γρηγορότερα.
— Μπορώ να γράψω ένα μικρό κείμενο για τη βιτρίνα. Κάτι λιτό. Κομψό. «Τα φορέματα δεν κρύβουν τις γυναίκες· τους αποκαλύπτουν έναν τρόπο να βαδίζουν.»
Η Louise έμεινε άθελά της σιωπηλή.
Η φράση ήταν όμορφη.
Υπερβολικά όμορφη.
— Βλέπετε, είπε ο Pascal. Μπορώ να φανώ χρήσιμος.
— Αυτό είναι που με ανησυχεί.
________________________________________
Το βράδυ, όταν η μπουτίκ άδειαζε, η Louise σχεδίαζε.
Έκλεινε το ταμείο, έσβηνε ένα μέρος από τα φώτα, κλείδωνε την πόρτα κι ύστερα καθόταν στον πάγκο με τα μολύβια της, τα χαρτιά της, τα δείγματα υφασμάτων και ένα τσάι που σχεδόν πάντα ξεχνούσε να πιει.
Το σχέδιο την ηρεμούσε.
Οι αριθμοί της έλεγαν πως έπρεπε να πουλήσει. Τα υφάσματα της θύμιζαν γιατί είχε αρχίσει.
Χάραζε μακριές γραμμές, μέσες, μανίκια, γιακάδες, πτυχώσεις. Μερικά φορέματα γεννιούνταν σαν απαντήσεις. Άλλα σαν αρνήσεις. Όταν ο Jean την ανησυχούσε, σχεδίαζε ίσια, αυστηρά ταγιέρ, σχεδόν αμείλικτα. Όταν ο Pascal την εκνεύριζε, σχεδίαζε πιο ρευστά, πιο επικίνδυνα φορέματα, σαν να ήθελε να δημιουργήσει ρούχα ικανά να ξεφύγουν από τους άντρες που τα σχολίαζαν.
Ένα βράδυ, η Marie-Soleil τη βρήκε έτσι, σκυμμένη πάνω από ένα φύλλο.
— Ακόμη εδώ;
— Κλείνω σύντομα.
— Αυτό λες εδώ και μια εβδομάδα.
Η Louise δεν σήκωσε τα μάτια.
— Κοίτα.
Γύρισε το σχέδιο προς τη φίλη της.
Το φόρεμα ήταν παράξενο. Η γραμμή του φαινόταν απλή με την πρώτη ματιά, αλλά τη διέσχιζε μια λοξή, σχεδόν κρυφή κίνηση. Το ύφασμα έμοιαζε να αλλάζει ανάλογα με το φως. Λιτό από μπροστά, αναστατωτικό από το πλάι.
Η Marie-Soleil κάθισε αργά.
— Αυτό πρέπει να το φτιάξεις.
— Δεν έχω χρόνο.
— Ακριβώς γι’ αυτό. Φτιάξ’ το.
— Marie, έχω λογαριασμούς, κουτιά, αποθέματα, πελάτισσες που θαυμάζουν χωρίς να αγοράζουν και τον Jean να μου μιλά σαν να ήμουν ένα κακοδιοικούμενο υποκατάστημα του εγωισμού του.
— Και ο Pascal;
Η Louise αναστέναξε.
— Ο Pascal μιλά σε όλους.
— Αυτή είναι η δουλειά του.
— Η δουλειά του είναι να γράφει.
— Όχι. Η δουλειά του είναι να μπαίνει.
Η Louise σήκωσε επιτέλους τα μάτια.
— Να μπαίνει;
— Στις συζητήσεις. Στις σιωπές. Στις πληγές. Στις μπουτίκ. Στα διαμερίσματα πάνω από μπουτίκ. Στις ιδέες των γυναικών που θα έπρεπε να κοιμούνται.
— Δραματοποιείς τα πάντα.
— Ίσως. Αλλά σε κοιτάζει σαν άντρας που έχει ήδη αρχίσει να σε χρησιμοποιεί μέσα σε μια φράση.
Η Louise χαμήλωσε τα μάτια στο σχέδιό της.
— Το ξέρω.
— Και σου αρέσει;
— Όχι.
Μια σιωπή.
— Λίγο, παραδέχτηκε.
Η Marie-Soleil έγνεψε χωρίς να την κρίνει.
— Τότε πρόσεχε. Ο Jean θέλει να σε κατέχει. Είναι βαρύ, αλλά φαίνεται. Ο Pascal θέλει να σε αφηγηθεί. Είναι πιο ανάλαφρο. Είναι χειρότερο.
Η Louise έμεινε πολλή ώρα χωρίς να απαντήσει.
Από πάνω ακούστηκαν βήματα να διασχίζουν το διαμέρισμα. Ο Pascal περπατούσε. Ή έγραφε περπατώντας. Ή ετοίμαζε μια είσοδο. Από τότε που έμενε εκεί, η μπουτίκ δεν ήταν πια ποτέ εντελώς σιωπηλή.
— Αυτό το φόρεμα, είπε η Louise, θα το ονομάσω «Η Απόδραση».
— Καλός τίτλος.
— Δεν είναι τίτλος. Είναι μοντέλο.
— Με σένα, τα δύο μπερδεύονται.
Η Louise χαμογέλασε αχνά.
Ύστερα το κουδουνάκι χτύπησε.
Τινάχτηκε.
— Είχα κλειδώσει.
Ο Pascal μπήκε από το πίσω μέρος της μπουτίκ, από την εσωτερική σκάλα. Κρατούσε ένα φύλλο χαρτί.
— Έγραψα το κείμενο για τη βιτρίνα.
— Δεν σας το ζήτησα.
— Το ξέρω. Αυτό μου έδωσε περισσότερη ελευθερία.
Η Marie-Soleil σηκώθηκε.
— Καλησπέρα, κύριε ενοικιαστή.
— Καλησπέρα, κυρία επικίνδυνη διαίσθηση.
Ακούμπησε το φύλλο μπροστά στη Louise.
Εκείνη δεν ήθελε να διαβάσει.
Διάβασε.
«ΚΑΡΔΙΑ ΑΠΟ ΥΦΑΣΜΑΤΑ
Για όσες δεν αναζητούν απλώς ένα φόρεμα, αλλά τη στιγμή που η σιλουέτα τους συναντά το θάρρος τους.»
Η Louise καταράστηκε τον εαυτό της που της άρεσε η φράση.
— Είναι υπερβολικά λογοτεχνικό.
— Βγάλτε το «απλώς».
— Γιατί;
— Επειδή μόλις τώρα το πρόσεξα.
— Διορθώνετε τη δική σας υπερβολή;
— Σπάνια. Εκμεταλλευτείτε το.
Η Marie-Soleil διάβασε κι εκείνη.
— Είναι καλό.
— Ευχαριστώ.
— Υπερβολικά καλό.
Ο Pascal χαμογέλασε.
— Αυτό μοιάζει με ειλικρινές κομπλιμέντο.
— Όχι. Με προειδοποίηση.
Προσποιήθηκε πως δεν κατάλαβε. Ήταν άλλη μία από τις δεξιότητές του.
Η Louise δίπλωσε το φύλλο.
— Θα το σκεφτώ.
— Θα το χρησιμοποιήσετε.
— Μην είστε τόσο σίγουρος για τον εαυτό σας.
— Είμαι σίγουρος μόνο για τις φράσεις που σας κάνουν να σωπαίνετε.
Μόλις την είχε τσιμπήσει. Απαλά. Με ακρίβεια.
Η Marie-Soleil το είδε. Η Louise επίσης.
Όμως ο Pascal είχε ήδη κάνει ένα βήμα πίσω, σαν να είχε απλώς αφήσει ένα λουλούδι.
— Καληνύχτα, κυρίες μου. Επιστρέφω στα ερείπιά μου.
Ανέβηκε ξανά τη σκάλα.
Η Marie-Soleil περίμενε ώσπου να χαθούν τα βήματα.
— Βλέπεις;
— Ναι.
— Σε προκαλεί κι ύστερα αποσύρεται πριν προλάβει κανείς να τον κατηγορήσει.
— Το βλέπω.
— Κι όμως θα χρησιμοποιήσεις το κείμενό του.
Η Louise κοίταξε το φύλλο.
— Ίσως.
________________________________________
Το κείμενο τοποθετήθηκε στη βιτρίνα την επόμενη μέρα.
Η επίδρασή του ήταν άμεση.
Οι γυναίκες σταματούσαν για να το διαβάσουν. Μερικές χαμογελούσαν. Μερικές έμπαιναν από περιέργεια. Δύο πελάτισσες αγόρασαν φουλάρια. Μια τρίτη δοκίμασε ένα φόρεμα χωρίς να το αγοράσει, αλλά επέστρεψε την επομένη με την αδελφή της.
Η Louise θα έπρεπε να είναι ενθουσιασμένη.
Ήταν.
Θα έπρεπε όμως και να είναι ακόμη πιο επιφυλακτική.
Ο Pascal, από την πλευρά του, κατάλαβε πολύ γρήγορα τη δύναμη του κατωφλιού.
Κάθε πρωί κατέβαινε στο καφέ του κυρίου Prahallis και ύστερα επέστρεφε αργά μπροστά στην Καρδιά από υφάσματα. Χαιρετούσε τη βιτρίνα. Μερικές φορές ίσιωνε το μικρό καρτελάκι με το κείμενό του, σαν να ήταν ο φύλακάς του. Προσποιούνταν πως βοηθούσε.
Αλλά βοηθούσε με τον δικό του τρόπο.
Δηλαδή τραβώντας πρώτα την προσοχή πάνω του και ύστερα ανακατευθύνοντάς την προς τη μπουτίκ, αν είχε τη διάθεση.
— Κυρία μου, έλεγε σε κάποια κομψή περαστική, συγχωρήστε την παρέμβασή μου. Το παλτό σας θα άξιζε έναν διάλογο με εκείνο το μπλε φόρεμα.
— Παρακαλώ;
— Μη φοβάστε, δεν πουλάω τίποτε. Είμαι απλώς μάρτυρας μιας πιθανής αρμονίας.
Οι πιο βιαστικές τον απέφευγαν.
Οι πιο περίεργες σταματούσαν.
Οι πιο ρομαντικές χαμογελούσαν.
Ήξερε να τις ξεχωρίζει.
Σύντομα άρχισε να πλησιάζει γυναίκες μπροστά στη μπουτίκ με την άνεση ενός μεταφυσικού κράχτη. Εγκωμίαζε ένα μανίκι, ένα χρώμα, ένα ύφασμα, αλλά σχεδόν πάντα κατέληγε να μιλά για τον εαυτό του. Για το μυθιστόρημά του. Για τη φτώχεια του. Για το λεκιασμένο φόρεμα. Για τη μοίρα. Μερικές φορές για τη Louise, με αρκετή λεπτότητα ώστε να φαίνεται σεβαστικός και αρκετή επιμονή ώστε να γίνεται παρεμβατικός.
Μερικές πελάτισσες έμπαιναν διασκεδασμένες.
Άλλες έφευγαν ενοχλημένες.
Μια πολύ κομψή γυναίκα, που στην αρχή έδειχνε να ενδιαφέρεται για ένα ιβουάρ παλτό, γύρισε την πλάτη όταν ο Pascal της δήλωσε:
— Έχετε το βάδισμα μιας ηρωίδας που δεν γνωρίζει ακόμη την τραγωδία του λαιμού της.
Τον κοίταξε παγωμένα.
— Κι εσείς, κύριε, έχετε την αυτοπεποίθηση ενός άντρα που δεν γνωρίζει ακόμη τη γελοιότητα του στόματός του.
Η γυναίκα έφυγε.
Η Louise τα είχε δει όλα από το ταμείο.
Βγήκε αμέσως.
— Pascal!
Γύρισε, προσποιούμενος την έκπληξη.
— Ναι;
— Μόλις διώξατε μια πελάτισσα.
— Ίσως. Μα τι απάντηση! Είχε υπέροχο ταμπεραμέντο.
— Δεν πουλάω ταμπεραμέντα. Πουλάω ρούχα.
— Ακριβώς. Δεν θα αγόραζε τίποτε. Υπερβολικά οπλισμένη.
— Δεν ξέρετε τίποτε γι’ αυτό.
— Ξέρω να διαβάζω τις σιλουέτες.
— Διαβάζετε κυρίως ό,τι σας βολεύει.
Αυτή τη φορά δεν χαμογέλασε αμέσως.
— Προτιμάτε να σταματήσω;
— Ναι.
— Πολύ καλά.
Έβγαλε το καπέλο, υποκλίθηκε και διέσχισε τον δρόμο προς το καφέ, σαν προσβεβλημένος ηθοποιός που εγκαταλείπει μια κακή σκηνή.
Η Louise επέστρεψε μέσα έξαλλη.
Μέσα, μια νεαρή υπάλληλος που είχε μόλις προσλάβει για μερική απασχόληση, η Élodie, ξανατακτοποιούσε τις κρεμάστρες με ονειροπόλο χαμόγελο.
— Τι σε κάνει να χαμογελάς;
— Τίποτε.
— Élodie.
— Είναι αστείος ο κύριος Pascal.
Η Louise ένιωσε ένα καινούργιο πρόβλημα να ξεπροβάλλει.
— Σου μίλησε;
— Λίγο.
— Πότε;
— Χθες. Και σήμερα το πρωί. Λέει πως έχω χέρια πιανίστριας και πως θα έπρεπε να φοράω σκούρο πράσινο για να αναδεικνύεται η ψυχή μου.
Η Marie-Soleil, που είχε έρθει να βοηθήσει για το απόγευμα, σήκωσε αργά το κεφάλι.
— Η ψυχή σου;
Η Élodie κοκκίνισε.
— Ήταν όμορφο.
Η Louise έκλεισε τα μάτια.
Ο Pascal δεν είχε αρκεστεί στις πελάτισσες.
Άρχιζε να φλερτάρει με ολόκληρη την ατμόσφαιρα της μπουτίκ.
Λίγες μέρες αργότερα, ήταν η Claire που μπήκε γελώντας, κρατώντας ένα κομμάτι χαρτί.
— Ο ποιητής σας μου άφησε αυτό πάνω σε μια χαρτοπετσέτα.
Η Louise πήρε τη χαρτοπετσέτα.
«Claire, κουβαλάτε τους καφέδες όπως άλλοι κουβαλούν ειδήσεις από τον πόλεμο.»
— Σου γράφει τώρα;
— Α, γράφει σε οτιδήποτε κινείται. Μην ανησυχείς. Με ρώτησε όμως αν νομίζω πως η Pierrette είναι μια τραγωδός που δεν την αφήνουν να παίξει.
— Κι εκείνη;
— Απάντησε πως την εμποδίζει κυρίως να δουλέψει, όταν μπαίνει στο καφέ.
Η Louise δεν γέλασε.
Το πρόβλημα ήταν ότι ο Pascal άρεσε.
Όχι σε όλους. Όχι για πολύ. Όχι ξεκάθαρα. Αλλά αναστάτωνε. Κολάκευε. Έδινε στις γυναίκες την εντύπωση —άλλοτε ευχάριστη, άλλοτε ενοχλητική— πως ξαφνικά τις παρατηρούσαν σαν σημαντικούς χαρακτήρες. Μοίραζε προσοχή όπως άλλοι μοιράζουν επαγγελματικές κάρτες.
Και κάθε φορά, η Louise έχανε λίγο περισσότερο τον έλεγχο του δικού της σκηνικού.
Μια πελάτισσα ρωτούσε:
— Είναι ο άντρας σας;
Μια άλλη:
— Ο κύριος με το φτερό δουλεύει εδώ;
Μια τρίτη:
— Θα ξανάρθω όταν δεν θα είναι πια μπροστά στην πόρτα.
Αυτή η τελευταία φράση έμεινε για πολύ στο μυαλό της Louise.
Γιατί οι αριθμοί συνέχιζαν να μιλούν.
Οι πωλήσεις ανέβαιναν κάποιες μέρες και ύστερα ξανάπεφταν. Έμπαιναν περισσότερες πελάτισσες, όμως πολλές δεν αγόραζαν τίποτε. Μερικές έρχονταν για να δουν τον χαρακτήρα. Άλλες τον απέφευγαν. Η μπουτίκ γινόταν γνωστή, ναι, αλλά με τρόπο που η Louise δεν είχε επιλέξει.
Η Καρδιά από υφάσματα κινδύνευε να γίνει το θέατρο του Pascal Pascal.
Κι εκείνη, η ιδιοκτήτρια της σκηνής.
Ένα βράδυ, ο Jean μπήκε χωρίς προειδοποίηση.
Βρήκε τη Louise καθισμένη στον πάγκο, περιτριγυρισμένη από σχέδια. Σχεδίαζε με μανία. Το φόρεμα «Η Απόδραση» είχε ήδη τρεις παραλλαγές. Μια κοντή. Μια μακριά. Μια μαύρη με ανοιχτόχρωμο πέτο. Δεν σχεδίαζε πια μόνο για να δημιουργεί. Σχεδίαζε για να μην ουρλιάξει.
Ο Jean πήρε ένα φύλλο.
— Είναι καινούργιο;
— Ναι.
— Δεν είναι αυτό που πουλιέται πιο εύκολα.
— Το ξέρω.
— Τότε γιατί χάνεις τον χρόνο σου;
Του πήρε απαλά το φύλλο από τα χέρια.
— Επειδή είναι το μόνο πράγμα που με εμποδίζει να χάσω το μυαλό μου.
Ο Jean κοίταξε τα σχέδια και ύστερα τη σχεδόν άδεια μπουτίκ.
— Louise, πρέπει να μιλήσουμε σοβαρά.
— Σε ακούω.
— Αν τα πράγματα συνεχίσουν έτσι, δεν θα αντέξεις έξι μήνες.
Δεν απάντησε.
— Μπορώ να σε βοηθήσω, συνέχισε.
— Με ποιους όρους;
— Γιατί μιλάς πάντα για όρους;
— Επειδή μαζί σου ακόμη και η τρυφερότητα έχει όρους.
Χαμογέλασε λυπημένα, αλλά τα μάτια του παρέμειναν ψυχρά.
— Θα μπορούσα να πάρω μεγαλύτερο μερίδιο. Να κάνω αναδιάρθρωση. Να επανατοποθετήσω τη μπουτίκ στην αγορά. Να κλαδέψω.
— Να κλαδέψεις;
— Το υπερβολικά προσωπικό ύφος. Τα ανέφικτα μοντέλα. Τα κείμενα στη βιτρίνα. Τον ποιητή.
Σήκωσε τα μάτια.
— Ο Pascal δεν έχει καμία σχέση μ’ αυτό.
Ο Jean γέλασε ελαφρά.
— Αντιθέτως. Έχει ήδη πολύ μεγαλύτερη σχέση απ’ όσο θα έπρεπε. Αυτός ο άντρας βλάπτει την εικόνα σου.
— Η εικόνα μου σε ενδιαφέρει μόνο επειδή μπορεί να εξυπηρετήσει τη δική σου.
— Κι εκείνος; Τι νομίζεις ότι υπηρετεί; Την τέχνη; Την ποίηση; Σε χρησιμοποιεί, Louise. Χρησιμοποιεί το μαγαζί σου, το φως σου, το όνομά σου. Θα σε μετατρέψει σε δευτερεύοντα χαρακτήρα της μικρής του μυθολογίας.
Δεν απάντησε.
Αυτή τη φορά ο Jean είχε χτυπήσει στο σωστό σημείο.
Κι αυτό την ενοχλούσε σχεδόν όσο κι αν ο Pascal είχε πει ψέματα.
— Θα έπρεπε να κλείσεις για δύο μέρες, συνέχισε ο Jean. Να τα ξανασκεφτείς όλα. Μπορώ να φέρω κάποιον.
— Όχι.
— Θα επιμείνεις;
— Ναι.
— Τότε μην έρθεις να κλάψεις αν η Καρδιά από υφάσματα γίνει μια ακριβή ιδιοτροπία.
Έφυγε από τη μπουτίκ.
Η Louise έμεινε μόνη.
Από πάνω, ο Pascal περπατούσε.
Στον δρόμο, τα αυτοκίνητα περνούσαν.
Πάνω στον πάγκο, τα σχέδιά της έμοιαζαν να περιμένουν να διαλέξει ανάμεσα στη σύνεση και στο πείσμα.
Πήρε ένα μολύβι.
Στο κάτω μέρος ενός καινούργιου φύλλου έγραψε:
ΦΟΡΕΜΑ ΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΟΥ ΑΡΝΕΙΤΑΙ ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙ.
Ύστερα σχεδίασε.
Για πολλή ώρα.
Για πάρα πολλή ώρα.
Όταν τελικά σήκωσε το κεφάλι, η βιτρίνα ήταν σκοτεινή. Στην αντανάκλαση είδε το δικό της πρόσωπο, κουρασμένο αλλά ακόμη όρθιο. Πίσω της, στην εσωτερική σκάλα, μια σκιά κατέβαινε.
Ο Pascal.
Έμεινε μέσα στη σκιά.
— Δουλεύετε μέχρι αργά.
— Κι εσείς κατασκοπεύετε μέχρι αργά.
— Γράφω.
— Για μένα;
Μια σιωπή.
— Όχι μόνο.
Γύρισε αργά προς το μέρος του.
— Βγείτε από τη μπουτίκ μου, Pascal.
Δεν κινήθηκε αμέσως.
— Μπορώ να σας σώσω.
Η φράση έπεσε ανάμεσά τους, χαμηλόφωνη, σχεδόν τρυφερή.
Η Louise ένιωσε ένα ρίγος θυμού.
— Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που είστε επικίνδυνος.
— Επειδή θέλω να σας βοηθήσω;
— Επειδή αποκαλείτε «σωτηρία» αυτό που απλώς θα σας επέτρεπε να μπείτε βαθύτερα.
Ο Pascal έμεινε ακίνητος. Για πρώτη φορά δεν βρήκε αμέσως μια φράση που να τον κάνει να φαίνεται όμορφος.
Ύστερα χαμογέλασε.
Ένα θλιμμένο χαμόγελο. Προσεκτικά διαλεγμένο.
— Καληνύχτα, Louise.
Ανέβηκε ξανά.
Εκείνη έμεινε μόνη με τα σχέδιά της, τα χρέη της, τα φορέματά της και εκείνη την παράξενη βεβαιότητα: ο Jean μπορούσε να κάνει τη μπουτίκ της να κλείσει από υπολογισμό, αλλά ο Pascal μπορούσε να την κάνει να πεθάνει προσποιούμενος πως της έδινε ψυχή.
ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ III