Καθώς πλησίαζε η βραδιά της επίδειξης, η Maison Valombre έπαψε να είναι ατελιέ και μετατράπηκε σε έναν νευρικό οργανισμό.
Τα πάντα πάλλονταν.
Οι μηχανές, οι φωνές, τα υφάσματα, τα τηλέφωνα, οι πόρτες που άνοιγαν και έκλειναν αδιάκοπα. Οι τροχήλατες κρεμάστρες περνούσαν από δωμάτιο σε δωμάτιο σαν διπλωματικές αποστολές. Παπούτσια εμφανίζονταν, εξαφανίζονταν, επέστρεφαν σε λάθος νούμερα. Μοντέλα περνούσαν με παλτά, φορέματα, εσώρουχα στο χρώμα του δέρματος, τα μαλλιά τραβηγμένα πίσω, τα πρόσωπα ακόμη άβαφα, το μυαλό ήδη αλλού.
Η Louise, που όλοι πλέον αποκαλούσαν Lou, κινούνταν μέσα σ’ αυτή την αναστάτωση με μια συγκέντρωση που δεν ήξερε ότι διέθετε.
Είχε διατηρήσει την εμφάνιση του Louis: σκούρο παντελόνι, λευκό πουκάμισο, φουλάρι δεμένο χαμηλά, μαλλιά πιασμένα. Όμως ο χαρακτήρας δεν ήταν πια ακριβώς μεταμφίεση. Ήταν ένας χώρος εργασίας. Μια εύκαμπτη πανοπλία. Μια άδεια.
Μέσα σ’ αυτό το οργανωμένο χάος, κανείς δεν παραξενευόταν πια από την αμφισημία της. Την έλεγαν Lou όπως θα ονόμαζαν ένα σπάνιο χρώμα, ένα χρήσιμο εργαλείο, μια εύνοια της τύχης που είχε φτάσει την κατάλληλη στιγμή.
— Lou, τις καρφίτσες!
— Lou, το λουκ δεκαεπτά τραβάει ακόμη!
— Lou, η Solange θέλει να ξαναδεί το φόρεμα είκοσι ένα!
Το φόρεμα είκοσι ένα.
Σιγά σιγά, στο ατελιέ έπαψαν να το αποκαλούν έτσι.
Ο Baptiste είχε κάνει την αρχή.
— Πού είναι το φόρεμα της καθυστερημένης απόφασης;
Ο Noé τον είχε διορθώσει:
— Όχι. Δεν είναι πια καθυστερημένη απόφαση. Είναι μια κομψή προδοσία.
Η Camille είχε αποφανθεί:
— Είναι ένα αδύνατο φόρεμα. Αυτό είναι όλο.
Ύστερα, ένα βράδυ, η Solange το είχε παρατηρήσει για πολλή ώρα πάνω στην κούκλα πριν πει:
— Είναι φανταστικό.
Η λέξη έμεινε.
Το φανταστικό φόρεμα.
Δεν ήταν το πιο θεαματικό της συλλογής. Όχι με την πρώτη ματιά. Δεν κραύγαζε. Δεν προσπαθούσε να νικήσει με την υπερβολή. Η μαγεία του προερχόταν από μια σχεδόν επώδυνη αυτοσυγκράτηση.
Από μπροστά έμοιαζε απλό: μια μακριά, χλωμή γραμμή, σχεδόν σεληνιακή, συγκρατημένη από ένα μπούστο αυστηρής ακρίβειας. Όμως με την κίνηση, μια λοξή σχισμή αποκαλυπτόταν σαν κρυφή σκέψη. Ένα εσωτερικό πάνελ, με βαθύτερη λάμψη, εμφανιζόταν και χανόταν ανάλογα με το βήμα. Το αριστερό μανίκι μπορούσε να γλιστρήσει ελαφρά, αφήνοντας τον έναν ώμο γυμνό όχι ως πρόκληση, αλλά ως εξομολόγηση. Το φόρεμα έμοιαζε να έχει δύο ψυχές: η μία δεχόταν τον κόσμο, η άλλη του ξέφευγε.
Η Louise το κοιτούσε μερικές φορές σαν να μην το είχε σχεδιάσει η ίδια.
Σαν να την περίμενε το φόρεμα.
________________________________________
Κι όμως, ο θάνατος του Jean Chauvet εξακολουθούσε να τη συνοδεύει.
Επέστρεφε στις πιο απρόσμενες στιγμές.
Ενώ διόρθωνε έναν ποδόγυρο, ξανάβλεπε το χέρι του Jean ακουμπισμένο σ’ ένα τραπέζι εστιατορίου, ήρεμο, ανυπόμονο, κτητικό. Διαλέγοντας ένα κουμπί, άκουγε τη φωνή του:
— Αυτό δεν πουλιέται.
Παρατηρώντας τη Solange να απορρίπτει αδίστακτα μια υπερβολικά αδύναμη πρόταση, έπιανε τον εαυτό της να σκέφτεται:
Στον Jean θα άρεσε αυτή η ψυχρότητα.
Και αμέσως μετά:
Όχι. Ο Jean θα ήθελε να την αγοράσει.
Κάθε βράδυ, μετά το ατελιέ, τηλεφωνούσε στο Μόντρεαλ.
Η μπουτίκ στεκόταν ακόμη όρθια.
Όχι θαυμάσια. Όχι ένδοξα. Αλλά όρθια.
Η Élodie μιλούσε πιο γρήγορα από πριν, σημάδι ότι αποκτούσε αυτοπεποίθηση.
— Πουλήσαμε το μπλε σακάκι, κυρία Lang! Και η Claire κατάφερε να πείσει μια πελάτισσα να δοκιμάσει το πράσινο φόρεμα.
— Το αγόρασε;
— Όχι.
— Α.
— Έκλαψε όμως φορώντας το.
— Αυτό δεν είναι πώληση.
— Όχι, αλλά η Claire λέει πως είναι σχεδόν υπόσχεση.
Η Claire, όταν έπαιρνε το τηλέφωνο, ήταν λιγότερο ποιητική.
— Οι πελάτισσες μιλούν πολύ. Θέλουν να ξέρουν αν επιστρέφεις. Θέλουν να ξέρουν αν το Παρίσι σε βρήκε ιδιοφυή. Θέλουν να ξέρουν αν ο Pascal γράφει ακόμη για τη βιτρίνα.
— Και ο Pascal;
— Προσποιείται πως είναι διακριτικός.
— Άρα δεν είναι.
— Πενθεί τον Jean σαν να έχασε αντίζηλο σε ρωσικό μυθιστόρημα.
Η Louise αναστέναξε.
— Σχεδόν δεν γνώριζε τον Jean.
— Ακριβώς. Αυτό του δίνει περισσότερη ελευθερία.
Η Marie-Soleil, από την πλευρά της, κρατούσε πάντα τις πιο ανησυχητικές πληροφορίες για το τέλος.
— Ο William Lee ξανατηλεφώνησε.
— Πάλι;
— Ναι.
— Τι θέλει;
— Να σου μιλήσει απευθείας. Λέει πως υπάρχουν κάποιες ρυθμίσεις που πρέπει να ελεγχθούν. Έγγραφα. Οικονομικές δεσμεύσεις.
— Σχετικά με την Καρδιά από υφάσματα;
— Πιθανότατα.
Η Louise έκλεινε τα μάτια.
Ακόμη και νεκρός, ο Jean παρέμενε συμβόλαιο.
— Θα του τηλεφωνήσω μετά την επίδειξη.
— Το αναβάλλεις.
— Δουλεύω.
— Και τα δύο είναι αλήθεια.
Συχνά ακολουθούσε σιωπή.
Ύστερα η Marie-Soleil πρόσθετε πιο απαλά:
— Αντέχεις;
Η Louise κοιτούσε τότε το δωμάτιο του ξενοδοχείου, τα πεταμένα ρούχα της, τα σκίτσα της, το φουλάρι του Louis, τα κουρασμένα χέρια της.
— Νομίζω πως ναι.
— Σου αρέσει εκεί;
Η Louise δίσταζε πάντα πριν απαντήσει, σαν να κινδύνευε να γίνει ένοχη αν το έλεγε.
— Ναι.
— Τότε άφησε τον εαυτό σου να το αγαπήσει.
— Ο Jean πέθανε.
— Ναι.
— Κι εγώ είμαι στο Παρίσι και φτιάχνω φορέματα.
— Οι νεκροί δεν χρειάζονται τους ζωντανούς να πάψουν να αναπνέουν.
— Γίνεσαι φιλόσοφος.
— Όχι. Είμαι πρακτική με ένα φανταστικό φουλάρι.
Η Louise συχνά έκλεινε το τηλέφωνο με δάκρυα στα μάτια.
Όχι δάκρυα καθαρής θλίψης. Ανάμεικτα δάκρυα. Ο Jean ήταν υπερβολικά περίπλοκος για να αφήσει πίσω του έναν απλό πόνο. Ήταν ακόμη θυμωμένη μαζί του. Του χρωστούσε ακόμη. Άλλοτε της έλειπε με θυμό, άλλοτε με τρυφερότητα, άλλοτε με ένα είδος κούρασης.
Όμως όταν επέστρεφε στο ατελιέ, όταν άγγιζε τα υφάσματα, όταν άκουγε τον Noé να γελά, τον Baptiste να αγανακτεί για μια «ηθικά ανεπαρκή» ραφή, την Camille να μαλώνει τους πάντες, τη Solange να λέει μόνο «καλύτερα», ξαναγινόταν παρούσα.
Αγαπούσε τη δουλειά της.
Αγαπούσε το Παρίσι.
Και, ακόμη πιο τρομακτικό, αγαπούσε αυτό που είχε γίνει εδώ.
________________________________________
Δύο μέρες πριν από την επίδειξη, προέκυψε το ζήτημα του μοντέλου.
Το φανταστικό φόρεμα είχε δοκιμαστεί σε τρία μοντέλα.
Κανένα δεν ταίριαζε.
Το πρώτο ήταν πολύ όμορφο, αλλά είχε υπερβολική επίγνωση της ομορφιάς του. Φορούσε το φόρεμα σαν προσωπική νίκη. Το δεύτερο είχε τέλειο βάδισμα, αλλά ψυχρό. Πάνω του, το φόρεμα γινόταν αρχιτεκτονική. Το τρίτο ήταν πολύ νέο. Το ρούχο το καταβρόχθιζε.
Η Solange έχασε την υπομονή της.
— Αυτό το φόρεμα απαιτεί κάποια που έχει ήδη παραιτηθεί από κάτι.
Ο Noé σήκωσε το χέρι.
— Είναι προσόν που ζητούν στα πρακτορεία;
— Σιωπήστε.
Ο Baptiste, καθισμένος στο πάτωμα με ένα μαξιλαράκι γεμάτο καρφίτσες, αναστέναξε.
— Θα χρειαζόταν μια πιο ψηλή γυναίκα. Και όχι μόνο σωματικά. Κάποια που να περπατά σαν να έχει διασχίσει ένα δωμάτιο όπου κανείς δεν την περίμενε.
Η φράση χτύπησε τη Louise.
Σκέφτηκε αμέσως μια γυναίκα.
Όχι στο Παρίσι.
Στο Μόντρεαλ.
Μια πελάτισσα της Καρδιάς από υφάσματα. Όχι ακριβώς πελάτισσα, εδώ που τα λέμε. Μια παρουσία που εμφανιζόταν κατά διαστήματα. Την έλεγαν Adrienne Valcourt. Ψηλή, λεπτή, κομψή χωρίς εμφανή προσπάθεια, στα τέλη της δεκαετίας των σαράντα. Πρώην χορεύτρια, έλεγαν. Ίσως κάποτε μοντέλο. Ίσως τίποτε απ’ όλα αυτά. Ερχόταν πότε πότε στη μπουτίκ, δοκίμαζε σακάκια, έκανε συγκεκριμένες ερωτήσεις, αγόραζε σπάνια, αλλά κοιτούσε τα ρούχα σαν κάποια που γνωρίζει το βάρος μιας εισόδου στη σκηνή.
Η Louise την είχε σχεδιάσει μια φορά από μνήμης.
— Ξέρω κάποια, είπε.
Όλοι στράφηκαν προς το μέρος της.
Η Solange ρώτησε:
— Στο Παρίσι;
— Όχι. Στο Μόντρεαλ.
Η Camille σήκωσε τα χέρια.
— Τέλεια. Έχουμε τριάντα έξι ώρες. Το Μόντρεαλ είναι πολύ βολικό.
— Θα ήταν ιδανική.
— Μπορεί να έρθει;
Η Louise δίστασε.
— Δεν ξέρω.
Η Solange την κάρφωσε με το βλέμμα.
— Τηλεφωνήστε.
Η Louise τηλεφώνησε στην Καρδιά από υφάσματα. Ευτυχώς, η Marie-Soleil γνώριζε την Adrienne. Ακόμη πιο ευτυχώς, η Adrienne βρισκόταν στο Μόντρεαλ και απάντησε στο τηλέφωνο. Δυστυχώς, γέλασε απαλά.
— Παρίσι; Σε δύο μέρες; Αγαπητή μου Louise, με περνάτε για γυναίκα που δεν έχει ούτε φυτά ούτε λογαριασμούς ούτε συνήθειες.
— Ναι.
— Έχετε δίκιο, αλλά αρνούμαι παρ’ όλα αυτά.
— Adrienne, αυτό το φόρεμα είναι φτιαγμένο για μια γυναίκα σαν εσάς.
— Σαν εμένα; Δηλαδή;
Η Louise κοίταξε το φανταστικό φόρεμα πάνω στην κούκλα.
— Κάποια που δεν χρειάζεται να είναι νέα για να είναι επικίνδυνη.
Σιωπή.
— Ωραία το είπατε.
— Είναι αλήθεια.
— Και εσείς με ποια ακριβώς πρόφαση βρίσκεστε στο Παρίσι;
Η Louise έκλεισε τα μάτια.
— Είναι μεγάλη ιστορία.
— Όλες οι καλές είναι.
— Μπορείτε να έρθετε;
Η Adrienne έμεινε σιωπηλή για μερικά δευτερόλεπτα.
— Όχι. Όχι τόσο γρήγορα. Το διαβατήριό μου έχει λήξει.
Η Louise ένιωσε την ελπίδα της να ξεφουσκώνει.
— Α.
— Στείλτε μου όμως μια φωτογραφία του φορέματος. Θέλω τουλάχιστον να υποφέρω σωστά επειδή δεν θα το φορέσω.
Η Louise έκλεισε το τηλέφωνο απογοητευμένη.
— Δεν μπορεί να έρθει, είπε.
Η Camille γρύλισε.
— Φυσικά.
Ο Noé κοίταξε το φόρεμα.
— Ίσως να μη θέλει κανέναν.
— Ένα φόρεμα δεν αποφασίζει, είπε ο Armand Vidal.
Ο Baptiste αντέτεινε:
— Το λέτε αυτό επειδή τα φορέματα εξακολουθούν να σας σέβονται.
Η Solange δεν γελούσε.
— Χρειαζόμαστε λύση.
Οι δοκιμές ξανάρχισαν. Προτάθηκε ένα τέταρτο μοντέλο. Πολύ λεπτοκαμωμένο. Ένα πέμπτο. Υπερβολικά θεαματικό. Το φόρεμα συνέχιζε να αρνείται.
Η Louise το ένιωθε.
Ή μάλλον αρνιόταν να δει τι της έλεγε το φόρεμα.
________________________________________
Την παραμονή της επίδειξης, το Παρίσι έμοιαζε να συστέλλεται γύρω από τη Maison Valombre.
Ο χώρος που είχε επιλεγεί ήταν ένα παλιό ιδιωτικό μέγαρο μεταμορφωμένο σε χώρο εκδηλώσεων. Ψηλά ταβάνια, γυαλισμένα παρκέ, ανοιχτόχρωμοι τοίχοι, διακριτικά γύψινα διακοσμητικά, ψυχρός φωτισμός. Οι τεχνικοί τοποθετούσαν τους προβολείς. Οι καρέκλες ήταν ευθυγραμμισμένες με στρατιωτική ακρίβεια. Οι λίστες προσκεκλημένων κυκλοφορούσαν σαν διπλωματικά έγγραφα. Μιλούσαν για δημοσιογράφους, αγοραστές, σημαντικές πελάτισσες, μια ηθοποιό, μια ινφλουένσερ που ο Armand Vidal χαρακτήρισε «ψηφιακή τραγωδία».
Το φανταστικό φόρεμα μεταφέρθηκε μέσα σε λευκή θήκη.
Η Louise ακολούθησε την τροχήλατη κρεμάστρα σαν να συνόδευε μια πολύτιμη ασθενή.
Η Solange το πρόσεξε.
— Δείχνετε ανήσυχη.
— Είμαι.
— Γιατί;
— Επειδή δεν έχει βρει ακόμη το σώμα του.
Η Solange κοίταξε τη θήκη.
— Τα ρούχα μερικές φορές βρίσκουν το σώμα τους την τελευταία στιγμή.
— Είναι ριψοκίνδυνο.
— Η μόδα είναι μια βιομηχανία που προσποιείται ότι προβλέπει το απρόβλεπτο. Είναι το αγαπημένο της ψέμα.
Εκείνο το βράδυ η Louise κοιμήθηκε ελάχιστα.
Ο Jean επέστρεψε στις σκέψεις της.
Τον φαντάστηκε καθισμένο στην πρώτη σειρά, άψογα ντυμένο, ελαφρά δύσπιστο. Θα κοιτούσε το φανταστικό φόρεμα μ’ εκείνη την ελεγχόμενη έκφραση που πάντα προηγούνταν των κρίσεών του.
Θα έλεγε:
— Είναι όμορφο, Louise. Αλλά ποια θα το φορέσει;
Θα ήθελε να του απαντήσει:
— Εγώ.
Η λέξη σχεδόν την ξύπνησε.
Εγώ.
Όχι, σκέφτηκε αμέσως.
Αδύνατον.
Δεν ήταν μοντέλο. Δεν είχε έρθει στο Παρίσι για να περπατήσει σε πασαρέλα. Ήταν η κρυμμένη δημιουργός, η μεταμφιεσμένη βοηθός, η γυναίκα που είχε βρει μια πλαϊνή πόρτα. Δεν επρόκειτο να εμφανιστεί μπροστά σε όλους φορώντας ένα φόρεμα Valombre.
Κι όμως, είχε σχηματιστεί μια εικόνα.
Η δική της σιλουέτα.
Ψηλή, ίσια, απελευθερωμένη από το κοστούμι του Louis.
Όχι η παλιά Louise.
Ούτε ο Louis.
Κάποια ανάμεσα στους δυο τους, πέρα κι από τους δυο.
Σηκώθηκε, ήπιε ένα ποτήρι νερό και ύστερα κοίταξε στον καθρέφτη.
Χωρίς το φουλάρι, χωρίς το καπέλο, τα χαρακτηριστικά της ξανάβρισκαν την αλήθεια τους. Κουρασμένη, ναι. Αλλά όχι ηττημένη. Σκέφτηκε την Καρδιά από υφάσματα, τον Jean, τον Pascal, τη Marie-Soleil, όλες εκείνες τις γυναίκες που έμπαιναν στη μπουτίκ της χωρίς να τολμούν να αγοράσουν το ίδιο τους το θάρρος.
Μουρμούρισε:
— Ένα φόρεμα που δίνει την εντύπωση ότι μια γυναίκα θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη στη μέση της ίδιας της εισόδου της.
Είχε περιγράψει το φόρεμα.
Ίσως είχε περιγράψει τον ίδιο της τον εαυτό.
________________________________________
Το βράδυ της επίδειξης, το χάος έγινε θρησκεία.
Τα μοντέλα έφταναν, εξαφανίζονταν για μακιγιάζ, επέστρεφαν μεταμορφωμένα. Έψαχναν παπούτσια, ταινία διπλής όψης, μια καρφίτσα, ένα ζευγάρι γάντια, ένα χαμένο τηλέφωνο, το κορίτσι για το λουκ οκτώ και ύστερα το ίδιο το λουκ οκτώ. Οι κομμωτές μιλούσαν γρήγορα. Οι μακιγιέρ μιλούσαν λίγο. Οι ενδυματολόγοι έτρεχαν. Τα φορέματα κρέμονταν μέσα στις θήκες τους σαν παραταγμένα μυστικά.
Η Louise δούλευε χωρίς να σκέφτεται.
Είχε ξαναφορέσει το κοστούμι της Lou: μαύρο παντελόνι, λευκό πουκάμισο, σκούρο φουλάρι. Κανείς δεν πρόσεξε τη σιωπή της. Όλοι ήταν είτε σιωπηλοί είτε πανικόβλητοι.
Στις επτά το βράδυ η Solange ρώτησε:
— Το μοντέλο για το λουκ είκοσι ένα;
Κανείς δεν απάντησε.
— Πού είναι η Clara;
Η Clara ήταν η πέμπτη επιλογή. Όχι ιδανική, αλλά αποδεκτή, είχαν καταλήξει.
Η Camille επέστρεψε λίγα λεπτά αργότερα, χλωμή.
— Είναι άρρωστη.
— Πόσο άρρωστη;
— Πραγματικά άρρωστη.
— Μπορεί να περπατήσει;
— Με το ζόρι στέκεται όρθια.
Η Solange δεν φώναξε.
Ήταν χειρότερο.
Έγινε απόλυτα ήρεμη.
— Βρείτε κάποια.
Βρήκαν κάποια.
Πολύ κοντή.
Μια άλλη.
Πολύ φαρδιοί ώμοι για την κατασκευή του μπούστου.
Μια τρίτη.
Ήδη κλεισμένη για δύο λουκ, αδύνατη η αλλαγή.
Ο Armand Vidal έβριζε.
Ο Noé έτρεχε.
Ο Baptiste κρατούσε το φανταστικό φόρεμα σαν παιδί που φοβάσαι μήπως το ξυπνήσεις.
— Δεν θέλει κανέναν, επανέλαβε.
— Σώπα, Baptiste! φώναξε η Camille.
Το πρώτο μέρος της επίδειξης άρχιζε σε είκοσι λεπτά.
Η Solange στράφηκε προς τη Louise.
— Υποθέτω πως η γυναίκα που ξέρετε στο Μόντρεαλ δεν τηλεμεταφέρθηκε εδώ;
— Όχι.
— Κρίμα.
Η Louise κοίταξε το φόρεμα.
Γύρω της όλοι μιλούσαν, έτρεχαν, έψαχναν λύση. Για εκείνη όμως ο θόρυβος απομακρύνθηκε.
Η θήκη ήταν μισάνοιχτη. Το χλωμό ύφασμα φαινόταν μέσα στο φως των παρασκηνίων. Το φόρεμα έμοιαζε ήρεμο. Τρομακτικά ήρεμο. Σαν να το ήξερε από πάντα.
Η Louise ένιωσε την καρδιά της να χτυπά πιο αργά.
Σκέφτηκε τον Jean.
Τη νοερή του ερώτηση:
— Ποια θα το φορέσει αυτό;
Σκέφτηκε τον Pascal, που θα το αποκαλούσε θεατρική ανατροπή.
Σκέφτηκε τη Marie-Soleil, που θα έλεγε απλώς:
— Κάν’ το.
Σκέφτηκε τη Louise του Μόντρεαλ, εξαντλημένη πίσω από τον πάγκο της.
Σκέφτηκε τον Louis Lange, που είχε τολμήσει να μπει.
Ύστερα άκουσε τον εαυτό της να λέει:
— Εγώ.
Η Solange την κοίταξε.
— Ορίστε;
Η Louise έβγαλε το φουλάρι της.
— Θα το φορέσω εγώ.
Η Camille άνοιξε το στόμα.
Ο Noé σταμάτησε να τρέχει.
Ο Baptiste έφερε και τα δύο χέρια στο πρόσωπό του.
— Φυσικά.
Ο Armand Vidal κοίταξε τη Louise από πάνω ως κάτω με το πιο αμείλικτο επαγγελματικό βλέμμα του κόσμου.
— Μέγεθος;
— Τριάντα οκτώ. Μερικές φορές σαράντα, ανάλογα με την κοπή.
— Ύψος;
— Ένα μέτρο και εβδομήντα οκτώ.
Ο Noé σφύριξε.
— Η Lou είναι ψηλή. Η Lou μας έκρυβε πράγματα.
Η Solange δεν αστειευόταν.
— Έχετε ξανακάνει πασαρέλα;
— Όχι.
— Ξέρετε να περπατάτε;
Η Louise σκέφτηκε όλα τα χρόνια που είχε περάσει μπαίνοντας σε τράπεζες και γραφεία, συμμετέχοντας σε συναντήσεις όπου έπρεπε να αποδεικνύει ότι είχε το δικαίωμα να βρίσκεται εκεί.
— Ναι.
— Όχι σαν καταστηματάρχισσα. Σαν οπτασία.
Η Louise κράτησε σταθερό το βλέμμα της.
— Μπορώ.
Η Solange έμεινε ακίνητη για ένα δευτερόλεπτο.
Ύστερα είπε:
— Ντύστε την.
Όλα ανατράπηκαν.
Την τράβηξαν σ’ ένα μικρό πλαϊνό δωμάτιο. Η Camille μπήκε μαζί της, ο Baptiste με το φόρεμα. Ο Noé έμεινε έξω επαναλαμβάνοντας ότι θα προσευχηθεί σε όλες τις θεότητες των υφασμάτων.
— Γρήγορα, είπε η Camille. Αλλά όχι πρόχειρα.
Η Louise έβγαλε το σακάκι, το πουκάμισο, το παντελόνι της. Ο χαρακτήρας του Louis έπεσε κομμάτι κομμάτι πάνω σε μια καρέκλα. Έμεινε όρθια, σχεδόν γυμνή, πιο ήρεμη απ’ όσο θα περίμενε.
Η Camille, που δεν μαλάκωνε ποτέ, την κοίταξε για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου.
— Είστε όμορφη.
Η Louise δεν απάντησε.
Δεν ήξερε πώς να δεχτεί τη φράση.
Ο Baptiste σήκωσε το φόρεμα με ένα είδος ευλάβειας.
— Προσοχή στο μανίκι.
Το φόρεμα γλίστρησε πάνω της.
Στην αρχή ψυχρό. Ύστερα ζωντανό.
Το μπούστο αγκάλιασε το σώμα της με εκπληκτική ακρίβεια. Η λοξή γραμμή έπεσε ακριβώς εκεί όπου έπρεπε. Το εσωτερικό πάνελ άγγιξε ελαφρά το πόδι της. Το αριστερό μανίκι αποκάλυψε τον ώμο της σαν να την είχε αναγνωρίσει.
Η Camille έκανε ένα βήμα πίσω.
— Γαμώτο.
Από το στόμα της, ήταν φόρος τιμής.
Τα μάτια του Baptiste είχαν βουρκώσει.
— Σας περίμενε.
— Όχι ποίηση, είπε η Camille, αλλά η φωνή της είχε χάσει τη σκληρότητά της.
Έκαναν τις τελευταίες προσαρμογές. Διόρθωσαν μια τελευταία τάση. Λείαναν το ύφασμα. Απελευθέρωσαν τον αυχένα. Κάποιος μπήκε για το μακιγιάζ. Κάποιος άλλος για τα μαλλιά.
— Όχι υπερβολικά, είπε η Louise.
— Ξέρουμε, απάντησε ο κομμωτής. Δεν είστε κορίτσι που ζητά άδεια.
Τα μαλλιά της πιάστηκαν ψηλά, αλλά όχι αυστηρά. Μερικές τούφες πλαισίωσαν το πρόσωπο. Το μακιγιάζ βάθυνε το βλέμμα, έκανε τα χείλη πιο χλωμά και την παρουσία της ακόμη πιο επιβλητική. Όταν η Louise είδε τον εαυτό της στον καθρέφτη, δεν σκέφτηκε ούτε τη Louise ούτε τον Louis.
Σκέφτηκε:
— Να ’μαι.
Έξω εξακολουθούσαν να την ψάχνουν.
— Πού είναι η Lou;
— Πού είναι το φόρεμα;
— Το λουκ είκοσι ένα βγαίνει σε τρία λεπτά!
— Η Solange θέλει τους πάντες στις θέσεις τους!
Η πόρτα άνοιξε.
Η Louise βγήκε.
Ο διάδρομος έμοιασε να σωπαίνει.
Ο Noé έφερε ένα χέρι στην καρδιά.
— Ωχ όχι. Είναι άδικο για την υπόλοιπη ανθρωπότητα.
Ο Armand Vidal, από την πλευρά του, δεν είπε τίποτε. Έλεγξε τη γραμμή, την πτώση, το αν μπορούσε να περπατήσει. Ύστερα έγνεψε.
Η Solange πλησίασε.
Εξέτασε τη Louise σαν να έκρινε μια μη αναστρέψιμη απόφαση.
— Μην παριστάνετε το μοντέλο.
— Τι πρέπει να κάνω;
— Μπείτε σαν να έχετε πάψει να ζητάτε συγγνώμη.
Η Louise έκλεισε τα μάτια για ένα δευτερόλεπτο.
Jean.
Παρίσι.
Καρδιά από υφάσματα.
Louis.
Louise.
Το φόρεμα.
Άνοιξε τα μάτια.
— Εντάξει.
________________________________________
Η μουσική άλλαξε για το λουκ είκοσι ένα.
Στην αρχή μια χαμηλή νότα, σχεδόν ανεπαίσθητη. Ύστερα ένας αργός, αραιός παλμός. Σαν καρδιά που αρνείται να πανικοβληθεί.
Η Louise περίμενε πίσω από την κουρτίνα.
Μπροστά της, ένα μοντέλο επέστρεφε. Πίσω της, ένα άλλο ετοιμαζόταν. Το φως της αίθουσας χάραζε μια λευκή γραμμή στο πάτωμα. Έπρεπε να την περάσει.
Ξαφνικά ένιωσε όλους τους φόβους της να επιστρέφουν: την εύθραυστη μπουτίκ, τους λογαριασμούς, το βλέμμα του Jean, τη λαμπρή πανουργία του Pascal, το δικό της ψέμα, την ηλικία της, το θάρρος της που είχε αργήσει να έρθει, την έλλειψη εμπειρίας, αυτό το φόρεμα που ίσως δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε φύγει από ένα σκίτσο.
Ύστερα σκέφτηκε όλες τις γυναίκες που περίμεναν μπροστά σ’ έναν καθρέφτη το δικαίωμα να βρουν τον εαυτό τους όμορφο.
Και μπήκε.
Το πρώτο βήμα ήταν το δυσκολότερο.
Το δεύτερο της ανήκε.
Η αίθουσα δεν ήταν πια αίθουσα. Έγινε προοπτική. Πρόσωπα, φώτα, καθισμένες σιλουέτες. Η Louise προχώρησε αργά. Όχι υπερβολικά. Μόνο όσο χρειαζόταν για να αναπνεύσει το φόρεμα. Το εσωτερικό πάνελ εμφανιζόταν σε κάθε κίνηση και ύστερα αποσυρόταν. Ο ακάλυπτος ώμος δεν έμοιαζε προσφερόμενος, αλλά κατακτημένος. Η γραμμή του σώματός της έδινε στο φόρεμα αυτό που τα άλλα μοντέλα δεν είχαν καταφέρει να του δώσουν: μια ιστορία.
Δεν ήταν η νεότερη.
Αυτή ήταν η δύναμή της.
Δεν ήταν η πιο ουδέτερη.
Αυτή ήταν η αλήθεια της.
Φορούσε το φόρεμα σαν γυναίκα που είχε χάσει κάτι, κερδίσει κάτι άλλο και δεν είχε ακόμη αποφασίσει αν έπρεπε να ευχαριστήσει τη ζωή ή να της ζητήσει λογαριασμό.
Στο τέλος της διαδρομής σταμάτησε.
Ένα δευτερόλεπτο.
Όχι περισσότερο.
Γύρισε.
Το ύφασμα αποκάλυψε το μυστικό του.
Στο κοινό κάτι άλλαξε. Όχι επευφημία. Όχι ακόμη. Μια πυκνότερη προσοχή. Μια καθηλωτική αυτοσυγκράτηση. Το είδος της σιωπής που τα ρούχα μερικές φορές αναζητούν μια ολόκληρη ζωή.
Η Louise επέστρεψε.
Μόλις χάθηκε πίσω από την κουρτίνα, ο Noé σχεδόν την άρπαξε.
— Τους σκοτώσατε όλους.
— Περπάτησε, διόρθωσε ο Armand Vidal.
— Όχι, είπε ο Baptiste. Επέζησε μπροστά στα μάτια όλων.
Η Camille πλησίασε για να ελέγξει το φόρεμα, αλλά τα χέρια της έτρεμαν λίγο.
— Τίποτε δεν μετακινήθηκε.
Η Solange ήταν εκεί.
Κοιτούσε τη Louise χωρίς να χαμογελά.
— Έτσι ακριβώς, είπε.
Μια λέξη.
Μόνο μία.
Αλλά η Louise κατάλαβε.
Δεν είχε απλώς φορέσει το φόρεμα.
Το είχε εξηγήσει.
Με το σώμα της.
Με την ηλικία της.
Με τα πένθη της.
Με εκείνο το κομμάτι του εαυτού της που χρειάστηκε να γίνει Louis για να ξαναγίνει Louise με άλλον τρόπο.
Το τέλος της επίδειξης κύλησε μέσα σε μια σχεδόν εξωπραγματική έξαψη. Η Louise χρειάστηκε να ξαναβγεί για τον τελικό χαιρετισμό, αυτή τη φορά ανάμεσα στα μοντέλα. Θα ήθελε να κρυφτεί, αλλά η Solange είχε αποφασίσει διαφορετικά.
— Θα βγείτε μαζί με τις άλλες.
— Δεν είμαι μοντέλο.
— Απόψε είστε.
Τα χειροκροτήματα έπεσαν σαν ξερή βροχή.
Η Louise δεν προσπάθησε να καταλάβει για ποιον ήταν. Για τη συλλογή, τον οίκο, τη Solange, τα μοντέλα, το φόρεμα, την έκπληξη. Δεν είχε σημασία. Στεκόταν όρθια μέσα σ’ εκείνο το φως, ίσια, ψηλή, κομψή, ορατή.
Ορατή.
Μετά τον χαιρετισμό, τα παρασκήνια εξερράγησαν.
Μιλούσαν πολύ δυνατά. Γελούσαν. Φιλιούνταν. Έψαχναν σαμπάνια. Κάποιος φώναξε ότι δύο αγοράστριες ήθελαν να δουν «το χλωμό φόρεμα». Μια δημοσιογράφος ρωτούσε ποια ήταν «εκείνη η υπέροχη γυναίκα του λουκ είκοσι ένα». Ο Noé απάντησε:
— Μια απολύτως απαραίτητη καναδική καταστροφή.
Ο Baptiste διόρθωσε:
— Μια αποκάλυψη.
Η Camille φώναξε:
— Μια βοηθός. Και τώρα αφήστε την να αναπνεύσει.
Η Louise κατέφυγε στο μικρό δωμάτιο όπου είχε αλλάξει. Έκλεισε την πόρτα πίσω της.
Έπεσε σιωπή.
Κοιτάχτηκε στον καθρέφτη.
Το φανταστικό φόρεμα ήταν ακόμη εκεί. Δεν είχε εξαφανιστεί. Ακολουθούσε την αναπνοή της, την κούρασή της, την ομορφιά της. Η Louise ακούμπησε το χέρι στον γυμνό της ώμο.
Σκέφτηκε τον Jean.
Όχι τον άντρα που ήλεγχε. Όχι εκείνον που έκρινε. Εκείνον που, ίσως, κάπου κάτω από τις βεβαιότητές του, είχε δει μέσα της μια δύναμη πριν ακόμη τολμήσει η ίδια να την κατοικήσει.
— Βλέπεις, Jean, μουρμούρισε. Κάποια το φοράει.
Τα μάτια της γέμισαν επιτέλους δάκρυα.
Κύλησαν απαλά, χωρίς να χαλάσουν το πρόσωπό της.
Αυτή τη φορά δεν έκλαιγε από απογοήτευση.
Έκλαιγε επειδή μόλις είχε καταλάβει ότι μια γυναίκα μπορεί να χαθεί κάτω από ένα όνομα, κάτω από έναν ρόλο, κάτω από ένα πένθος, κάτω από μια μπουτίκ, κάτω από το βλέμμα των αντρών, κι όμως να ξαναβγεί από ένα δωμάτιο ντυμένη με το ίδιο της το θάρρος.
Κάποιος χτύπησε την πόρτα.
— Lou; ρώτησε η Solange πίσω από την πόρτα.
Η Louise σκούπισε τα μάγουλά της.
— Ναι.
— Οι αγοράστριες θέλουν να σας δουν.
Η Louise κοίταξε για τελευταία φορά τον καθρέφτη.
Ο Louis είχε εξαφανιστεί.
Ίσως και η Louise.
Στη θέση τους στεκόταν μια γυναίκα που δεν χρειαζόταν πια να ζητά συγγνώμη πριν μπει.
Άνοιξε την πόρτα.
ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ VI