Louise powinna była powiedzieć „nie”.
Zrozumiała to dokładnie w chwili, gdy Pascal Pascal położył kapelusz na ladzie Serca Tkanin, jak gdyby składał tam dowód przeznaczenia.
— Przyszedłem w sprawie mieszkania — powtórzył.
Zdanie brzmiało prosto. Ale proste nie było. U Pascala nic nie pozostawało proste zbyt długo. Informacja zmieniała się w przepowiednię, niezręczność w legendę, moralny dług w rozdział powieści.
Louise skrzyżowała ramiona.
— Naprawdę szuka pan mieszkania?
— Od lat.
— Kiepsko więc panu idzie szukanie.
— Albo jestem bardzo cierpliwy.
— Albo bardzo wybredny.
— Powiedziałbym raczej, że czekałem na właściwy sufit.
Marie-Soleil, stojąca przy apaszkach, powstrzymała uśmiech. Claire i Pierrette, które od dwudziestu minut utrzymywały, że muszą wracać do kawiarni, nie ruszyły się ani o centymetr. Nawet manekiny na wystawie zdawały się pochylać ku rozmówcom.
Louise wskazała drzwi.
— Ogłoszenie znalazło się tam przez pomyłkę. Właściciel miał je zdjąć.
— Ogłoszenie umieszczone przez pomyłkę bywa szczersze niż zaproszenie.
— Zawsze mówi pan w ten sposób?
— Tylko kiedy nie mam się czym bronić.
— Dziwne. Ja powiedziałabym raczej: kiedy próbuje pan obejść zamknięte drzwi.
Skłonił lekko głowę, niemal z podziwem.
— Przypisuje mi pani wielką zręczność.
— Przypisuję panu mnóstwo ukrytych zamiarów.
Pascal się uśmiechnął.
Był to uśmiech łagodny, niemal pokorny. Louise poczuła jednak, że za tym uśmiechem ktoś robi notatki. Nie ołówkiem. Trudniejszą do uchwycenia inteligencją. Nie tylko oglądał sklep. Oceniał ludzi. Odległości. Wahania. Słabe punkty.
Jean potraktowałby mieszkanie jak inwestycję. Pascal chciał w nim zamieszkać tak, jak zajmuje się scenę.
— Proszę się nie obawiać — powiedział. — Jestem bardzo dyskretnym lokatorem.
Claire zakaszlała.
Pierrette wzniosła oczy ku sufitowi.
Pascal odwrócił się do nich.
— Co takiego?
— Dyskretnym? — powtórzyła Pierrette. — Ty?
— Powiedziałem „bardzo dyskretnym”, nie „niewidzialnym”.
— Nosisz pelerynę do osiedlowej restauracji.
— Właśnie. Całą ekstrawagancję skupiam w ubraniu, żeby nie rozpraszać jej gdzie indziej.
— To nie działa — powiedziała Claire.
Louise nie mogła powstrzymać śmiechu. Przez sekundę. Jedną jedyną. Ale Pascal to zauważył. Przyjął jej śmiech jak zachętę.
— Widzi pani, pani Lang — zaczął natychmiast przekonywać. — Jestem nieszkodliwy. Czasem śmieszny. Często biedny. Ale nieszkodliwy.
Louise zesztywniała.
Właśnie zagrał swoją ulubioną kartą: umniejszyć siebie, żeby rozbroić rozmówcę.
— Ludzie, którzy sami nazywają się nieszkodliwymi, budzą we mnie ostrożność.
— Rozsądny odruch.
— Nie pomaga pan sobie.
— Przeciwnie. Wolę przyznać pani rację, zanim będzie musiała się przede mną bronić.
Zdanie było błyskotliwe. Zbyt błyskotliwe. Nadawało nieufności Louise niemal szlachetny wygląd, a jednocześnie stawiało samego Pascala po stronie mężczyzn przenikliwych i szczerych. W jednym ruchu przegrywał i wygrywał. W tym tkwiła jego siła.
Marie-Soleil podeszła powoli.
— Podobno jest pan pisarzem?
— W zasadzie.
— Opublikowanym?
Louise omal się nie uśmiechnęła. Marie-Soleil dotknęła dokładnie tej samej rany, co w kawiarni tego ranka.
Pascal przyłożył dłoń do serca.
— Pani też?
— Ja też co?
— Pani też lubi uderzać mężczyzn tam, gdzie przechowują brudnopisy?
— Lubię wiedzieć, z kim rozmawiam.
— Więc tak, jestem pisarzem. Nie, niczego nie opublikowałem. I tak, ta sprzeczność chodzi za mną jak wychudzony pies.
— Wychudzony pies czasem gryzie — powiedziała Marie-Soleil.
Pascal utkwił w niej wzrok. Tym razem jego uśmiech pojawił się wolniej.
— Jest pani niebezpieczna.
— Nie. Po prostu dostrzegam pewne rzeczy.
Louise spojrzała na przyjaciółkę z wdzięcznością. Marie-Soleil miała ten dar: potrafiła powiedzieć coś osobliwego, a mimo to trafić w samo sedno.
Pascal znów zwrócił się do Louise.
— Proszę pozwolić mi obejrzeć mieszkanie. Tylko obejrzeć. Jeśli okaże się nieodpowiednie, zniknę z pani progu i z pani poranka.
— Obiecuje pan?
— Obiecuję zniknąć z pani progu.
— Ale nie z mojego poranka?
— Pani Lang, już splamiła pani mój poranek, odmawiając mi przebaczenia.
— To pan poplamił mi sukienkę.
— Widzi pani. Mamy już wspólną przeszłość.
Louise chciała odpowiedzieć. Zadźwięczał dzwoneczek. Weszła klientka. Potem następna. Otwarcie trwało, choć katastrofy już usiłowały się w nim zakwaterować.
Właściciel, do którego zadzwoniła, zgodził się na szybkie pokazanie mieszkania. Był zachwycony. Zbyt zachwycony. Sądząc z jego słów, każdy lokator bez psa, perkusji i niedawnego bankructwa był błogosławieństwem.
Pascal nie miał psa. Co do perkusji przysiągł, że nigdy nie odczuwał powołania rytmicznego. Jeśli zaś chodziło o bankructwo, stwierdził, że jego bieda jest zbyt stała, by zdarzały się jej nagłe załamania.
Godzinę później wchodził po schodach za Louise.
Mieszkanie nad sklepem było większe, niż sobie wyobrażała. Wąski salon od ulicy, jasna sypialnia, niewielka, nieco staroświecka kuchnia, podłogi skrzypiące z dystynkcją i tylne okno, z którego widać było dachy, schody, kilka przewodów elektrycznych i kawałek nieba.
Pascal oglądał je w milczeniu.
To milczenie niepokoiło Louise bardziej niż jego słowa.
Przesunął ręką po parapecie. Stanął na środku salonu. Wsłuchał się w podłogę pod stopami. Potem lekko się pochylił, jakby to miejsce od dawna do niego przemawiało.
— I co? — spytała Louise.
— Tutaj mógłbym pisać.
— To nie są referencje najemcy.
— Nie. To coś poważniejszego.
Podszedł do okna wychodzącego na ulicę. W szybie odbijał się odwrócony złoty szyld Serca Tkanin.
— Mógłbym też pilnować pani szyldu.
— Nie trzeba go pilnować.
— Wszystko, co błyszczy, przyciąga kruki.
Louise westchnęła.
— Panie Pascal, nigdy nie wiem, czy pan mi schlebia, grozi, czy układa kolejne zdanie.
— Te trzy rzeczy się nie wykluczają.
Spojrzał na nią. Tym razem mniej teatralnie. Niemal zwyczajnie.
— Potrzebuję tego mieszkania.
— Dlaczego właśnie tego?
— Bo jest nad pani sklepem.
— To bardzo zła odpowiedź.
— Jedyna uczciwa.
Cofnęła się o krok.
— Nie zna mnie pan.
— Nie. Ale już panią spotkałem.
— Wylał pan na mnie kawę.
— To była nasza pierwsza współpraca.
— Współpraca?
— Dała mi pani scenę. Ja dałem pani plamę. To nie jest równoważna wymiana, przyznaję.
Louise zachowała surową minę. Chciałaby zejść na dół, zamknąć drzwi, ponownie zadzwonić do właściciela, wyjaśnić, że ten lokator się nie nadaje. Ale jakaś część jej samej, bardziej ciekawa niż ostrożna, zastanawiała się, z czego naprawdę zrobiony jest ten człowiek.
Nie był przystojny w zwykłym znaczeniu. Może zbyt niski, zbyt szczelnie ubrany we własną osobowość, zbyt świadomy wywieranego wrażenia. A jednak miał w sobie coś. Niepokojącą obecność. Wyglądał, jakby lada chwila miał upaść, lecz zawsze lądował dokładnie tam, gdzie chciał.
— Będzie pan płacić czynsz?
— Tak.
— W terminie?
— Najczęściej, jak tylko się da.
— Zła odpowiedź.
— W takim razie tak.
— Nie odstraszy pan moich klientek?
— Dlaczego miałbym to robić?
Louise przyglądała mu się długo.
— Nie mam pojęcia. I właśnie to mnie niepokoi.
Pascal uniósł prawą rękę jak przed sądem.
— Uroczyście przysięgam, że nie będę umyślnie szkodził Sercu Tkanin.
Słowo „umyślnie” zawisło w powietrzu.
Louise je wychwyciła.
— Jest pan niemożliwy.
— Jestem do dyspozycji.
Powinna była powiedzieć „nie”.
Powiedziała:
— Porozmawiam z właścicielem.
Pascal lekko się ukłonił.
— Nie pożałuje pani.
Co w ustach niektórych mężczyzn często oznacza: pożałuje pani, lecz za późno.
________________________________________
Pierwsze tygodnie Serca Tkanin były piękne — przynajmniej z pozoru.
Witryna przyciągała wzrok. Klientki wchodziły, by dotykać materiałów, zadawać pytania, prawić komplementy, obiecywać powrót. Louise przyjmowała każde miłe zdanie jak drobną monetę wrzucaną do niewidzialnej skarbonki.
Ale komplementami nie dało się zapłacić czynszu.
Sprzedaż wciąż była niepewna.
Zbyt wiele kobiet się wahało. Zbyt wiele uważało suknie za przepiękne, ale czekało na okazję. Zbyt wiele wracało z przyjaciółką, żeby pokazać jej żakiet, po czym obie wychodziły, bogatsze jedynie o darmowy entuzjazm.
Louise nie przestawała się uśmiechać. Starannie pakowała nieliczne zakupy. Odpowiadała na pytania. Zapisywała poszukiwane rozmiary. Co trzy dni zmieniała wystawę. Wieczorami, samotnie, za zamkniętą kasą, prowadziła rachunki.
Liczby miały mniej taktu niż klientki.
Mówiły: uważaj.
Potem: nadal uważaj.
A potem: to nie wystarczy.
Jean zajrzał we wtorkowe popołudnie, trzy tygodnie po otwarciu. Wszedł z drogimi perfumami, telefonem w ręce i pewnością siebie, przy której każde pomieszczenie czuło się poddawane inspekcji.
— Ładnie tu — powiedział.
Louise układała bluzki.
— Dziękuję.
— Bardzo ładnie. Może nawet za ładnie.
— Za ładnie?
— Za bardzo osobiście. Klientki muszą móc wyobrazić tu sobie siebie. A tu na każdym kroku czuć twoją wrażliwość.
— To mój sklep.
— Właśnie. Sklep powinien należeć do kupujących, nie tylko do tej, która marzy.
Powoli odłożyła bluzkę na wieszak.
— Przyszedłeś mnie wspierać czy poprawiać?
— Jedno i drugie, jeśli jesteś rozsądna.
Jean rozejrzał się po sklepie. Dotknął metki.
— Powinnaś obniżyć niektóre ceny.
— Nie mogę.
— Nie możesz sobie pozwolić na niesprzedawanie.
— Dopiero zaczynam.
— Wydajesz pieniądze.
— Inwestuję.
— Słowa nie zmieniają kolumn liczb.
Nie odpowiedziała. Miał rację, a to czyniło go jeszcze bardziej irytującym.
— Mogę ci kogoś przedstawić — podjął. — Konsultantkę od marketingu. Bardzo skuteczną.
— Nie stać mnie.
— Mogę ci pożyczyć pieniądze.
— Nie.
— Louise.
— Nie, Jean.
Jego twarz nieco stężała. Niewiele. Jean był zbyt dobrze wyćwiczony, by natychmiast okazywać niezadowolenie.
— Wolisz ponieść porażkę przez dumę?
— Wolę nie być ci jeszcze więcej winna.
Uśmiechnął się.
— Już teraz wiele mi zawdzięczasz.
To zdanie wdarło się do sklepu jak podmuch zimnego powietrza.
W tej samej chwili na wewnętrznych schodach rozległy się kroki. Schodził Pascal.
Pojawił się przy tylnych drzwiach z filiżanką herbaty w dłoni, ubrany w długi czarny kardigan, przez który wyglądał jak ksiądz po zrzuceniu sutanny, któremu nie udała się kariera operowa.
— Cóż za urocze zdanie — powiedział.
Jean odwrócił się.
— Słucham?
— „Już teraz wiele mi zawdzięczasz”. Zachwycające. Słychać w tym czułą miłość wierzyciela.
Louise zamknęła oczy.
— Pascal…
— Już milczę.
— A pan jest…? — spytał Jean.
— Lokatorem z góry.
— Ach. Poeta.
— Ach. Pan od pożyczek.
Jean zmrużył oczy.
— Już się widzieliśmy.
— Przez szybę. Pańska dłoń spoczywająca na dole pleców pani Lang była bardzo wymowna.
Louise natychmiast się wtrąciła.
— Pascal, wystarczy.
Spuścił głowę.
— Wybaczy pani. Czasem mylę szczerość ze zbędną ozdobą.
Jean również się uśmiechnął, ale w jego uśmiechu nie było nic lekkiego.
— Louise, lepiej już rozumiem, dlaczego odrzucasz moje rady. Dostajesz je od człowieka, który schodzi w szlafroku w godzinach otwarcia.
— To nie szlafrok — odparł Pascal. — To tragiczny kardigan.
— Przede wszystkim mało handlowy.
— W tej dziedzinie jest pan ekspertem.
Obaj mężczyźni spojrzeli sobie w oczy.
Louise poczuła, że między nimi rodzi się coś niebezpiecznego. Jean był arogancki, lecz bezpośredni. Pascal natomiast zdawał się bawić podcinaniem nóg cudzej arogancji, by lepiej ukryć własną.
— Jean — powiedziała — porozmawiamy później.
— Oczywiście.
Znów chwycił telefon, pochylił się ku niej i złożył na policzku pocałunek przypominający podpis.
— Zastanów się. Duma drogo kosztuje.
Wyszedł.
Pascal odczekał trzy sekundy.
— Czarujący chłopak. Aż chce się sprzedać mu krawat, żeby mógł się udusić z elegancją.
Louise odwróciła się do niego.
— Czy nie miał pan pracować?
— Wsłuchiwałem się w handlową ciszę.
— Podsłuchiwał pan przez podłogę.
— Podłoga jest cienka. Jestem niewinny.
— Rzadko jest pan niewinny.
Wyglądał na poruszonego.
— Robi pani postępy.
— W czym?
— W przenikliwości.
Louise spojrzała na niego zirytowana.
— Pascal, mój sklep nie radzi sobie tak dobrze, jak się spodziewałam. Potrzebuję spokoju. Powagi. Klientek. Nie pojedynków na dowcipy między wieszakami.
— Mogę pomóc.
— Nie.
— Nie wysłuchała pani mojej propozycji.
— Dzięki temu mogę szybciej odpowiedzieć.
— Mogę napisać krótki tekst na wystawę. Coś prostego. Eleganckiego. „Suknie nie ukrywają kobiet, lecz odsłaniają przed nimi nowy sposób chodzenia”.
Louise mimo woli zamilkła.
Zdanie było piękne.
Zbyt piękne.
— Widzi pani — powiedział Pascal. — Mogę być przydatny.
— Właśnie to mnie martwi.
________________________________________
Wieczorami, gdy sklep pustoszał, Louise rysowała.
Zamykała kasę, gasiła część świateł, ryglowała drzwi, a potem siadała przy ladzie z ołówkami, papierami, próbkami tkanin i herbatą, o której wypiciu niemal zawsze zapominała.
Rysowanie ją uspokajało.
Liczby mówiły jej, że musi sprzedawać. Tkaniny przypominały, dlaczego zaczęła.
Kreśliła długie linie, talie, rękawy, kołnierzyki, fałdy. Niektóre suknie rodziły się jak odpowiedzi. Inne jak odmowy. Kiedy Jean budził w niej niepokój, projektowała proste, precyzyjne, niemal bezlitosne kostiumy. Kiedy drażnił ją Pascal, rysowała suknie bardziej zwiewne, bardziej niebezpieczne, jak gdyby pragnęła stworzyć stroje zdolne wymknąć się mężczyznom, którzy je komentowali.
Pewnego wieczoru Marie-Soleil zastała ją pochyloną nad kartką.
— Jeszcze tu jesteś?
— Zaraz zamknę.
— Mówisz to od tygodnia.
Louise nie podniosła wzroku.
— Spójrz.
Odwróciła szkic ku przyjaciółce.
Suknia była dziwna. Na pierwszy rzut oka krój wydawał się prosty, lecz przebiegała przez niego skośna, niemal tajemna linia ruchu. Tkanina zdawała się zmieniać wraz ze światłem. Skromna od przodu, niepokojąca z profilu.
Marie-Soleil usiadła powoli.
— Tę musisz uszyć.
— Nie mam czasu.
— Właśnie dlatego ją uszyj.
— Marie, mam rachunki, pudła, zapasy, klientki, które podziwiają, ale nic nie kupują, i Jeana, który mówi do mnie, jakbym była źle zarządzaną filią jego ego.
— A Pascal?
Louise westchnęła.
— Pascal rozmawia ze wszystkimi.
— Taki jego zawód.
— Jest pisarzem.
— Nie. Jego zawód to wchodzenie.
Louise wreszcie podniosła wzrok.
— Wchodzenie?
— W rozmowy. W milczenie. W rany. W sklepy. W mieszkania nad sklepami. W myśli kobiet, które powinny spać.
— Dramatyzujesz.
— Może. Ale patrzy na ciebie jak mężczyzna, który już zaczął umieszczać cię w swoim zdaniu.
Louise spuściła wzrok na szkic.
— Wiem.
— I podoba ci się to?
— Nie.
Zapadła cisza.
— Trochę — przyznała.
Marie-Soleil skinęła głową, nie osądzając jej.
— Więc uważaj. Jean chce cię posiadać. To ciężkie, ale widoczne. Pascal chce cię opowiedzieć. To lżejsze. I gorsze.
Louise długo nie odpowiadała.
Na górze rozległy się kroki. Pascal chodził. Albo pisał, chodząc. Albo szykował wejście. Od kiedy tam mieszkał, w sklepie nigdy nie panowała już zupełna cisza.
— Nazwę tę suknię „Ucieczka” — powiedziała Louise.
— Dobry tytuł.
— To nie tytuł. To model.
— U ciebie jedno miesza się z drugim.
Louise uśmiechnęła się blado.
Wtedy zadźwięczał dzwoneczek.
Drgnęła.
— Zamknęłam przecież drzwi.
Pascal wszedł od zaplecza wewnętrznymi schodami. Trzymał w dłoni kartkę.
— Napisałem tekst na wystawę.
— Nie prosiłam pana o to.
— Wiem. Dało mi to więcej swobody.
Marie-Soleil wstała.
— Dobry wieczór, panie lokatorze.
— Dobry wieczór, pani niebezpieczna intuicjo.
Położył kartkę przed Louise.
Nie chciała czytać.
Przeczytała.
„SERCE TKANIN
Dla tych, które szukają nie tylko sukni, lecz chwili, w której ich sylwetka spotyka się z odwagą”.
Louise przeklęła się w duchu za to, że zdanie jej się podobało.
— Zbyt literackie.
— Proszę usunąć „tylko”.
— Dlaczego?
— Bo właśnie je zauważyłem.
— Poprawia pan własną emfatyczność?
— Rzadko. Proszę korzystać z okazji.
Marie-Soleil również przeczytała.
— Dobre.
— Dziękuję.
— Zbyt dobre.
Pascal się uśmiechnął.
— To brzmi jak szczery komplement.
— Nie. Jak ostrzeżenie.
Udał, że nie rozumie. To była kolejna z jego umiejętności.
Louise złożyła kartkę.
— Zastanowię się.
— Wykorzysta go pani.
— Niech pan nie będzie taki pewny siebie.
— Jestem pewny tylko zdań, po których pani milknie.
Właśnie ją ukłuł. Delikatnie. Precyzyjnie.
Marie-Soleil to dostrzegła. Louise także.
Ale Pascal już cofnął się o krok, jak gdyby jedynie położył przed nimi kwiat.
— Dobranoc, panie. Wracam do moich ruin.
Wszedł po schodach.
Marie-Soleil poczekała, aż ucichną jego kroki.
— Widzisz?
— Tak.
— Prowokuje cię, a potem wycofuje się, zanim zdążysz go o cokolwiek oskarżyć.
— Widzę.
— A mimo to wykorzystasz jego tekst.
Louise spojrzała na kartkę.
— Być może.
________________________________________
Nazajutrz tekst trafił na wystawę.
Zadziałał natychmiast.
Kobiety zatrzymywały się, żeby go przeczytać. Niektóre się uśmiechały. Inne wchodziły zaciekawione. Dwie klientki kupiły apaszki. Trzecia przymierzyła suknię, nie kupiła jej, lecz wróciła następnego dnia z siostrą.
Louise powinna być zachwycona.
Była.
Powinna też była zachować większą ostrożność.
Pascal zaś bardzo szybko pojął, jaką władzę daje próg.
Każdego ranka schodził do kawiarni pana Prahallisa, a potem wolno wracał przed Serce Tkanin. Pozdrawiał witrynę. Czasem poprawiał kartonik ze swoim tekstem, jakby był jego strażnikiem. Udawał, że pomaga.
Ale pomagał po swojemu.
To znaczy najpierw przyciągał uwagę na siebie, a dopiero potem kierował ją ku sklepowi — jeśli miał ochotę.
— Proszę pani — mówił do eleganckiej przechodzącej — wybaczy pani, że się wtrącam. Pani płaszcz zasługuje na rozmowę z tamtą niebieską suknią.
— Słucham?
— Proszę się nie obawiać, niczego nie sprzedaję. Jestem jedynie świadkiem możliwej harmonii.
Najbardziej zabiegane go unikały.
Najbardziej ciekawe się zatrzymywały.
Najbardziej romantyczne się uśmiechały.
Potrafił je rozpoznać.
Wkrótce zagadywał kobiety przed sklepem ze swobodą metafizycznego naganiacza. Zachwalał rękaw, kolor, tkaninę, ale niemal zawsze kończył na sobie. Na swojej powieści. Na swojej biedzie. Na poplamionej sukni. Na przeznaczeniu. Niekiedy na Louise — z dość dużą delikatnością, by wyglądać na pełnego szacunku, i z dość uporczywą natarczywością, by stawać się uciążliwym.
Niektóre klientki wchodziły rozbawione.
Inne odchodziły zirytowane.
Pewna bardzo elegancka kobieta, początkowo zainteresowana płaszczem w kolorze kości słoniowej, odwróciła się na pięcie, gdy Pascal oznajmił jej:
— Chodzi pani jak bohaterka, która jeszcze nie zna tragedii własnej szyi.
Spojrzała na niego lodowato.
— A pan, proszę pana, ma pewność siebie człowieka, który jeszcze nie poznał śmieszności własnych ust.
Kobieta odeszła.
Louise widziała wszystko zza kasy.
Natychmiast wyszła na zewnątrz.
— Pascal!
Odwrócił się, udając zaskoczenie.
— Tak?
— Właśnie odstraszył pan klientkę.
— Być może. Ale jaka riposta! Miała wspaniały temperament.
— Nie sprzedaję temperamentów. Sprzedaję ubrania.
— Właśnie. Niczego by nie kupiła. Zbyt dobrze uzbrojona.
— Nic pan o tym nie wie.
— Potrafię czytać sylwetki.
— Czyta pan przede wszystkim to, co jest panu na rękę.
Tym razem nie uśmiechnął się od razu.
— Woli pani, żebym przestał?
— Tak.
— Doskonale.
Zdjął kapelusz, ukłonił się i przeszedł przez ulicę do kawiarni jak obrażony aktor opuszczający nieudaną scenę.
Louise wróciła wściekła.
W środku Élodie, młoda pracownica zatrudniona niedawno na część etatu, przekładała wieszaki z rozmarzonym uśmiechem.
— Co cię tak bawi?
— Nic.
— Élodie.
— Pan Pascal jest zabawny.
Louise wyczuła nadciągający kolejny problem.
— Rozmawiał z tobą?
— Trochę.
— Kiedy?
— Wczoraj. I dziś rano. Powiedział, że mam dłonie pianistki i powinnam nosić ciemną zieleń, żeby wydobyć blask swojej duszy.
Marie-Soleil, która przyszła pomóc po południu, powoli podniosła głowę.
— Duszy?
Élodie się zarumieniła.
— To było ładne.
Louise zamknęła oczy.
Pascal nie poprzestał na klientkach.
Zaczynał zalecać się do całej atmosfery sklepu.
Kilka dni później Claire weszła ze śmiechem, trzymając skrawek papieru.
— Wasz poeta zostawił mi to na serwetce.
Louise wzięła serwetkę.
„Claire, nosi pani kawy tak, jak inni niosą wieści z wojny”.
— Teraz do ciebie pisze?
— Och, pisze do wszystkiego, co się rusza. Nie przejmuj się. Ale zapytał mnie, czy uważam Pierrette za niespełnioną aktorkę tragiczną.
— A ona?
— Odpowiedziała, że przede wszystkim nie może pracować, kiedy on wchodzi do kawiarni.
Louise się nie roześmiała.
Problem polegał na tym, że Pascal się podobał.
Nie wszystkim. Nie na długo. Nie w sposób jednoznaczny. Ale wprowadzał zamęt. Schlebiał. Sprawiał, że kobiety miały wrażenie — czasem przyjemne, czasem irytujące — iż nagle ktoś przygląda się im jak ważnym postaciom. Rozdawał uwagę tak, jak inni rozdają wizytówki.
I za każdym razem Louise traciła odrobinę władzy nad własną scenografią.
Jedna klientka pytała:
— To pani mąż?
Druga:
— Czy ten pan z piórem tutaj pracuje?
Trzecia:
— Wrócę, kiedy nie będzie go przed drzwiami.
To ostatnie zdanie na długo utkwiło Louise w głowie.
Bo liczby nie przestawały mówić.
Niektóre dni przynosiły większe obroty, potem znów następował spadek. Klientek przybywało, ale wiele niczego nie kupowało. Niektóre przychodziły zobaczyć tę osobliwą postać. Inne jej unikały. Sklep stawał się znany, owszem, ale w sposób, którego Louise nie wybrała.
Sercu Tkanin groziło, że stanie się teatrem Pascala Pascala.
A ona właścicielką sceny.
Pewnego wieczoru Jean wszedł bez zapowiedzi.
Zastał Louise siedzącą przy ladzie pośród szkiców. Rysowała z zapamiętaniem. Suknia „Ucieczka” miała już trzy wersje. Krótką. Długą. Czarną z jasnym wyłogiem. Rysowała już nie tylko po to, by tworzyć. Rysowała, żeby nie krzyczeć.
Jean podniósł kartkę.
— To nowe?
— Tak.
— To nie jest rzecz, którą łatwo sprzedać.
— Wiem.
— Więc po co marnujesz czas?
Delikatnie wyjęła mu kartkę z rąk.
— Bo tylko to powstrzymuje mnie przed utratą rozumu.
Jean obejrzał szkice, a potem prawie pusty sklep.
— Louise, musimy poważnie porozmawiać.
— Słucham cię.
— Jeśli tak dalej pójdzie, nie wytrzymasz sześciu miesięcy.
Nie odpowiedziała.
— Mogę ci pomóc — podjął.
— Na jakich warunkach?
— Dlaczego zawsze mówisz o warunkach?
— Bo u ciebie nawet czułość stawia warunki.
Uśmiechnął się smutno, ale jego oczy pozostały zimne.
— Mógłbym objąć większy udział. Przeprowadzić restrukturyzację. Zmienić pozycjonowanie sklepu. Przyciąć zbędne gałęzie.
— Przyciąć?
— Zbyt osobisty styl. Niemożliwe modele. Teksty na wystawie. Poetę.
Podniosła wzrok.
— Pascal nie ma z tym nic wspólnego.
Jean zaśmiał się krótko.
— Wprost przeciwnie. Ma już z tym aż za wiele wspólnego. Ten człowiek szkodzi twojemu wizerunkowi.
— Mój wizerunek interesuje cię tylko dlatego, że mógłby posłużyć twojemu.
— A jemu? Myślisz, że czemu on służy? Sztuce? Poezji? Wykorzystuje cię, Louise. Wykorzystuje twój sklep, twoje światło, twoje nazwisko. Zrobi z ciebie drugoplanową postać własnej małej mitologii.
Nie odpowiedziała.
Tym razem Jean trafił w sedno.
A to zirytowało ją niemal tak samo, jak gdyby Pascal ją okłamał.
— Powinnaś zamknąć sklep na dwa dni — ciągnął Jean. — Przemyśleć wszystko. Mogę kogoś sprowadzić.
— Nie.
— Zamierzasz się upierać?
— Tak.
— Więc nie przychodź z płaczem, jeśli Serce Tkanin okaże się kosztowną zachcianką.
Opuścił sklep.
Louise została sama.
Na górze chodził Pascal.
Ulicą przejeżdżały samochody.
Na ladzie szkice wyglądały, jakby czekały, aż wybierze między ostrożnością a uporem.
Wzięła ołówek.
Na dole nowej kartki napisała:
SUKNIA DLA KOBIETY, KTÓRA ODMAWIA ZAMKNIĘCIA.
Potem zaczęła rysować.
Długo.
Bardzo długo.
Kiedy wreszcie podniosła głowę, witryna była czarna. W odbiciu ujrzała własną twarz, zmęczoną, lecz wciąż wyprostowaną. Za nią, na wewnętrznych schodach, schodził jakiś cień.
Pascal.
Został w cieniu.
— Pracuje pani do późna.
— Pan też szpieguje do późna.
— Piszę.
— O mnie?
Cisza.
— Nie tylko.
Powoli się odwróciła.
— Proszę wyjść z mojego sklepu, Pascal.
Nie od razu się poruszył.
— Mogę panią uratować.
Zdanie zabrzmiało cicho, niemal czule.
Louise przeszył dreszcz gniewu.
— Właśnie dlatego jest pan niebezpieczny.
— Bo chcę pani pomóc?
— Bo „ratowaniem” nazywa pan coś, co pozwoliłoby panu po prostu wejść jeszcze głębiej.
Pascal znieruchomiał. Po raz pierwszy nie znalazł natychmiast zdania, które pozwoliłoby mu pięknie się zaprezentować.
Potem się uśmiechnął.
Smutnym uśmiechem. Starannie dobranym.
— Dobranoc, Louise.
Wszedł na górę.
Została sama ze szkicami, długami, sukniami i tą dziwną pewnością: Jean mógł doprowadzić do zamknięcia jej sklepu z wyrachowania, Pascal zaś mógł go uśmiercić, utrzymując, że daje mu duszę.
KONIEC ROZDZIAŁU III