Buổi sáng Louise quyết định đi Paris, cô đã thức trắng đêm.
Cô ngồi trong phòng sau của Trái tim bằng vải cho đến rạng sáng, xung quanh là bản phác thảo, hóa đơn, những cốc trà nguội, những mảnh vải và thứ mệt mỏi đặc biệt không chỉ đến từ cơ thể mà còn từ một giấc mơ đang bắt đầu trở nên quá đắt.
Trong cửa kính, chiếc váy đỏ trông can đảm hơn cô.
Thật nhục nhã.
— Ngay cả ma-nơ-canh của mình cũng chỉnh tề hơn mình, cô lẩm bẩm.
Cô đứng dậy, đi đến quầy và mở ngăn kéo nơi cất các bảng sao kê. Những con số vẫn ở đó. Vẫn khó chịu như cũ. Doanh số không đủ. Khách bước vào, ngắm, trò chuyện, đôi khi quay lại, nhưng không đủ. Có người mua một chiếc khăn như mua một lời bào chữa. Người khác thử một chiếc váy, nhìn mình thật lâu, nhận ra mình đẹp, rồi ra về với câu:
— Tôi sẽ suy nghĩ.
Louise bắt đầu ghét câu ấy.
Trong một cửa hàng, “suy nghĩ” thường có nghĩa là: cảm ơn cô đã cho tôi hình dung một phiên bản tốt hơn của chính mình, nhưng tôi sẽ để lòng can đảm lại trong phòng thử đồ.
Pascal Pascal chẳng giúp ích gì.
Từ khi sống phía trên cửa hàng, ông đã biến mình thành một sự hiện diện không ai có thể làm ngơ. Khách hàng để ý đến ông. Nhân viên bàn tán về ông. Người qua đường tránh ông hoặc mỉm cười với ông. Ông viết những câu văn cho tủ kính trưng bày rồi cư xử như thể cửa hàng từ nay phải thở bằng lời của ông. Ông không trộm tiền trong quầy. Không. Ông làm điều tệ hơn: đánh cắp cả bầu không khí.
Còn Jean Chauvet thỉnh thoảng ghé qua để quan sát tai họa tiến triển chậm chạp, với dáng vẻ của một người gần như hy vọng mình đã đúng.
— Anh đã cảnh báo em rồi, ánh mắt anh nói trước cả khi miệng bắt đầu.
Louise từ chối cho anh niềm thỏa mãn ấy.
Sáng hôm đó, Élodie đến đầu tiên. Cô mặc một chiếc áo len xanh lục đậm.
Louise nhận ra ngay.
— Pascal khuyên cô màu này à?
Élodie đỏ mặt.
— Ông ấy chỉ nói nó làm nổi bật tâm hồn em.
— Tâm hồn em cũng phải có mặt làm việc lúc mười giờ đấy, tôi nhắc cho em nhớ.
— Vâng, bà Lang.
Sau đó Claire ghé qua từ quán cà phê bên cạnh, mang hai cốc cà phê và một chiếc bánh sừng bò.
— Trông bà giống người vừa đưa ra một quyết định nguy hiểm.
— Tôi đi Paris.
Claire đặt cà phê xuống.
— Đấy. Tôi biết mà.
Élodie mở to mắt.
— Paris ạ?
— Đúng.
— Bao lâu?
— Vài ngày. Một tuần, nếu cần.
— Nhưng còn cửa hàng?
— Các cô sẽ trông nó.
Hai người phụ nữ nhìn cô như thể cô vừa thông báo sẽ giao cho họ một con tàu giữa bão.
— Em á? Élodie hỏi.
— Em, Claire nếu cậu ấy đồng ý thỉnh thoảng ghé qua, và Marie-Soleil lo những quyết định tưởng như không thể đưa ra.
— Tớ là nhân viên phục vụ bàn mà, Claire nhắc.
— Chính vì thế. Cậu biết nhận ra những khách hàng đang đói.
— Đói quần áo à?
— Đói lòng can đảm.
Claire nhìn cô một lúc rồi mỉm cười.
— Câu ấy hay đấy. Cậu nên viết lên bảng.
— Không. Pascal sẽ viết hay hơn, và thế sẽ làm tớ bực.
Chín giờ, Marie-Soleil đến, được gọi khẩn. Cô nghe kế hoạch mà không ngắt lời, điều vừa hiếm vừa đáng lo.
— Paris, cuối cùng cô nói.
— Ừ.
— Cậu sẽ mang bản vẽ đi giới thiệu?
— Ừ.
— Với ai?
— Với tất cả những người không đuổi tớ ra ngoài.
— Cậu có hẹn không?
— Hai cuộc. Có thể ba. Còn lại là thử vận may.
— Cậu không biết bán bản vẽ của mình.
— Tớ biết.
— Cậu sẽ run.
— Có lẽ.
— Cậu sẽ ăn mặc quá nghiêm túc để tự lấy can đảm.
— Có thể.
— Cậu sẽ quên rằng bản thân cậu thú vị hơn những lời giải thích của cậu.
Louise thở dài.
— Marie, tớ cần giúp đỡ thực tế, không cần một cuộc khám nghiệm tử thi bằng trực giác.
— Được. Thực tế nhé: đi đi.
Louise ngẩng lên.
— Cậu nghĩ vậy à?
— Ừ. Ở đây cậu đang nghẹt thở. Cậu đếm những chiếc móc áo như đếm những người bị kết án. Ít nhất ở Paris, cậu sẽ biết các mẫu của mình có thở được ở nơi khác không.
— Còn cửa hàng?
Marie-Soleil nhìn quanh.
— Nó sẽ sống sót vài ngày không có cậu. Hoặc nó sẽ học cách run mà vẫn đứng.
Louise không nói gì.
Trên lầu, tiếng bước chân Pascal chậm rãi vọng qua căn hộ. Như thể ông đã nghe.
Dĩ nhiên ông đã nghe.
Vài phút sau, ông đi xuống.
Ông mặc áo sơ mi đen, khăn quàng màu đỏ rượu vang và mang vẻ mặt của người đàn ông đã bị tổn thương trước cả khi ai kịp động đến mình.
— Paris, ông nói.
— Chào buổi sáng, Pascal.
— Bà đi Paris mà không hỏi ý tôi sao?
— Tôi không biết hộ chiếu của mình cần lời ban phước của ông.
— Không. Nhưng tiểu thuyết của bà thì có thể.
— Đời tôi không phải tiểu thuyết của ông.
Ông mỉm cười dịu dàng.
— Chưa thôi.
Louise lập tức thấy bực. Ông có tài len vào những quyết định của cô như luồng gió lùa dưới cửa.
— Tôi giao cửa hàng cho các cô gái, cô nói. Tôi đi giới thiệu bản vẽ.
— Ý tưởng tuyệt vời.
Cô đã chuẩn bị đón một lời phản đối. Sự tán thành ấy khiến cô không kịp chống đỡ.
— Ông nghĩ vậy sao?
— Tất nhiên. Ở đây bà bảo vệ một cửa hàng. Ở đó bà sẽ bảo vệ tên mình. Nguy hiểm hơn. Vì vậy hữu ích hơn.
— Ông làm tôi ngạc nhiên.
— Tôi có khả năng cao thượng khi nó không tốn gì cả.
Claire khịt mũi cười.
Pascal làm ngơ, cố giữ vẻ trang nghiêm của người vừa bị xúc phạm.
— Tôi có thể viết cho bà một thư giới thiệu.
— Không.
— Một ghi chú ngắn.
— Không.
— Một câu.
— Nhất định không.
— Bà sai rồi. Paris thích những câu văn.
— Paris cũng thích những người biết im lặng.
Ông đặt tay lên ngực.
— Đòn hiểm. Nhưng thanh lịch.
Louise đi lấy áo khoác.
— Trong lúc tôi vắng mặt, Pascal, ông không được xuống đây quyến rũ khách hàng của tôi. Không được tư vấn cho nhân viên của tôi. Không được viết lại các bảng của tôi. Không được chạm vào cửa kính. Không được nói với người qua đường rằng cổ họ mang một bi kịch.
— Đó là một nhận xét chân thành.
— Đó là một khách hàng đã mất.
— Không phải khách hàng tốt.
— Không đến lượt ông quyết định.
Ông cúi chào.
— Tôi sẽ nghe lời.
Marie-Soleil nhìn ông chăm chăm.
— Không. Ông sẽ chỉ đóng vai người biết vâng lời thôi.
Pascal mỉm cười.
— Cô hiểu tôi ngày càng rõ.
— Chính thế mới đáng lo.
Louise cầm túi bản vẽ. Nó nặng. Quá nặng đối với vài tờ giấy. Cô đã nhét vào đó nhiều tháng căng thẳng, kiêu hãnh, sợ hãi và cái đẹp.
Đến cửa, cô quay lại nhìn cửa hàng lần cuối.
— Élodie, ghi lại từng món bán được. Claire, từ chối mọi chuyến giao hàng không báo trước. Marie, ngăn Pascal biến thành một điểm tham quan chính thức.
— Nếu Jean ghé qua thì sao? Élodie hỏi.
Louise do dự.
— Nói với anh ấy rằng tôi đang làm việc.
— Ở Paris ạ?
— Không. Chỉ nói tôi đang làm việc. Như thế sẽ làm anh ấy khó chịu hơn.
Cô bước ra.
Ngoài phố, không khí có vẻ khác.
Không nhẹ hơn.
Nhưng rộng hơn.
________________________________________
Paris không đón Louise bằng tiếng vĩ cầm.
Paris đón cô bằng một hàng chờ ở hải quan, một chiếc taxi quá đắt, một va-li mắc kẹt trong cốp và một tài xế cho rằng cần phải giải thích với cô rằng thời trang không còn như xưa nữa.
— Bây giờ, thưa bà, ai cũng muốn độc đáo. Kết quả: chẳng còn ai độc đáo.
Louise mệt lả, đáp:
— Tôi cũng sợ đúng điều đó.
Cô đã đặt một phòng nhỏ tại một khách sạn kín đáo ở quận chín. Tấm thảm dường như từng đón những vị khách hạnh phúc hơn, thang máy rên rỉ như một diễn viên già bị lãng quên, nhưng cửa sổ nhìn ra một khoảng mái kẽm, hai ống khói và bầu trời Paris mang sắc xám tinh tế.
Louise đặt túi bản vẽ lên giường.
— Được rồi.
Cô nhìn mình trong gương.
Người phụ nữ đối diện có nét mặt mệt mỏi, quầng mắt thâm, nhưng nơi khóe miệng có một quyết tâm mới. Cô không đến Paris để đóng vai du khách, dù đã tự hứa sẽ đi ngang vài ngôi đền của thời trang như người ta đi thăm nhà thờ.
Sáng hôm sau, cô bắt đầu ở đại lộ Montaigne.
Các cửa kính ở đó mang vẻ lạnh lẽo hoàn hảo của những thứ không thể chạm tới. Những chiếc váy không giống như được trưng bày mà như được canh giữ. Nhân viên bán hàng có dáng người thẳng, nụ cười chính xác và ánh mắt có thể ước lượng giá một chiếc áo khoác trước cả khi nó bước qua cửa.
Louise bước vào nhà mốt đầu tiên.
Cô xin được trình bày các bản vẽ.
Người ta hỏi cô có hẹn không.
Cô nói không.
Người ta mỉm cười với thứ lịch sự đóng cửa hiệu quả hơn cả ổ khóa.
Ở nhà mốt thứ hai, cô nhận được một danh thiếp.
Ở nhà mốt thứ ba, cô được phép để lại một portfolio ở quầy lễ tân.
Ở nhà mốt thứ tư, người ta nói:
— Thưa bà, chúng tôi nhận rất nhiều đề xuất.
Cô đáp:
— Tôi hình dung được.
— Bà có thể gửi hồ sơ qua bưu điện.
— Tôi đến từ Montréal.
— Vậy bà có thể gửi nó từ xa hơn nữa.
Câu nói không ác ý. Chỉ đơn giản rất Pháp theo cách khiến người ta muốn học lại cách thở.
Louise bước ra phố, chiếc túi nặng hơn trước.
Cô đi bộ thật lâu.
Rue du Faubourg-Saint-Honoré. Place Vendôme. Rue Cambon. Cô không bước vào tất cả những nơi ấy. Đôi khi cô chỉ ngắm tủ kính trưng bày, quan sát đường cắt, phom dáng, khách hàng, những người đàn ông mặc đồ đen mở cửa và những trợ lý trẻ mang bao đựng trang phục như đang vận chuyển thánh tích.
Cô nhanh chóng chú ý đến những chàng trai trong giới thời trang ấy.
Có người đứng rất thẳng, rất gầy, gần như nghiêm khắc. Người khác mặc những trang phục mềm đến mức có cảm giác họ đã từ chối chọn giữa áo khoác và khăn quàng, giữa sơ mi và hoa. Nhiều người có những cử chỉ tinh tế tuyệt đối. Bàn tay giàu biểu cảm. Giọng nói dịu. Bờ vai mảnh. Một cách tồn tại không xin lỗi bất kỳ ai.
Louise quan sát họ mà không hề chế giễu.
Ngược lại.
Họ có vẻ tự do theo một cách khiến cô xúc động. Không phải tự do vì đời dễ dàng với họ. Không. Tự do vì họ đã biến sự khác biệt thành phong cách. Họ không giấu sự mong manh. Họ mang nó như một đường cắt. Một vẻ thanh lịch. Một chữ ký.
Trong một xưởng gần khu Marais, cô thấy một chàng trai tóc tẩy đi ngang phòng với cuộn voan tuyn hồng trên vai. Anh bước như một hoàng tử mệt mỏi nhưng hạnh phúc. Một người khác lớn tuổi hơn, cổ tay phủ những vòng mảnh, dùng một động tác chính xác chỉnh lại độ rủ của tay áo trên ma-nơ-canh.
Louise nghĩ:
— Họ có quyền tự tạo nên chính mình nhiều hơn mình.
Ý nghĩ ấy theo cô suốt ngày.
________________________________________
Đến ngày thứ ba, cô đã mất đi một phần tự tin.
Mỗi khi được cho mười phút, cô nói quá nhanh. Cô giải thích các mẫu thay vì để chúng tự thở. Cô nói “chỉ là một ý tưởng thôi” trước cả khi người ta kịp đánh giá ý tưởng. Cô làm nhỏ đi chính thứ mình đến bán. Cô gần như xin lỗi vì mình có tài.
Tại một nhà mốt cao cấp mang tên Maison Valombre, cuối cùng cô cũng gặp được người chịu dành thời gian xem những bản phác thảo của mình.
Valombre nằm trong một tòa nhà kín đáo trên con phố nhỏ gần place des Victoires. Mặt tiền chẳng phô trương gì. Một tấm biển đồng. Một cánh cửa đen. Chuông liên lạc. Bên trong là cầu thang đá, tường trắng, những bó hoa không quá nồng mùi và bầu im lặng của một nơi người ta được trả công hậu hĩnh.
Người ta để cô chờ trong một căn phòng nơi bốn chiếc ghế trông đắt hơn vé máy bay của cô.
Rồi một phụ nữ mảnh, tóc ngắn, kính sẫm bước vào với hồ sơ kẹp dưới cánh tay.
— Bà Lang?
— Vâng.
— Solange Arvay. Phụ trách xưởng sáng tạo.
Louise đứng dậy quá nhanh.
— Rất hân hạnh.
Solange Arvay ra hiệu cho cô ngồi.
— Cho tôi xem.
Louise mở portfolio.
Lần này cô cố im lặng.
Solange xem từng bản một. Bà không cười. Gần như không bình luận. Thỉnh thoảng bà chuyển một tờ, quay lại tờ trước, dừng ở một chiếc cổ áo, một tay áo, một đường chéo.
— Bà có nét vẽ riêng đấy, cuối cùng bà nói.
Louise cảm thấy tim mình đập nhanh hơn.
— Cảm ơn.
— Nhưng bà xin lỗi quá nhiều.
— Trong bản vẽ của tôi sao?
— Trong cách bà trình bày chúng. Trông như bà xin lỗi trước cả khi tồn tại.
Louise không biết trả lời gì.
Solange dừng lâu hơn ở chiếc váy L’Échappée.
— Chiếc này.
— Vâng.
— Bà đã làm nó chưa?
— Chưa.
— Tại sao?
— Thiếu thời gian. Và có lẽ cả nguồn lực.
— Câu trả lời không ổn. Nguồn lực sẽ đến sau khi ta bắt tay vào làm. Không phải lúc nào cũng thế, nhưng muốn tồn tại trong nghề này thì phải tin như vậy.
Bà khép portfolio lại.
— Tôi không thể hứa gì với bà.
Louise cảm thấy câu nói ấy rơi xuống vai mình.
— Tôi hiểu.
— Không. Bà chưa hiểu. Tôi nói tôi không thể hứa hẹn điều gì, chứ không có nghĩa là tôi không thấy bà đáng quan tâm.
Louise ngẩng lên.
Solange lấy một tấm danh thiếp đặt lên portfolio.
— Hãy để lại cho tôi bản sao ba mẫu. Mẫu này. Mẫu kia. Và chiếc váy có đường cắt chéo.
— L’Échappée.
— Cái tên hơi văn chương.
— Tôi biết.
— Cứ giữ. Những cái tên lố bịch đôi khi bán chạy hơn những cái tên hay.
Louise bật cười, hơi căng thẳng.
— Bà còn ở Paris bao lâu?
— Vài ngày nữa.
— Chiều muộn mai quay lại. Không sớm hơn. Không muộn hơn.
— Cảm ơn. Thật lòng.
— Đừng cảm ơn tôi quá nhiều. Mệt lắm.
Louise rời căn phòng với một niềm vui dè dặt. Chưa phải một chiến thắng. Chỉ là một sợi chỉ. Nhưng một sợi chỉ vẫn tốt hơn khoảng không.
Trong sảnh, lúc chuẩn bị đi, cô chú ý đến một tờ thông báo nhỏ dán gần lối vào dành cho nhân viên.
MAISON VALOMBRE
TUYỂN TRỢ LÝ NAM CHO XƯỞNG
Kín đáo, tinh ý đến chi tiết, có thể bắt đầu ngay.
Liên hệ quầy lễ tân.
Louise đọc một lần.
Rồi lần thứ hai.
Trợ lý nam.
Không phải trợ lý nữ.
Cô đứng im.
Đúng lúc ấy, hai chàng trai từ một hành lang bước ra, mang theo những bao đựng trang phục. Một người mặc quần rộng, giày da bóng và áo sơ mi màu ngà với phần cổ thắt nơ. Người kia mặc áo khoác ôm eo, mắt trang điểm rất nhẹ và cài một chiếc ghim cổ điển trên ve áo. Họ trò chuyện sôi nổi, cười đùa, chỉnh lại nhận xét của nhau về một sắc độ satin, đi khuất rồi lại trở ra, sau đó lại rời đi. Họ không lố bịch. Họ không hóa trang. Họ đang ở đúng môi trường của mình.
Hơn thế nữa.
Họ có vẻ hạnh phúc.
Không phải thứ hạnh phúc ngây ngô. Một niềm hạnh phúc của sự chính xác. Được ở đúng nơi mà cử chỉ, gu thẩm mỹ và sự khác biệt của họ trở nên hữu ích.
Louise nhìn tờ thông báo.
Rồi nhìn phản chiếu của mình trong kính cửa.
Cả đời cô đã cố tỏ ra nghiêm túc, trấn an những người đàn ông, giới ngân hàng, các nhà cung cấp, Jean và những khách hàng do dự. Cô đã học cách tạo dựng sự đáng tin cậy. Chỉn chu. Đứng đắn. Nữ tính, nhưng không quá mức. Là nghệ sĩ, nhưng vẫn đủ khả năng thanh toán. Táo bạo, nhưng vẫn phải trông cho ra dáng.
Nếu lần này, cô phải bước vào theo một cách khác thì sao?
Không phải Louise Lang, chủ một cửa hàng Montréal đang lo lắng.
Mà là một người khác.
Một ý tưởng điên rồ, liều lĩnh, gần như trẻ con mở ra trong cô.
Cô đẩy nó đi.
Nó quay lại.
Cô nghĩ đến Pascal.
Đến áo choàng, chiếc mũ, cái cách đáng ghét ông biến trang phục thành giấy phép.
Lần đầu tiên, cô tự hỏi liệu sai lầm của mình có phải là đã nhường cho người khác quyền được sống như trên sân khấu.
— Không, cô lẩm bẩm. Mình sẽ không làm chuyện đó.
Mà trong miệng một người phụ nữ kiệt sức, điều ấy đôi khi có nghĩa là: có lẽ mình sẽ làm.
________________________________________
Buổi tối, trong căn phòng khách sạn nhỏ, Louise dốc hết va-li ra.
Cô xếp quần áo thành hàng trên giường.
Một chiếc áo khoác đen. Một chiếc quần ống thẳng. Một chiếc sơ mi trắng. Một chiếc khăn quàng sẫm màu. Giày đế thấp. Một áo măng-tô dài. Không thứ gì nam tính theo nghĩa chặt chẽ. Nhưng đủ để tạo nên một dáng hình mơ hồ nếu cô xóa bớt vài đường nét, buộc tóc, làm cử chỉ góc cạnh hơn một chút.
Cô nhìn mình trong gương.
— Lố bịch.
Cô tháo khuyên tai.
— Hoàn toàn lố bịch.
Cô kéo tóc ra sau, cố định thấp rồi giấu phần tóc dày dưới chiếc mũ nhỏ mua ngay chiều hôm đó ở một cửa hàng đồ cũ trong khu Marais.
— Jean sẽ bảo thật thảm hại.
Cô thắt khăn quàng sao cho phá bớt vẻ mềm mại của cổ.
— Pascal sẽ bảo đây là một nhân vật.
Cô khoác áo đen.
— Marie-Soleil sẽ bảo đây là một lần lột xác.
Cô gần như không trang điểm, nhưng vẽ lại lông mày, nhấn thêm một vùng tối, làm nhạt đôi môi. Khuôn mặt thay đổi. Chưa đủ để thành đàn ông. Quá đủ để không còn hoàn toàn là Louise.
Cô thử bước đi.
Quá Louise.
Cô thử lại. Bớt lắc hông. Góc cạnh hơn. Không đến mức thành biếm họa. Chỉ khác đi. Một vẻ kiềm chế mới. Một cách không phô bày khuôn mặt trước cả khi bản thân mình thực sự hiện diện.
Cô nghĩ đến những trợ lý ở Maison Valombre.
Đến vẻ thanh lịch tự do của họ.
Đến cảm giác rằng họ đã giành được quyền tồn tại bằng cách tinh luyện chính sự khác thường của mình.
Louise mở sổ tay.
Trên một trang trắng, cô viết:
Louis Lang.
Cô nhìn cái tên.
Đơn giản quá.
Cô thêm:
Louis Langel.
Không.
Louis Lange.
Tốt hơn.
Một cái tên mang dáng dấp của cô mà chẳng tự nhận điều đó.
Cô thì thầm:
— Xin chào. Tôi đến ứng tuyển vị trí trợ lý xưởng.
Giọng cô quá cao.
Cô thử lại, thấp hơn.
— Xin chào. Tôi đến ứng tuyển vị trí trợ lý xưởng.
Cô bất giác mỉm cười.
Trong gương, Louis Lange cũng mỉm cười với cô.
Không hẳn là một người đàn ông. Cũng không phải một người phụ nữ bị xóa nhòa. Một mưu mẹo. Một lối đi bí mật. Một nhân vật đủ mong manh để bước qua những cánh cửa mà Louise Lang có lẽ chẳng dám kiên trì gõ tiếp.
Cô đặt tay lên túi bản vẽ.
— Ngày mai, chúng ta thử vận may.
Rồi cô nằm xuống mà chưa cởi đồ ngay, như thể việc cởi bộ trang phục ấy đã có thể khiến lòng táo bạo biến mất.
Trước khi ngủ, cô nghĩ đến Trái tim bằng vải.
Đến Élodie, Claire, Marie-Soleil.
Đến Jean, chắc hẳn đang chuẩn bị một câu để trách cô vắng mặt.
Đến Pascal, có lẽ đã bắt đầu dựng một câu chuyện quanh cô.
Cô bật ngồi dậy.
Pascal.
Ông sẽ hiểu quá nhanh. Ông sẽ cảm được sự biến hóa. Ông sẽ biến nó thành một cảnh. Một biểu tượng. Một cái bẫy.
Louise tắt đèn.
— Cứ thử cướp chuyện này khỏi tôi xem, cô lẩm bẩm trong bóng tối.
Trong căn phòng hẹp, Paris không trả lời.
Nhưng ngoài kia, đâu đó trên những con phố mà tủ kính trưng bày vẫn mơ về vải vóc, thời trang vẫn thức, canh chừng như một con thú thanh lịch.
HẾT CHƯƠNG IV