صبح روز بعد، لوئیز لانگ با نام «لویی لانژ» به مزون والومبر رفت.
شب بدی را پشت سر گذاشته بود، اما همان شب نوعی هشیاری عصبی در او به جا گذاشته بود. پیش از بیرون رفتن، جلوی آینهٔ هتل سه بار گرهٔ روسری‌اش را درست کرده بود، کلاهش را جابه‌جا کرده، خط لب‌هایش را باز هم محوتر کرده و بعد کوشیده بود همان نگاه مستقیمی را بازآفریند که بارها در چشمان مردانی دیده بود که هرگز از خود نمی‌پرسیدند آیا حق دارند به جایی وارد شوند یا نه.
واقعاً شبیه مرد نبود.
بیشتر شبیه یک فرضیه بود.
فرضیه‌ای ظریف، مبهم و شکننده، اما به‌طرزی شگفت‌آور باورپذیر.
در خیابان هیچ‌کس به او خیره نشد. این نخستین شگفتی بود. در مونترآل حس می‌کرد لباس مبدل پوشیده است. در پاریس فقط کمی حساب‌شده به نظر می‌رسید. کمی سبک‌پردازی‌شده. انگار از محیطی آمده باشد که آدم‌ها به خودشان اجازه می‌دهند ظاهرشان را آگاهانه بسازند.
تا مزون والومبر پیاده رفت و جمله‌اش را تکرار کرد.
— سلام. برای جایگاه دستیار کارگاه آمده‌ام.
خیلی خشک.
— سلام. آمده‌ام خودم را برای جایگاه دستیار کارگاه معرفی کنم.
خیلی مؤدب.
— سلام. شنیده‌ام برای کارگاه دنبال کسی می‌گردید.
خیلی مبهم.
هنگام ورود، همهٔ نسخه‌ها را فراموش کرد.
پذیرش را زن جوانی با موهای سیاه و نگاهی تیز و چابک اداره می‌کرد. سر بلند کرد.
— سلام آقا.
آقا.
این واژه مثل سوزنی باریک در وجود لوئیز فرو رفت. دردناک نبود. دقیق بود.
— سلام، با صدایی کمی بم‌تر جواب داد. برای آگهی آمده‌ام. جایگاه دستیار کارگاه.
مسئول پذیرش نگاهش کرد و چیزی در دفتر ثبت نوشت.
— از پیش وقت گرفته‌اید؟
— نه. دیروز آگهی کوچک را دیدم.
— تجربه دارید؟
لوئیز نیم‌ثانیه مکث کرد.
— در کار پوشاک تجربه دارم. زیاد. برش، پارچه‌شناسی، عرضهٔ لباس، اصلاح و اندازه‌کردن، هماهنگی.
دروغ نبود. حقیقتی بود با آرایشی دیگر.
— نام؟
— لویی لانژ.
این بار نام بهتر از دهانش بیرون آمد؛ انگار از شب گذشته بسیار قدیمی‌تر بوده.
مسئول پذیرش به کسی تلفن کرد. چند جملهٔ کوتاه. بعد لبخند زد.
— آقای ویدال شما را می‌پذیرند.
لوئیز سر پایین آورد.
— ممنون.
دنبال دستیار دیگری از راهروی باریکی رفت که دیوارهایش پر از طرح‌های قاب‌شده بود؛ شمایل‌های سیاه، لباس‌های سفید، نیم‌رخ مانکن‌ها و یادداشت‌های مدادی. دلش می‌خواست جلوی هرکدام بایستد، اما به‌عنوان بازدیدکننده نیامده بود. آمده بود برای نوعی نفوذِ نرم و بی‌سروصدا.
او را وارد اتاقی کردند که در نور سرد غوطه‌ور بود. طاقه‌های پارچه کنار دیوار خوابیده بودند. دو مانکن خیاطی وسط اتاق مثل دو بانوی بی‌سر در گفت‌وگویی خاموش ایستاده بودند.
مردی حدود پنجاه‌ساله به طرفش برگشت؛ لاغر، موی نقره‌ای، پیراهن بی‌نقص، نگاه بی‌حوصله.
— لویی لانژ؟
— بله آقا.
— آرمان ویدال. سرپرست کارگاه. گفتند برای این شغل آمده‌اید.
— بله.
— خیاطی بلدید؟
— بله.
— گوش‌دادن بلدید؟
— زود یاد می‌گیرم.
— جواب بدی است. اینجا کسانی که زود یاد می‌گیرند، اغلب همان‌قدر زود هم خرابکاری می‌کنند.
لوئیز اندکی چشم پایین انداخت.
— پس می‌توانم آهسته یاد بگیرم.
آرمان ویدال دقیق‌تر نگاهش کرد.
لبخند کمرنگی بر لبش نشست.
— این بهتر است. می‌توانید همین حالا شروع کنید؟
— بله.
— برای چه مدت؟
لوئیز دام را حس کرد.
فقط چند روز در پاریس بود. بوتیکش منتظرش بود. کارمندهایش. بدهی‌هایش. پاسکال در طبقهٔ بالا. ژان در مونترآل، همیشه آمادهٔ داوری.
— فعلاً چند روز، جواب داد. اگر کار ارزشش را داشته باشد، بیشتر.
— خارجی هستید؟
— کانادایی.
— هیچ‌کس کامل نیست.
به میزی اشاره کرد که رویش تکه‌های پارچهٔ سنجاق‌شده، مقواها، قرقره‌ها، تکه‌های روبان و آستینی نیمه‌تمام قرار داشت.
— دست‌هایتان را نشانم بدهید.
لوئیز نزدیک شد.
— ببخشید؟
— دست‌هایتان. آدم‌های پرحرف خسته‌ام می‌کنند. دست‌ها کمتر دروغ می‌گویند.
دست‌هایش را روی میز گذاشت.
آرمان ویدال دست‌هایش را نگاه کرد. ردهای کوچک، انگشتان دقیق، ناخن‌های کوتاه و عادتِ کار با پارچه را دید.
— پیداست که کار کرده‌اید.
— بله.
— نه اینکه فقط حرف زده باشید.
— نه.
— خوب.
آستین نیمه‌تمام را به او داد.
— افتش بد است. چرا؟
لوئیز با احتیاط آن را گرفت. فوراً فهمید مشکل از پارچه نیست، از کششی است که بد توزیع شده.
— حلقهٔ آستین اینجا می‌کشد. شیبش زیادی تند است. پارچه می‌خواهد پایین بیاید، اما برش وادارش می‌کند بیش از حد بالا فرمان ببرد.
ویدال خیره نگاهش کرد.
— ادامه بدهید.
برای لحظه‌ای لویی را فراموش کرد. بی‌آنکه بفهمد دوباره لوئیز شد؛ اما لوئیزی آرام‌تر، پنهان پشت ظاهر لویی.
— اگر اینجا خیلی کم آزاد کنیم و آنجا دوباره بگیریم، آستین خطش را حفظ می‌کند بی‌آنکه انگار تنبیه شده باشد.
این بار آرمان ویدال آشکارا لبخند زد.
— آستینِ تنبیه‌شده. احمقانه است، اما درست.
قطعه را پس گرفت.
— از امروز شروع می‌کنید.
لوئیز بی‌حرکت ماند.
— امروز؟
— کار بهتری برای انجام‌دادن دارید؟
— نه.
— پس کتتان را دربیاورید.
و این‌گونه لویی لانژ استخدام شد.
________________________________________
کارگاه مزون والومبر هیچ شباهتی به رؤیایی مه‌آلود نداشت.
سازوکاری انسانی بود؛ پرتنش، درخشان و خسته‌کننده. قیچی‌ها تق‌تق می‌کردند. ماشین‌ها خرخر می‌کردند. صداهای پایین اندازه‌ها، فوریت‌ها و سرزنش‌ها را ردوبدل می‌کردند. پارچه‌ها با احترام بیشتری از بعضی آدم‌ها دست‌به‌دست می‌شدند. همه‌چیز هم‌زمان شکننده و بی‌رحم به نظر می‌رسید.
لوئیز را سریع معرفی کردند.
— لویی لانژ. چند روز کمکمان می‌کند.
چند سر برگشت.
کامیل بود، معاونِ سرپرست کارگاه؛ زنی درشت‌اندام و سرزنده با عینکی آویخته به زنجیری قرمز. نوئه بود، دستیاری با موهای دکلره‌شده که لوئیز روز قبل دیده بود. باپتیست بود، ظریف و عصبی، با انگشترهای باریک بر تقریباً همهٔ انگشتانش. سارا بود، ساکت و چابک؛ انگار می‌توانست لبهٔ لباسی را سنجاق کند و یک دقیقهٔ تمام نفسش را حبس کند.
— کانادایی؟ نوئه پرسید.
— مونترآلی، لوئیز جواب داد.
— آه! پس زمستان را تجربه کرده‌اید و بااین‌همه به دنیای مد آمده‌اید. قهرمانانه است.
— یا بی‌فکر.
— هر دو اینجا مفیدند.
باپتیست به شالش نگاه کرد.
— گره قشنگی است. کمی بیش از حد دفاعی، اما قشنگ.
لوئیز دست به گردنش برد.
— دفاعی؟
— بله. مثل کسی که زخمی را پنهان می‌کند که اصلاً ندارد.
کامیل دست زد.
— شعر تمام. کار کنیم.
لوئیز کار کرد.
اول می‌ترسید لباس مبدل مزاحمش شود. برعکس، محافظش شد. لویی کمتر حرف می‌زد. بیشتر نگاه می‌کرد. لویی لازم نبود بوتیکی در بحران را توجیه کند، تأمین‌کننده‌ها را آرام کند، به ژان لبخند بزند یا پاسکال را مهار کند. لویی آمده بود کاری انجام دهد. اینکه فقط به کارآمدی‌اش خلاصه شود، آرامش‌بخش بود.
طاقه‌های پارچه را جابه‌جا کرد. نمونه‌ها را مرتب کرد. لبهٔ لباس‌ها را اصلاح کرد. در پوشاندن لباس به مانکن کمک کرد. هماهنگی رنگ‌ها را بررسی کرد. کار درخشانی نکرد، اما همه‌چیز را با چنان دقتی انجام داد که خیلی زود دیگر با او همچون تازه‌واردی عجیب‌وغریب و گذری رفتار نکردند.
ظهر، نوئه قهوه‌ای به او داد.
— به نظر می‌رسد هنوز تصمیم نگرفته‌اید که می‌خواهید از دست ما جان سالم به در ببرید یا نه.
— گمان می‌کردم آدم کم‌سروصدایی هستم.
— اینجا کم‌حرفی به چشم می‌آید.
باپتیست، با وجود نگاه سرزنش‌آمیز کامیل، لبهٔ میز نشست.
— پارچه‌ها را به شیوهٔ عجیبی لمس می‌کنید.
— عجیب یعنی چه؟
— انگار نظرشان را می‌پرسید.
لوئیز لبخند زد.
— گاهی جواب می‌دهند.
— آه، بسیار خوب. یک عارفِ پارچه‌ها.
— نه. فقط کسی که بارها دیده لباس‌ها از یک برش بد انتقام می‌گیرند.
نوئه زد زیر خنده.
— این یکی را دوست دارم.
کامیل از پشت سرشان رد شد.
— اینجا نیامده‌ایم دوستش داشته باشیم. آمده‌ایم ازش کار بکشیم.
باپتیست زیر لب گفت: — این نسخهٔ کارگاهیِ محبت است.
گرمای پیش‌بینی‌نشده‌ای در لوئیز پخش شد. نه از آن قدردانی‌های نمایشی. چیزی فروتنانه‌تر. او در ریتم پذیرفته شده بود. در خستگی. در شوخی.
این اواخر در مونترآل احساس می‌کرد صاحب یک شکست است.
اینجا، زیر این نام قرضی، دوباره دستی میان دست‌ها شده بود.
________________________________________
اواخر بعدازظهر، سولانژ آروه وارد کارگاه شد.
لوئیز همان لحظه خشک شد.
سولانژ همان دقت روز قبل را با خود داشت: عینک تیره، کت‌ودامن خاکستری، نگاهی که انگار پیش از قیچی می‌برید.
— آقای ویدال، می‌خواهم طرح مربوط به نوبت دوازدهمِ نمایش را ببینم.
— آماده نیست.
— نپرسیدم آماده است یا نه. گفتم می‌خواهم ببینمش.
کارگاه انگار منقبض شد.
لباسی در حال ساخت را روی مانکن گذاشتند. زیبا بود، بله، اما سنگین. بالاتنه قدرت داشت، دامن حرکت، با این حال کل لباس انگار میان دو زن ناسازگار مردد بود.
سولانژ دورش چرخید.
— نه.
فقط یک واژه.
همه فهمیدند.
آرمان ویدال آهسته نفس کشید.
— طراحی اولیه همین حجم را می‌خواست.
— طراحی اولیه دروغ می‌گفت.
سکوت.
لوئیز نمی‌خواست حرف بزند. لویی حتی کمتر.
اما مشکل را می‌دید. بیش از حد روشن. لباس می‌خواست از اهمیت خودش فرار کند.
سولانژ نگاه او را دید.
— شما، تازه‌وارد! چه می‌بینید؟
لوئیز حس کرد همهٔ چشم‌ها به طرفش برگشت.
— شاید هیچ چیز مفیدی.
— شروع بدی بود. از نو بگویید.
آب دهانش را قورت داد.
— لباسی می‌بینم که پیش از نفس کشیدن می‌خواهد تأثیر بگذارد.
نوئه سر پایین انداخت تا لبخندش را پنهان کند.
سولانژ لبخند نزد.
— و؟
لوئیز با احتیاط به مانکن نزدیک شد.
— دامن زیباست، اما حجمش خیلی زود شروع می‌شود. باید پایین‌تر متولد شود، نه اینجا. اینجا مثل سپری پف می‌کند. اگر تا این نقطه خط را نزدیک‌تر به بدن نگه داریم و بعد بازش کنیم، انگار خودش حجمش را انتخاب کرده، نه اینکه مجبور به تحملش باشد.
آرمان ویدال نگاهش کرد.
— نشان بدهید.
لوئیز چند سنجاق برداشت. با اشاره‌ای اجازه خواست. ویدال سر تکان داد.
انگشت‌هایش سریع کار کردند، اما بی‌شتاب. یک چین را بالا برد، کششی را آزاد کرد، نقطهٔ آغاز حجم را اندکی جابه‌جا کرد. لباس تغییر کرد. نه کامل. فقط به‌اندازهٔ لازم.
زمزمه‌ای در کارگاه افتاد.
باپتیست آهسته گفت:
— آهان، پیدایش شد.
سولانژ نزدیک شد.
مدت زیادی نگاه کرد.
— بهتر است.
در دهان او، این تقریباً یک اظهار عشق بود.
— تحصیلات مرتبط داشته‌اید؟ پرسید.
— اینجا نه.
— این چیزی نبود که پرسیدم.
لوئیز مکث کرد.
— بیشتر سر کار یاد گرفته‌ام.
— و طراحی؟
پرسش غافلگیرش کرد.
— بله.
— شما طراحی هم می‌کنید؟
آرمان ویدال دخالت کرد:
— دست‌کم چشم خوبی دارد.
سولانژ دستش را دراز کرد.
— نشان بدهید.
— من چیزی ندارم…
لوئیز حرفش را نیمه‌کاره گذاشت. دفتر طراحی‌اش را همراه داشت. البته که داشت. حتی با لباس مبدل، حتی زیر نامی جعلی، حتی در کارگاهی پاریسی، چند طرحِ لوله‌شده را در پوشه‌ای با خود آورده بود.
— چند طرح دارم.
— بروید و آن‌ها را بیاورید.
اطاعت کرد.
وقتی برگه‌ها را بیرون آورد، دست‌هایش کمی می‌لرزید. لباس «گریز». پالتویی با شانه‌های افتاده. لباسی سیاه با آستین‌های شکاف‌دار. طرح اندامی به رنگ عاج. دو طرح متفاوت، الهام‌گرفته از بوتیک که شبی از سر دلسردی کشیده بود.
آن‌ها را روی میز گذاشت.
جنس سکوت عوض شد.
نوئه خم شد.
— اوه.
باپتیست هم نزدیک شد.
— این‌ها کار توست؟
— بله.
کامیل یک برگه را بدون نازک‌کاری، اما با احترام برداشت.
— طراحی این یقه هوشمندانه است.
آرمان ویدال یکی دیگر را بررسی کرد.
— برش گاهی ابتدایی است، اما خط صادق است.
سولانژ جلوی «گریز» ماند.
— این طراحی را می‌شناسم.
لوئیز حس کرد خون از تنش عقب نشست.
— خانم؟
— دیروز آن را به من نشان دادید.
سکوتی خشن فرو افتاد.
لوئیز تکان نخورد.
سولانژ بالاخره چشم بلند کرد. شال، کلاه، چهرهٔ تغییرکرده و حالت نگه‌داشته‌شده‌اش را نگاه کرد.
بعد، با آهستگی‌ای تقریباً بی‌رحمانه:
— خانم لانگ؟
دهان نوئه باز ماند.
باپتیست پلک زد.
کامیل هر دو دستش را روی کمر گذاشت.
لوئیز می‌توانست انکار کند. اما دروغ قبلاً در خدمت جسارتش بود. نباید حالا در خدمت بزدلی‌اش قرار می‌گرفت.
کلاهش را برداشت.
موهایش که پایین بسته شده بودند واقعاً فرو نریختند، اما همان حرکت کافی بود.
— بله.
چند ثانیه هیچ‌کس حرف نزد.
بعد نوئه زمزمه کرد:
— باشکوه.
کامیل ضربه‌ای به بازویش زد.
— ساکت.
سولانژ نه شوکه به نظر می‌رسید نه سرگرم. فقط علاقه‌مند.
— توضیح بدهید.
لوئیز نفس کشید.
— دیروز آمدم طراحی‌هایم را ارائه کنم. زیادی عصبی بودم. بیش از حد در نقش صاحب‌کار. بیش از حد محتاج تأیید. آگهی دستیار را دیدم. جوان‌های کارگاهتان را هم دیدم، آزادی‌شان، طرز ایستادنشان در جای خودشان بی‌آنکه عذرخواهی کنند. فکر کردم شاید با شکل دیگری، بهتر جرئت کنم وارد شوم.
— دروغ گفتید.
— بله.
— چرا باید کسی را نگه دارم که از روز اول دروغ می‌گوید؟
لوئیز به طراحی‌هایش نگاه کرد.
— چون لویی لانژ وجود ندارد، اما شجاعتی داشت که لوئیز لانگ دیگر نداشت.
سکوت عمیق‌تر شد.
باپتیست زیر لب گفت:
— تقریباً بیش از حد زیباست.
کامیل با نگاهش او را سوراخ کرد.
آرمان ویدال هنوز طراحی‌ها را بررسی می‌کرد.
— من می‌گویم این موضوع چندان اهمیتی ندارد. مرد، زن، فرشته، کلاهبردار یا کانادایی؛ این شخص طرح شمارهٔ دوازدهٔ نمایش را ظرف پنج دقیقه اصلاح کرد.
سولانژ نگاه خشکی به او انداخت.
— از فلسفه‌تان ممنونم، آرمان.
— این لجستیک است.
سولانژ دوباره «گریز» را برداشت.
— خانم لانگ، طرح‌هایتان وقتی سعی در فروختنشان ندارید بهترند. چرا؟
لوئیز خنده‌ای کوتاه و غمگین کرد.
— چون بلد نیستم خودم را بفروشم.
— معلوم است.
— ممنون.
— تعریف نبود.
— می‌دانم.
سولانژ طراحی را روی میز گذاشت.
— بسیار خوب. این هفته در کارگاه می‌مانید. به‌عنوان دستیار؛ چه با هویت زنانه، چه در نقش دستیار مرد، اگر این به کارتان کمک می‌کند. تا وقتی ایده‌ها سرپا باشند، برایم مهم نیست چه لباسی به تن دارید.
لوئیز چشم بلند کرد.
— نگهم می‌دارید؟
— فعلاً شما را زیر نظر می‌گیرم.
— همین هم خیلی است.
— سپاسگزار نباشید؛ گفتم که خسته‌کننده است.
نوئه با نوک انگشت‌ها آهسته دست زد.
— خوش آمدی، لویی-لوئیز.
باپتیست اضافه کرد:
— می‌توانیم بگوییم لو؟ هم کاربردی است، هم شیک، هم به‌اندازهٔ کافی دوپهلو.
لوئیز با وجود خودش لبخند زد.
— لو خوب است.
کامیل طراحی‌ها را برداشت.
— و حالا، لو، این آستین شکاف‌دار را برایمان توضیح بدهید. چون اگر اجرای آن ممکن باشد، شاید طرح شمارهٔ هفدهٔ نمایش را نجات دهد.
________________________________________
روزهای بعد از عجیب‌ترین و خوش‌ترین روزهای زندگی لوئیز بودند.
با دو نام کار می‌کرد، اما با یک انرژی. صبح‌ها در قالب لویی می‌آمد: شلوار، پیراهن، شال، شمایلی مهارشده. در کارگاه صدایش می‌کردند لو. هیچ‌کس انگار نمی‌خواست معما را کاملاً حل کند. برعکس، ابهام به نوعی راحتی بدل شده بود، تقریباً یک ظرافت جمعی.
نوئه می‌گفت:
— لو لباس‌ها را مثل حیوان‌های زخمی می‌بیند.
باپتیست جواب می‌داد:
— بله، اما درمانشان می‌کند.
کامیل اصلاح می‌کرد:
— لوئیز رامشان می‌کند.
آرمان ویدال حرف آخر را می‌زد:
— لو کار می‌کند. شما هم همین کار را بکنید.
خیلی زود لوئیز پیشنهاد اصلاح داد، بعد واریاسیون. لباسی بیش از حد خشک و جدی، شکافی غیرمنتظره در پشت گرفت. کت بی‌روحی با جابه‌جایی درز، خطی نرم‌تر پیدا کرد. لباس شبی که سرد دانسته می‌شد، پنل داخلی رنگی‌ای گرفت که فقط هنگام حرکت دیده می‌شد، مثل رازی رنگین.
سولانژ تقریباً هرگز تعریف نمی‌کرد.
می‌گفت:
— دوباره بررسی شود.
یا:
— ممکن است.
یا:
— این ایده را نگه داریم.
در والومبر، «این ایده را نگه داریم» تقریباً معادل بوسه‌ای روی پیشانی بود.
یک بعدازظهر، دور میزی پوشیده از پارچه، لوئیز جسارت بیشتری به خرج داد.
— برای نمایش بعدی‌تان، شمایل‌های قوی زیادی دارید. بسیار ساختاریافته. بسیار مطمئن از خود. اما شاید لباسی کم باشد که در نگاه اول انگار مردد است.
سولانژ نگاه تیغه‌وارش را روی او گذاشت.
— لباسی که مردد باشد؟
— بله. نه ضعیف. نه دودل. لباسی که چیزی را نگه می‌دارد. که آدم را به این فکر می‌اندازد زنی ممکن است وسط ورود خودش نظرش را عوض کند.
باپتیست دستش را روی قلبش گذاشت.
— می‌خواهم در همین جمله بمیرم.
کامیل آه کشید.
— همه‌تان آخر مرا می‌کشید.
سولانژ چشم از لوئیز برنداشت.
— طراحی‌اش کنید.
لوئیز مداد برداشت.
ایستاده و سریع طراحی کرد. شمایلی بلند، روشن، تقریباً ساده. بعد خطی جابه‌جا در لگن. بست نامرئی‌ای که واقعاً بست نبود. آستینی که می‌توانست بخشی از آن جدا شود. لباس دو حالت داشت: یکی آرام و مطیع، دیگری باز، انگار در طول عبور فکر دومش را آشکار می‌کرد.
نوئه از بالای شانه‌اش نگاه کرد.
— لباس پشیمانی است.
لوئیز گفت: — نه. لباسِ تصمیم دیرهنگام.
سولانژ طرح را برداشت.
— نوبت بیست‌ویکمِ نمایش.
آرمان ویدال ابرو بالا برد.
— به این زودی؟
— بله.
— باید ترتیب را از نو بچینیم.
— پس از نو بچینید.
هیچ‌کس اعتراض نکرد.
لوئیز بی‌حرکت ماند، دستش هنوز بالای میز معلق بود.
یکی از طراحی‌هایش وارد نمایش والومبر شده بود.
نه رسمی. نه باشکوه. هنوز نه با نام خودش. اما آنجا بود.
فکر کرد: شکل، همه‌چیز را عوض کرده بود.
لوئیز لانگ، صاحب نگران بوتیک، التماس کرده بود به کارش نگاه کنند.
لویی لانژ، دستیار مبهم، نشان داده بود چه بلد است.
این تفاوت ناعادلانه بود.
اما واقعی بود.
________________________________________
هر شب به مونترآل تلفن می‌کرد.
به‌خاطر اختلاف ساعت، اغلب اواخر روز پاریس تماس می‌گرفت، زمانی که بوتیک آنجا در اوج فعالیت بود. تماس اول آرامش‌بخش بود. الودی دو شال و یک کت فروخته بود. کلر جلوی رفتن مشتری‌ای را گرفته بود و گفته بود نباید دربارهٔ لباس زیر نور نئون اتاق پرو قضاوت کرد. ماری-سولای ویترین را «براساس ارتعاشی پذیراتر» از نو چیده بود و ظاهراً جواب داده بود.
— و پاسکال؟ لوئیز پرسید.
سکوتی افتاد.
— اطاعت می‌کند، الودی جواب داد.
— یعنی چه؟
— به سبک خودش اطاعت می‌کند.
لوئیز پل بینی‌اش را میان دو انگشت گرفت.
— چه کار کرده؟
کلر گوشی را گرفت.
— چیز مهمی نیست. فقط به مشتری‌ای که پالتو امتحان می‌کرد یک هایکو پیشنهاد داد.
— کلر.
— پالتو را خرید.
— آه.
— ولی پرسید آیا شاعر هم همراه پالتو می‌آید.
— خنده‌دار نیست.
— کمی هست.
بعد ماری-سولای گوشی را گرفت.
— نگران نباش. زیر نظرش دارم.
— همین هم من را نگران می‌کند.
— بوتیک سرپاست. روی پاریس تمرکز کن.
لوئیز راحت‌تر نفس کشید.
— شاید اینجا شانسی داشته باشم.
— می‌دانستم.
— نمی‌توانستی بدانی.
— می‌توانستم حس کنم.
— معلوم است.
— و ژان دو بار زنگ زده.
لوئیز منقبض شد.
— چه می‌خواست؟
— بداند دقیقاً کجایی. گفتم داری تبدیل می‌شوی به کسی که کنترلش سخت‌تر است.
— ماری!
— ترجیح می‌دادی دروغ بگویم؟
— بله.
— دفعهٔ بعد شاعرانه دروغ می‌گویم.
لوئیز تقریباً سبک‌بال گوشی را گذاشت.
روز بعد دوباره تماس گرفت. هنوز تقریباً همه‌چیز خوب بود. فروش فوق‌العاده نبود، اما بوتیک نفس می‌کشید. مشتری‌ای سفارش اصلاح داده بود. دیگری پرسیده بود آیا لباس قرمز به رنگ مشکی هم هست. پاسکال بدون اعلام عمومی کمک کرده بود جعبه‌ها را حمل کنند. پیشرفت بود.
تماس سوم همه‌چیز را عوض کرد.
لوئیز از مزون والومبر بیرون می‌آمد. روی پاریس بارانی ریز می‌بارید؛ بارانی که سنگ‌ها را باهوش‌تر می‌کرد. زیر سایبان ساختمانی پناه گرفت و شمارهٔ بوتیک را گرفت.
الودی جواب داد.
— قلب پارچه‌ها، سلام.
— منم.
سکوتی.
زیادی طولانی.
— الودی؟
— خانم لانگ…
صدای دختر جوان می‌لرزید.
— چه شده؟
— نمی‌دانم چطور بگویم.
صدای خیابان انگار دور شد.
— بوتیک؟
— نه. بوتیک نیست.
— پس چیست؟
الودی به‌سختی نفس کشید.
— آقای شووه است.
لوئیز حس کرد معده‌اش گره خورد.
— ژان؟
— بله.
— چه کار کرده؟
این پرسش طبیعی از دهانش درآمده بود. با ژان، فاجعه‌ها اغلب شکل یک عمل به خود می‌گرفتند.
اما این بار الودی فوراً جواب نداد.
— مرده، خانم لانگ.
لوئیز نفهمید.
— چی؟
— مرده. ناگهانی. همین صبح.
باران پاریس همچنان می‌بارید.
لوئیز به رهگذران، چترها، تاکسی‌ها و انعکاس‌های زرد در چاله‌های آب نگاه کرد. همه‌چیز با بی‌تفاوتی‌ای وقیحانه به حرکتش ادامه می‌داد.
— چطور؟
— هنوز دقیق نمی‌دانند. ماری-سولای می‌گوید احتمالاً قلبش بوده. در دفترش بوده. کسی پیدایش کرده. متأسفم.
لوئیز به دیوار تکیه داد.
ژان.
ژان شووه؛ با جمله‌های مردی که گویی مالک جهان بود، توصیه‌هایی شبیه تهدید، بوسه‌هایی که حکم امضا داشتند، پولش، شرط‌هایش و شیوه‌ای که می‌خواست با آن، هم‌زمان با کمک‌کردن به لوئیز، او را به بند بکشد.
مرده.
این واژه به او نمی‌چسبید. ژان بیش از حد مشغول بود که بمیرد. بیش از حد مطمئن بود پرونده‌هایی دارد که باید حل کند. بیش از حد یقین داشت چیزهای مهم باید صبر کنند تا او وارد اتاق شود.
— خانم لانگ؟ هستید؟
— بله.
صدایش انگار از جای دیگری می‌آمد.
— آیا… برمی‌گردید؟
لوئیز چشم‌هایش را بست.
برگشتن.
قلب پارچه‌ها. کارمندها. بدهی‌ها. پاسکال. مرگ ژان. مزون والومبر. طراحی‌هایش. لویی. لو. همه‌چیز درونش چرخید.
— نمی‌دانم.
بعد صدای دیگری از آن طرف خط شنید. ماری-سولای گوشی را گرفت.
— لوئیز؟
— بله.
— نفس بکش.
— دارم نفس می‌کشم.
— نه. داری جواب می‌دهی. یکی نیست.
لوئیز آهسته نفس عمیقی کشید.
— چه اتفاقی افتاد؟
— ژان را مرده در دفترش پیدا کردند. صحبت از عارضهٔ قلبی است. خیلی ناگهانی بوده. ویلیام لی زنگ زده. می‌خواسته با تو تماس بگیرد.
— ویلیام لی…
— بله.
— چرا؟
— فکر می‌کنم مدارکی هست. شاید چیزهایی مربوط به بوتیک. همه‌اش را نفهمیدم. اصرار دارد با تو حرف بزند.
نگرانی تازه‌ای در لوئیز بالا آمد.
ژان حتی در مرگ هم راهی پیدا کرده بود کاغذبازی پشت سرش بگذارد.
— و پاسکال؟
— ساکت است.
— پاسکال؟
— بله. نادر است.
— می‌داند؟
— کم‌کم تمام محله می‌فهمد.
لوئیز دست روی دهانش گذاشت.
دیگر ژان را آن‌گونه که زنی مردی را دوست می‌دارد، دوست نداشت. شاید هرگز چنین دوستش نداشته بود. بااین‌همه، او جای بزرگی در زندگی‌اش اشغال کرده بود. حمایتش کرده بود، زخمی‌اش کرده بود، بر او تأثیر گذاشته بود، تحقیرش کرده بود، برانگیخته‌اش کرده بود. به لوئیز ایمان داشت، به شرط آن‌که در چارچوبی بماند که ژان می‌توانست درکش کند.
و حالا دیگر نبود.
لوئیز می‌خواست گریه کند.
هیچ‌چیز نیامد.
فقط خستگی‌ای عظیم.
— لوئیز، ماری-سولای گفت، همین حالا هیچ تصمیمی نگیر.
— من در پاریسم.
— دقیقاً.
— دارم در والومبر کار می‌کنم.
— پس امروز کار کن. اگر گریه آمد، بعداً گریه کن.
— چه توصیهٔ وحشتناکی.
— نه. عملی است. مرده‌ها دیگر برنامه ندارند. زنده‌ها دارند.
خنده‌ای شکسته از لوئیز بیرون آمد.
— غیرممکنی.
— می‌دانم. وقتی توانستی با ویلیام لی تماس بگیر. نه زودتر.
— بسیار خوب.
گوشی را قطع کرد.
مدت زیادی زیر سایبان بی‌حرکت ماند؛ لباس لویی بر تن، طراحی‌های لوئیز در کیف.
ژان مرده بود.
و پاریس، دوروبرش، همچنان لباس می‌فروخت.
________________________________________
وقتی به کارگاه برگشت، سولانژ آروه بی‌درنگ متوجه حالت چهره‌اش شد.
— چه شده؟
لوئیز مکث کرد.
— کسی در مونترآل مرده.
سولانژ سؤال‌هایی را که بسیاری می‌پرسیدند نپرسید. نزدیکت بود؟ ناگهانی بود؟ فقط گفت:
— می‌توانید بروید.
لوئیز به پارچه‌های روی میز نگاه کرد. طرح نوبت بیست‌ویکمِ نمایش. سنجاق‌ها. مانکن.
— نه.
— نه؟
— می‌خواهم کار کنم.
سولانژ مدت زیادی نگاهش کرد.
— بسیار خوب. اما اگر دست‌هایتان می‌لرزد، به قیچی دست نزنید.
— نمی‌لرزند.
دروغ بود.
باپتیست آرام نزدیک شد.
— من می‌توانم کوک اولیه را بزنم.
نوئه اضافه کرد:
— و من می‌توانم وانمود کنم نگران نیستم. در این کار عالی‌ام.
کامیل یک فنجان چای کنار لوئیز گذاشت.
— این را بنوشید. بعد کار می‌کنیم.
لوئیز به این آدم‌هایی نگاه کرد که به‌سختی می‌شناختشان. همکاران چندروزه. همدستان کارگاهی که از یک دروغ و یک ضرورت به دنیا آمده بودند. هیچ‌کدام از او نخواستند غمش را تعریف کند. هیچ‌کدام با جمله‌های بزرگ سعی نکردند دلداری‌اش دهند. فقط برایش جا باز کردند.
این بیش از تسلیت‌ها تکانش داد.
چای را برداشت.
بعد برگشت سر مانکن.
لباسِ تصمیم دیرهنگام منتظر بود.
لوئیز انگشتانش را روی پارچه کشید، مثل کسی که پیشانی موجودی زنده را لمس می‌کند.
— از اینجا دوباره می‌گیریم، گفت. خط باید استوار بماند، اما نباید زندانی کند.
آرمان ویدال پشت سرش زمزمه کرد:
— دقیقاً.
تا شب کار کرد.
ژان شووه همان صبح مرده بود.
و در کارگاهی پاریسی، لباسی که شاید او آن را غیرقابل فروش می‌دانست، داشت شکل خودش را پیدا می‌کرد.
پایان فصل پنجم