ROZDZIAŁ V

Mieszkanie jest puste. Nikogo!… Spacer, żeby rozruszać pamięć. Robotnice i robotnicy, niczym układy scalone, odpowiadają na wezwanie do zarabiania na chleb. Na falach średnich nadeszła godzina rozgorączkowanych prezenterów. To również pora, gdy między innymi lud Kolumbii jest wyzyskiwany do granic możliwości. Lecz zło już się dokonało. Nie myśli się o nim, tylko rozważa przy każdym smakowanym łyku…

W umyśle sennopaty wszystko jest pretekstem do komentarza. Idzie, skręca w lewo albo w prawo, zależnie od kaprysu świateł ulicznych. Włóczy się. Rozwiązuje mu się sznurowadło. Nie przerywając toku myśli, Damien schyla się, machinalnie je zawiązuje i rusza dalej. Napięcie jednak narasta, bo tłum gęstnieje. Nie wpada w panikę: szuka iskry.

Kątem oka bada spojrzenia. Wypatruje cudzych niebieskich oczu i kieruje swoje natrętne poszukiwania ku kobietom wyższym od niego… znacznie wyższym.

— Jest! Wreszcie ona!… Jaka jesteś piękna!… Nie! Nie przechodź przez ulicę. Proszę, wróć… — Ech! I tak to nie była Nielle. Jeszcze nie. Inna, wciąż inna.

Szansa, że spotkam cię na ulicy, jest znikoma. Że cię rozpoznam — wątpliwa. — Mieszkasz w Montrealu czy za granicą?… Co robisz dziś rano?… Jak wygląda twoje życie?… Czy w ogóle jeszcze żyjesz? — Absolutna niepewność. Zupełna ciemność!

Po tylu latach ucieczki, dobrowolnej lub narzuconej, czy zdołam cię rozpoznać, kiedy cię ujrzę?… — Prawie niemożliwe! Czy będę na tyle przytomny, by nie przeoczyć śladów starzenia na twojej twarzy, które niczym czador zostawią mi tylko twoje oczy jako wskazówkę? Ta płomienna młodość utrwalona na jedynym zdjęciu, jakie posiadam, nie odbiera mi rozumu aż do tego stopnia, żebym uważał fotografię za „wiecznomłodą”.

Niepodważalne! Z pewnością się zmieniłaś. Bez wątpienia: to jedyny wniosek, który może mnie naprowadzić na rzeczywisty wygląd twojego ciała. Ale zmiany wyznaczone zużyciem czasu nie powstrzymują moich niemal niepohamowanych porywów. Popychają mnie one do odnajdywania w każdej kobiecie czegoś, co przypomina ciebie. Niesprawiedliwe wobec niej, lecz sprawiedliwe dla moich marzeń.

A przecież muszę przestać wyłapywać tu i tam zabłąkane fale! Zapomnieć o tobie — oto pierwszeństwo. Czyż nie przyrzekłem sobie tego na początku dzisiejszego dnia autoanalizy?… Muszę zachować spokój. Pomyśleć o czymś innym.

…Muszę kupić nowe buty. Jutro?… Dżinsy…

Co to za zapach wciągam?… Nielle!… Nie. — Tam dalej, ta sylwetka!… Tam, to spojrzenie!… Za mną ten łagodny głos?… Nie!… Po prawej, czuję ją. Niemal mogę jej dotknąć. Skąd biorą się te syreny naśladujące śpiew mojej muzy?… Na nic to, zawsze chodzi o inne, podobne do niej… Nielle!… To ja!

Do diabła!… Manekin z włókna szklanego. Rootstein!… Szybko do domu, zanim zacznę całować wystawy!

Suchy zgrzyt. Dźwięk otwierania zamka jest identyczny z odgłosem, jaki wydaje jego namiętność. Usiłuje naśladować lekkie kroki dręczącej go kobiety na schodach. Nic z tego! Pamięć go zawodzi. Nie idzie do dawnej sypialni, żeby tam płakać. Zbyt różna od niegdysiejszej, dławi wspomnienia. Zatrzymuje się w kuchni, w zwyczajnym nieładzie, i otwiera tylne drzwi, by porządnie przewietrzyć duszną klitkę. W powietrzu unoszą się nadmiar bólu i mdłości. Pozwala przeciągowi przeciąć obrazy przeżuwane już tyle razy, po czym wraca do salonu i kładzie się na starym tapczanie wilgotnym od potu i urojonych agonii.

Nagle, wyczulony na pamięć zapisanych słów, zamyka dziennik. Nie porzuca jednak zamiaru rozwikłania źródła swego pomieszania. Fotografia jego „gorzkiej ukochanej” przyciąga go z zadziwiającą siłą, równie niewytłumaczalną jak hipnoza. Z lubością zanurza wzrok w azotanie srebra, odnawiając swe posępne, orfickie opętanie.

— Przeklęta fotografia!… Czy oszalałem tak bardzo, by czcić twarz na zwykłej legitymacji uniwersyteckiej studentki? Czy ten przypadkiem znaleziony dokument to jedyny dar losu? Trucizna, którą Bruce wręczył mi z drwiącym uśmiechem, przekonany, że da mi szczęście. Z tą samą beztroską zapewniał, że dla Nielle ten tracący ważność dokument był już bezużyteczny. Podstępny podarunek, który opatruje moje rany, by zaraz ponownie je zakazić — i tak bez końca! Czy ten obraz, błąkający się teraz po mojej duszy, po piekle rozpalonym płonną nadzieją, który niegdyś wytryskał z samego serca mych snów, jest jedynym balsamem na moje cierpienie?… Kiedy przyjdzie wyzwolenie?… W jakich okolicznościach znów cię zobaczę, muzo?… A jeśli?…

Kein Spiel!… Żadnej gry!… No game! —

Aber ein Gebet!… Lecz modlitwa!… But a prayer!

— Ty, stwórco i budowniczy mojej duszy! Wysłuchaj modlitwy, którą odmawiam z takim samym wzruszeniem, jakie budzi we mnie drugi koncert fortepianowy Rachmaninowa. Słowa i nuty: w każdej wybrzmiewa żal i udręka. Cała modlitwa błaga jednak o twoją wielkoduszność.

Przebacz mi sam zamiar przywłaszczenia chwały Kristosa, choć zapewne zadrżeli z tego powodu Mahomet, Budda i inni pretendenci — w otchłani, nirwanie czy Walhalli. Tylko przez krótką chwilę wierzyłem, że pobłogosławiłeś mnie swoimi zamiarami.

Błagam o rozgrzeszenie, choć nurzałem się w lubieżnym uwielbieniu kształtów blond aktorki, rozkoszując się niczym demon profanacjami ocierającymi się o nekrofilię.

Nawet tak ciężkie winy nie wystarczą jednak, bym pogodził się z tą surową, nieludzką karą!… Jak zaakceptować, że nie jestem wybranym, królem serca Nielle?

W przeciwnym razie każ mi chodzić ze spuszczoną głową jak upadłemu marzycielowi, żeby omijać te błękitne oczy na tle nieba. Te lazurowe spojrzenia przeszywające moją duszę, wprawiające ją w czułe drżenie, aż po apoteozę moich onirycznych nastrojów.

Odegnaj te niepokojące, ułamkosekundowe spotkania, w których rzeczywistość tonie w przystani zwątpienia! Muszę przyznać, że miłości nie da się wymusić; można ją tylko zasugerować… Dlaczego właśnie Nielle wybrałeś, by mi to udowodnić? Czy nie lepiej było wybrać inną, żebym mniej cierpiał?…

Amen!

Chwila wytchnienia. Oddech zatrzymany i… chwilowa pustka. Muzyczne tłumaczenie: pauzy, westchnienia i półpauzy na pięciolinii dziewiczej niczym nietykalne natchnienie. Zamęt próbuje zawładnąć chronologią wydarzeń. Obraz uczestniczy w odbudowie pamięci, dokładnie umieszczając w czasoprzestrzeni miejsca, gdzie kryły się dobro i zło. Legitymacja staje się dziennikiem, dokładniejszym, bardziej szczegółowym, niczym ilustrowane stronice. Jeden obraz wart tysiąca boleści… Wokół sennopaty wszystko się przeobraża. Ściany odzyskują dawne barwy i dekoracje z lat, kiedy narodził się i dojrzewał ów niepokój.

— Do diaska z tym komiksem! Jaka to głupota, wykonywać taką pracę pędzelkiem ledwie grubszym od igły. Psuję sobie oczy, jakbym chciał je wyrwać z oczodołów.

To obłęd zmuszać się do prowadzenia każdej kreski, wyznaczania każdego kształtu, dopieszczania faktur przez lupę. Skupienie, którego wymaga ten projekt, jest większe niż wartość jego końcowego efektu. Każde drzewo ma wyraźnie zarysowane liście, a każdy liść własne żyłki…

…I… te kroki tam na górze, zwiastujące obecność Nielle, tak łatwo wytrącają mnie z równowagi…

Hop! Jak mawiają! — Zapomnieć o wszystkim, myśleć tylko o jednym, skupić się. Odciąć się od wszelkiego szczęścia, choćby najsłodszego. Nic nie może cię odwieść od artystycznego celu, Damien! Ani słówko, ani krok, ani najdrobniejsze…

A niech to! Jak mam skierować myśli ku tej białej, lekko zaczernionej powierzchni?… Profesor jest u Nielle i właśnie ją posuwa…!

Trzykrotnie sprzedałbym duszę, żeby zająć jego miejsce. Trzymać Nielle w ramionach… łagodnie i czule pieścić jej delikatny, wrażliwy klejnot zdolny do erekcji.

Do porządku! Zmobilizuj się, marzycielu! Bądź artystą, Damien!… Odwróć się bez wahania od tego wzruszającego rozproszenia, zajmij myśli czymś innym… Ale czym?… Ach, tak! — Dla przyjemności planowania własnego życia kupiłem w zeszłym tygodniu pół tuzina chińskich ciasteczek z wróżbą. Mądrość Wschodu w słodkiej otoczce morału: „Kwieciste drogi nie prowadzą do chwały”. Tak głosiła karteczka w pierwszym ciasteczku. Właściwie trzy z sześciu zawierały to samo przysłowie. I pomyśleć, że są naiwniacy wierzący w horoskopy. Przynajmniej mnie zostało łaskotanie w strzeleckim żołądku…

Przychodzi mi do głowy…

Nielle szła do pracy, kiedy poczęstowałem ją jednym z tych przysmaków. Wieczorem, spotkawszy ją na schodach, szybko pojąłem z jej chłodnego zachowania: albo sentencja się jej nie spodobała, albo azjatycki wypiek źle jej się strawił. A przecież morał był mi obojętny; chciałem jedynie usłyszeć, jak powtarza przysłowie, by choć odrobinę przedłużyć czas spędzony z nią.

Szkoda mojej nienasyconej ciekawości. Jej odmowa połączyła się z niechęcią do życzenia mi miłego końca dnia. Czy bała się, że przypadkiem zdradzi mi jakieś sekrety?… Zbyt moralizatorska maksyma?

Ja zaś, osłupiały jak żaba czekająca na pocałunek, pozostałem nieruchomo na środkowym stopniu schodów i przez resztę wieczoru rechotałem w sercu: „Kocham cię!”.

Cholera!

Cztery godziny pracy na marne! Znów plama atramentu. Spójrz, Damien: to, co widzisz, to podniecające jęki Nielle, jej erotyczne crescendo. Jej orgazm to ten rozlany tusz.

Już koniec? Kto schodzi po schodach? Ona czy on? Jonathan! Profesor! — A jeśli to Nielle?… — Wciąż to nieodparte pragnienie, które każe mi korzystać z każdej sposobności, żeby ją podziwiać. Zerknąć czy nie?… Trudno! Muszę nakarmić libido jej smakowitymi kształtami. A rozkosz spotęguję, przenosząc się w ponadczasową historię, gdzie przeszłość i teraźniejszość przenikają się nawzajem.

Jestem sobie pewnego razu…? Nie, był sobie raz ja, który jestem… Do licha z tą odwieczną formułką na początek, opowieść już trwa… ktoś nadchodzi…!

…I tak Damien zdążył jedynie stanąć przy oknie, by sprawiać wrażenie, że od dawna się tam leniwi. Podśpiewując niedbale, był przekonany, że nie ma żadnego talentu aktorskiego, za to posiada dar kłamania.

— W punkt! Ktoś wchodzi pod bramę. Ale kto przechodzi tym korytarzem, który niesie echa podwórza ku ulicy?… Shit! To tylko ten pedagogiczny żigolak… Przeklęty! Zauważył mnie!…

— Cześć, Damien! Co słychać? Podziwiasz grube baby z okolicy, które spacerują chodnikiem?…

— Ja…! Odpoczywałem między jednym pociągnięciem pędzla a drugim. Rysuję komiks i…

— Świetnie! — Och, skoro już tu jestem, mam dla ciebie ważną wiadomość. Przenoszę swoje manatki. Zamieszkam gdzie indziej z narzeczoną. Pobieramy się w przyszłym miesiącu!

Serce Damiena szamotało się, jakby chciało odepchnąć całą krew, którą należało oczyścić. Muza miałaby wzbogacić życie modnisia; on sam musiałby wyrzec się przyjemności oglądania swojej piękności. Nielle opuściłaby jego sny.

— O, nadjeżdża moja przyszła żona. Cholera!… Co jej powiedzieć?

— Co się stało, profesorze?

— Właśnie zobaczyłem samochód mojej dziewczyny, skręca w naszą ulicę. Mam przechlapane!… Byłem z nią umówiony i zapomniałem przyjść! — Pomóż mi, Damien! Jeśli zapyta, czemu tu jestem, powiedz, że przyszedłem cię odwiedzić!

— Więc to ona, jego narzeczona!… A zatem nie Nielle? — wyszeptał Damien jak brzuchomówca, któremu nagle odebrało głos.

Fantasta, przyszły małżonek, zamierzał wykorzystać współudział Damiena, by zamaskować czyn niemal cudzołożny. Dla zachowania pozorów przywitał urodziwą narzeczoną, pośpiesznie wykradając jej pocałunek mający oczyścić go z winy, przekonany, że tylko on zna prawdziwy powód oszustwa.

— Damien! To Dominique, moja narzeczona.

Podejrzliwa kobieta nie zwlekała z przesłuchaniem Jonathana, który pocił się obficie, próbując ukryć woń Nielle wciąż przylegającą do jego skóry.

— Dlaczego nadal tu jesteś? Nie miałeś się ze mną spotkać u tego, kto przygotowuje ubrania, pół godziny temu?

— Wybacz, kochanie. Zatrzymałem się u artysty, żeby powiedzieć mu o naszym ślubie. — A Damien nalegał, by pokazać mi kilka swoich prac. To dobry rysownik. Wyobraź sobie, że właśnie tworzy komiks. Długo rozmawialiśmy o niektórych elementach scenariusza. To było tak ciekawe, że zapomniałem spojrzeć na zegarek. Wybaczysz mi?… Prawda, Damien?…

— Właśnie tak…! On…! Rozmawialiśmy długo na ten temat… To dość osobliwy pomysł. Gdybym miał czas, Dominique, opowiedziałbym ci, ale… muszę pracować.

Przekonany o własnej niewinności profesor pożegnał artystę i zaprosił ukochaną do samochodu. Damien natomiast promieniał na myśl, że jego gorąca, wulkaniczna muza nie zniknie mu z oczu. Nie uważał się przy tym za winnego, w najmniejszym stopniu odpowiedzialnego za niezamierzony udział w obłudzie kawalera pozwalającego sobie na ostatnie wybryki.

I trach, prach, chrup… bajka jeszcze się nie skończyła; trzeba opowiadać dalej. Potwór odszedł, wróżka znów się położyła i śpi na swoich marzeniach, tam, gdzie wyciąga ku mnie ramiona.

Cyfrowy zegar oszalały od promienia słońca wskazuje ósmą i osiemdziesiąt osiem minut. A przecież trwa środek przedpołudnia, a nie koniec świata. Wykrzywiony czas dezorientuje sennopatę, który widzi swoje wspomnienia rozwijające się w zwolnionym tempie. W jego działaniu rodzi się wahanie: wybrać ciszę czy muzyczne wsparcie jako oś wyzwolenia. Zegar wspomnień pokazuje w dzienniku datę o dwadzieścia osiem dni późniejszą.

(„Dzisiaj, 9 sierpnia

— Słodkie udręki, które wędrujecie tu i tam, wyżej niż moje myśli, tuż nade mną. Uwielbiam was słuchać i przyłapywać, gdy tak kocio stąpacie po podłodze. Marzę, żeby was masować z odpowiednią siłą i czułością. Starannie rozcierać, przekonany, że gdy następnym razem was usłyszę, zaśpiewacie mi arpeggio w tonacji G, wyrażając wdzięczność.

Rozkoszuję się tymi chwilami zwierzeń, opowieściami o pieszych przygodach Nielle. Kołyszę się w błogim nieróbstwie, rozciągnięty na tapczanie, czatując na najsubtelniejszy, najbardziej wymowny ruch; z zamkniętymi oczami czekam, aż jej stopy zaczną błagać, bym odnalazł tę, którą zdobią”).

— Wykorzystywałem obecność muzy, by poszukiwać natchnienia. Okazje te nie prowadziły ani do tworzenia dzieł, ani do badań artystycznych, nawet najbardziej rozmaitych, lecz do pogłębiania marzeń. Niewinność czerpania życia Nielle niczym przez korzenie.

Świadek. — Zalaminowana reprodukcja, legitymacja, która zdradza pewien dylemat. ***

Dalej »