فصل چهارم
به کمال‌گرا شلیک نکنید. مصلوبش کنید!… مداخله‌ای در خودکاویِ یک فلاش‌بکِ کفرآمیز. دوره‌ای از تورم سرگیجه‌آورِ منِ ازتعادل‌خارج‌شدهٔ او. دامین، رؤیاپات، خودش را واپسین قهرمان جهانی با شخصیتی دوگانه تصور می‌کرد. در سایهٔ خودش، هم‌زمان پتروس رومانوس و کریستوس آنونیموس. (نام‌های مستعارِ بدقوارهٔ یونانی-لاتینی برای همان بی‌وطنی مشهور که پادشاهی‌اش از این جهان نیست.)
نشسته و در خود مچاله، پیشانی‌اش را روی دفتر بازش گذاشته است ــ دیوار ندبه، کمپرس عفونی ــ و هم‌زمان هم آرام می‌شود و هم آشفته. اثرِ دو آینهٔ کج‌نما: هرچه بینشان گیر افتاده را تا بی‌نهایت بازمی‌تابانند.
«۱۰ ژوئیه
— شیطان هم در بدنم است هم در سرم. آشفتگی در روح و رؤیا. نمی‌دانم این شکلِ شجاعت است یا معصومیتِ شگفت‌زدهٔ وجدان محکومم؛ اما میل به ادامه دادن سرنوشتِ شهودی‌ام واقعیت دارد.
همهٔ تلاش‌ها برای آفرینش فضایی هماهنگ با شخصیتِ پنهان و ناشناخته‌ام در کارگاه ــ که حالا خانه‌ام شده ــ به انجام رسیده است. گواهش روشن است: از صبح رنگی خفه‌کننده دیوارهای ترک‌خورده را پوشانده. بوی بسیار تندش، همچون پیامی تلخ از مواد شیمیاییِ مسموم‌کننده، بالا می‌رود و به طبقهٔ بالایی می‌رسد؛ بخاری متعفن و تحمل‌ناپذیر، حتی برای غیبتِ کنونیِ تو، نیِل.
وقتی بازگردی، بی‌رحمیِ جانکاهی به تو نشان خواهم داد. اما این بی‌رحمی، در فرجامی «پس از مرگ»، تنها متوجه آن آوازهٔ نامعلومی خواهد بود که قرار است چون هاله‌ای دور سرم بنشیند…
راهی که در نظر گرفته‌ام ساده و عملی است: رنگِ بیشتر. آفریدنِ دیوارنگاره‌ای با مزه‌ای ــ جرئت کنم بگویم با بویی؟ ــ نمادین؛ نشانه‌ای از اینکه آن موجودِ حقیر که دست از سرت برنمی‌دارد هنوز بر پاست. چه کار دیگری باید بکنم تا این آدم کوچکی را که از او بیزاری، ببینی؟ پول ندارم تو را به سینما دعوت کنم، چه رسد به اینکه در رستوران مهمانت کنم.
از سر انسان‌دوستی می‌توانستی از حال روحی‌ام بپرسی. مگر تازه از همسرم جدا نشده‌ام؟ — حتی اگر جوانمردانه رفتار کنم، پایانِ یک رابطه و بر باد رفتنِ ده سال زندگی مشترک بی‌درد نمی‌گذرد. با افاده و خودبرتربینی بینی‌ات را به رویم بالا می‌گیری. آیا به خاطر فقرم است؟ بی‌مبالاتی‌ام؟ زشتی‌ام؟ حال‌وهوای راک‌بازِ سرسخت و گرفتارم؟ — به‌کلی نادیده‌ام می‌گیری. آیا بیش از حد ساده‌ام؟
اگر دامینی که می‌بینی جذبت نمی‌کند، کاریزمای یک مسیح، حتی ناشناس، افسونت می‌کند؟…
پتروس رومانوس، ضدّ او، فرجامش یا نمی‌دانم چه، برایت جذاب است (?)…؟… افراطی است! دیوانه‌وار است!… اما عجیب‌ترین چیز این است که این هذیان‌های «من» از قبل هم در من، نهفته، وجود داشتند. حضور تو انگار باعث می‌شود فاجعه‌وار فوران کنند و همان لحظه ضعیف و نابود شوند… آیا به‌موقع وارد زندگی‌ام شده‌ای؟
استقلالت، یا دلخوری‌ات، وجودم را وامی‌دارد آواره شود و گردبادی الهامی با ظاهر الهی فرو بکشد. — کمتر از این هم نه. — اما روی سطحی که می‌خواهم نقاشی کنم، نیت خودش را شیطانی معرفی می‌کند. خیلی ساده خدا را مجازات خواهم کرد!»
این درون‌نگریِ ضروری اما بدبو می‌بایست بر رهاییِ آرزوشده‌اش بازتابی سپیدگون، «آلبدو»، بیفکند؛ همچون ماهِ کامل که راه را به گرگینه‌ای گمشده نشان می‌دهد. دامین حتی تکه‌هایی از اندیشه‌های فرعیِ آن روزها را به یاد می‌آورد، زمانی که این دیوارنگاره را در اتاق تازه‌اش می‌کشید.
«اعتراف می‌کنم گرایشی آگاهانه به دوپارگیِ خیالی دارم که زیرِ وسواس هالیوودی‌ام پنهان است. میل بیمارگونه‌ای به فرو رفتن در دیوانگی تا نه فقط برداشت خودم از جهان، بلکه خودِ جهان را تغییر بدهم. با نیت فروتنانهٔ دیده شدن. فروتنانه! چون هیچ‌کس دیوانه‌ها را باور نمی‌کند.
— این پاشیده‌های رنگ، مثل تف‌های صفراوی یهودا بر عیسی، یکی‌یکی به دیوار می‌چسبند. زمان را علامت می‌زنند، مثل خونِ روحی که خودش را روی طوماری ابدی به شیطان می‌سپارد.»
با یادآوری آن اثر نقاشی، سرگیجه‌ای خفیف رؤیاپات را می‌گیرد. برابر کیهانی ناگزیر طرح‌خورده، دو نیم‌رخ تاج‌دار. یکی از پریما دونای زندگی‌اش… مریلین (همچون توهینی به نیِل) و دیگری خودش. حل معما: سایه‌نمای مریم مجدلیه و کریستوس، معروف به پتروس رومانوس.
نزدیکیِ نیِل در آن زمان خیر، شر و نقش این قهرمانانِ بدل را در او با هم می‌آمیخت و کم‌کم «منِ» واقعی‌اش را پاک می‌کرد؛ نمی‌خواست به مسیحی خواجه و بی‌عمل باور کند… اگر مریم مجدلیه روسپی بود، چرا پسرِ انسان نمی‌توانست ژیگولویی محتاط باشد؟
اگرچه ساختارِ این بدشکلیِ روانش دیگر برای خودش راز نیست، نمی‌تواند تاریخ دقیق تولد این پدیدهٔ بیرونی را تعیین کند. با این حال، ریشه‌اش را می‌شناسد… شست‌وشوی مغزیِ کلیسایی، ستایشِ بیش از اندازهٔ کشیشی و در آخر، مدحِ پوریتانیسم. همین استدلال‌ها ناگزیر پرسش‌هایی عمیق در ذهن کودکی رؤیاپرداز برمی‌انگیختند. این افسون‌ها که در اجرای تهدیدهای آخرالزمانی فرو می‌نشستند، فقط دو در خروج نشان می‌دادند: عسلِ بهشت یا خردلِ دماغ‌سوزِ جهنم.
«عدالت!… Gerechtigkeit!… عدالت!»
رؤیاپات می‌کوشد خودش را از احساس گناه رها کند. دفاعیه‌ای برای پرونده‌ای با منشأ فرازمینی.
— عالیجناب! خانم‌ها و آقایان هیئت منصفه! موکل مرا خوب نگاه کنید. صادقانه، قیافهٔ یک مجرم را دارد؟… موهای بلند، ریش ژولیده، چشم‌های شیشه‌ای، پوست زردشده از دود ماری‌جوانا و تنباکو، و آن قیافهٔ احمقانه… همهٔ این‌ها تبرئه‌اش نمی‌کند؟ دو هزار سال پیش در فلسطین، موکل من اصلاً به چشم نمی‌آمد!… چند قرن بیشتر، مگر مهم است؟
باشد، وانمود می‌کند کریستوس آنونیموس است و خودش را با یک نماد جنسیِ معاصر همراه می‌کند، و در خیال‌های وجودی‌اش به روسپی مشهورِ انجیل اهانت می‌کند. خواهید گفت: لیبیدوی دکارتی! بدانید حتی برای خودش هدف مأموریت زمینی‌اش مبهم است. تعجب نکنید؛ خودش هم از آن می‌پرسد.
پیش از ورود به این دادگاه محترم، به من اعتراف کرد نمی‌داند آخرین پیامبر است ــ همان که در واتیکان به زنان حق سخن خواهد داد ــ یا آغازگر دجالی که کلیسا را در رحمش خشک خواهد کرد، مثل زنی که صد بار زخم خورده باشد.
عالیجناب! خانم‌ها و آقایان هیئت منصفه! این مرد به چه جرمی متهم است؟… به لاف‌زنی و شیادی؟… نه! فقط به اینکه سه بار، هر بار به شیوه‌ای متفاوت، با هر صاعقهٔ عشق در دام آن افتاده است.
از همان کودکی، رؤیا برای او دیگر مرزی نداشت. وقتی بچه‌های دیگر، ورزشکارتر، توپ‌بازی یا دعوا می‌کردند، او به تنهاییِ خیال‌های خودش پناه می‌برد. نیروی تخیلش ــ همان قوهٔ خیال ــ آن‌قدر نیرومند بود که حتی عقدهٔ ادیپش را دگرگون می‌کرد. هر زنی که زیبا می‌یافت، در ذهنش به چهره‌ای مادروار و آرمانی بدل می‌شد. حتی راهبه‌ها هم وارد رؤیاهایش می‌شدند.
بعد، به جادویی نامرئی، جهانی نزدیک به جهان خودش در کودکی‌اش جا گرفت؛ هم ناملموس و هم واقعی، یا شاید دروغین… تلویزیون.
این جعبهٔ تصاویر زنده، مثل سرِ کودکانه‌اش، قرار بود دوستش شود؛ با هم داستان‌ها و قصه‌ها، دانسته‌ها و شاهزاده‌خانم‌هایشان را مبادله می‌کردند. تا روزی که در آن قصر بزرگ سیاه‌وسفید، زیباترین قهرمان ظاهر شد: پریِ مریلین مونرو. نخستین عشقِ صاعقه‌وارش بود و… اِهم!… نخستین آشفتگیِ عاشقانه و بلوغیِ واقعاً آگاهانه‌اش.
این لذت را در خیال خود تا تابستان شومی کش داد که خبر خودکشیِ بازیگر آمریکایی را شنید. حتی ترور رئیس‌جمهور کندی، یک سال بعد، آن‌قدر تکانش نداد. حسرت اینکه نتوانسته بود با قدرت رؤیاهایش نجاتش دهد، وادارش کرد قسم بخورد روحِ مریلین را تا مرگ خودش در ژرفای قلبش نازپرورده نگه دارد.
اگر این مرگ با عزای جهانیِ دیگری که چند سال پیش‌تر تجربه کرده بود درهم نمی‌آمیخت، شاید پیامدی نداشت. جزئیات هنوز دقیق‌اند!
هفت سال دارد. ظهر است. پاییز. مادرش و یکی از پسرهای فامیل که بسیار از او بزرگ‌تر است، با شنیدن خبر درگذشت پاپ پیوس دوازدهم می‌کوشند از اندوهشان بکاهند. تخیل و همدلیِ ساده‌دلانهٔ کودک، با وجود گرمای خوشایند خورشید، او را وامی‌دارد به آن دو غمگین بگوید: «یک روز… من به‌جای پاپ، پاپ خواهم شد!»
ناگفته پیداست که تمسخرهای پرسروصدای آن خویشاوندِ واقع‌بین و زمینی، زخمی روانی در شخصیتِ در حال شکل‌گیریِ کودک بر جای گذاشت.
آیا کودکی هفت‌ساله و بسیار خیال‌پرداز حتماً دیوانه است؟… نوجوانی یازده‌ساله و بسیار خلاق حتماً آشفته است؟… نه! اما یک چیز قطعی است: سوگ در کودکی بریدنِ بخشی از خود است، زخمی که خوشبختانه می‌توان با رؤیاهای تازه‌ای که جای آن را می‌گیرند کمی نرم کرد.
اعضای هیئت منصفه، ماهیت این پیوندهای تازه را می‌دانید، سرچشمه‌هایشان را می‌شناسید! این نیت ماکیاولیایی برای برپا کردنِ سلطنتی جهانی که ملکه‌اش فاحشهٔ آخرالزمان و پادشاهش… جانوری با آن عددِ کج‌ومعوج باشد، ریشه در تجربه‌های کودکیِ دامین در مواجهه با مرگ چهره‌های بزرگ دارد. از همهٔ شما در این دادگاه می‌پرسم: این تخمیرِ وحدت‌گرایانه در چه لحظه‌ای از زندگی‌اش فوران کرد؟… در کدام رویداد؟…
جشن! اعضای هیئت منصفه! جشن!… ذخیرهٔ انرژی‌اش تقریباً ته کشیده بود، قلبش خسته، آدرنالینش صفر؛ در نقش دلقکِ دربار بود و خود را به نیروی ماندِ شورش سپرده بود که ناگهان…!؟…
نخستین شوکِ شب. دومین عشقِ صاعقه‌وار، همان روبه‌رویی با نیِل که اندکی پیش از سومین لرزش رخ داد. نزدیکیِ آن دو ضربه و بار عاطفی‌شان شلاقش می‌زد. شگفت‌زده از اینکه عشق کسی دیگر را سر راهش گذاشته، از خودش می‌پرسید:… چه کسی یا چه چیزی است؟…
فقط مردم؛ گواهی‌ها، محبتی که این آدم‌ها برای تشکر از سماجت و ایده‌های هوشمندانه‌ای که جشنشان را «خاص» کرده بود نثارش می‌کردند. این محبت‌های سوزان به او تکان دادند و باقی‌ماندهٔ عقل و تعادلش را لرزاندند. تا این حد!… درونش سایهٔ یک قهرمان سر برآورد.
تا آن لحظه خیال می‌کرد در نگاه جامعه خالقی منسوخ و عقیم است؛ این دگرگونی روحش را روشن کرد. کمتر کسی می‌توانست حدس بزند با دیدن این نشانه‌های قدردانی چه شگفتی‌هایی در ذهنش می‌ساخت. اگر اندکی که در مقام دلقکِ دربار به آن‌ها داده بود نوعی انسان‌دوستی بود:… اگر پادشاه می‌شد، مرزش کجا بود؟… یک کریستوس آنونیموس، مسیحی استتارشده در دل جمعیت؟
اگر نیِل نبود، فاجعه رخ می‌داد. حضورش مثل ترمزی بر دوپارگی خیالیِ موکل من عمل می‌کرد؛ هم‌زمان این خیالِ درویشِ دودزده‌ای را که می‌کوشید نقش‌اش را بازی کند برمی‌انگیخت و خنثی می‌کرد. استقلالِ آن زن دامین را وادار می‌کرد ببیند قادر نیست معجزه‌هایی انجام دهد که نقش از او می‌خواست.
عالیجناب! اعضای هیئت منصفه! دوباره می‌پرسم. این مرد به چه متهم است؟… فریبکار بودن؟… غاصبِ شکوه بودن؟…
نه! تنها جرمش این است که پایش بر زمین نیست و در عالم خیال سیر می‌کند. مگر در اصل این کیفرخواست بهانه‌ای برای تبرئه نیست؟… داوری با شما!
رفت‌وبرگشتِ آشفته در آتانورِ مغز دامین. امیدهای رو به مرگش هنگام تماشای حماسهٔ شاگردِ کیمیاگری و نامزدِ الوهیت با هم تصادف می‌کنند. به لطف این میان‌پردهٔ خیالی با ظاهر حقوقی، حالا تهوع‌های آن دوره را که در دفترش ثبت شده کمی بهتر می‌فهمد.
«۱۰ ژوئیه، ادامه
— سیگار می‌کشم، نقاشی می‌کنم. تظاهر می‌کنم و بوی رنگ را بو می‌کشم. افزون بر این، با برکت‌دادنِ کشیشِ محله به این تصویرِ نفرین‌شده، کفر را به مرتبه‌ای بالاتر می‌برم. و این جسارتِ کفرآمیز تنها پس از تقدیس، in extenso، به معنای کامل کلمه کامل خواهد شد.»)
نسیمی ملایم، ریاکارانه و نمایشی، پیش از گرمای خفه‌کنندهٔ موجی که نزدیک است می‌وزد. پرنده‌ها از لانه‌ای به لانهٔ دیگر پنهان می‌شوند تا جوجه‌هایشان را غذا بدهند. رؤیاپرداز نمی‌بیندشان؛ بیش از حد مشغول باز کردن راهی در چکیدهٔ خاطرات خودش است.
با بازپخش کوچک‌ترین حرکت‌ها و فکرها روی پردهٔ حافظه‌اش، از ساده‌ترین تا میل‌آلودترین، از سرمای ژرف تماسِ سرسخت با ناخودآگاه می‌لرزد؛ مثل حیوان قربانی‌ای که تازه گلویش بریده‌اند و هنوز در آخرین تشنج‌هاست.
کریستوس آنونیموس، معروف به پتروس رومانوس، زنده نخواهد شد. با ورود نجات‌دهنده مرده به دنیا آمد!… مریلین؟؟؟ نه، او فقط دریچه‌ای برای شور رام‌شدهٔ او نسبت به هنر است.
دامین می‌داند مداخلهٔ تصادفیِ همسایه‌اش او را از سقوط به جهنم نجات داده است. خودش را دوباره روی بالکنی رو به حیاط می‌بیند، منتظر قدم‌های زندگی‌اش؛ قدم‌های نیِل. دفترش این را تأیید می‌کند.
«…۱۱ ژوئیه
— سلام نیِل! امروز آفتاب قشنگی است، نه؟… بگو!… غیبت‌هایت همیشه همین‌قدر طولانی‌اند؟…
— بله! چون به خاطر کارم مجبورم زیاد سفر کنم!
— دوست دارم خانه‌ام را نشانت بدهم؛ همه‌اش را دوباره رنگ کرده‌ام. تازه یک دیوارنگارهٔ کوچک هم کشیده‌ام که همین الآن تمامش کرده‌ام.
— متأسفم، اما خسته‌ام، در حالی که قفل درش را باز می‌کرد جوابم داد.
— دو دقیقه. حتی قهوه هم تعارفت نمی‌کنم. قول می‌دهم!
— باشد، حالا که اصرار داری!… این اثر کجاست؟
— آنجا! توی اتاقم، می‌بینی؟
— بله، بد نیست. — ببخشید، باید بروم. بوی رنگ و گازهایش را تحمل نمی‌کنم. خفه‌ام می‌کند! خداحافظ!
رنگ‌پریده، با عجله فرار کرد؛ بی‌خبر از اینکه در خانهٔ خودش همان بوی تند و تهوع‌آوری را خواهد یافت که همین حالا از آن گریخته بود.
چرا او را به اتاقِ محقرم دعوت کردم؟… چه کرده‌ام؟…
اطمینان از شکست‌ناپذیریِ جنونِ مسیحایی‌ام آرامم می‌کرد. تردید و دروغین بودنِ هویت‌های پتروس، کریستوس یا دجال مهم نبود؛ این شخصیت‌ها تخیلم را تحریک می‌کردند. مگر پیش از هر چیز خالق نیستم… رؤیاپرداز؟
از وقتی آن در را پشت سرت بسته‌ای، همان پرسش‌های گوگن را از خودم می‌پرسم: «از کجا آمده‌ایم؟ کجا می‌رویم؟» این پرسش‌ها امکان بازگشتِ بعدیِ خاطره‌های سرگردانی‌های وحدت‌طلبانه‌ام را زیر سؤال می‌برند. بدون آن زره، آن پوستهٔ ظاهراً مذهبی که منِ فرومایه‌ام را خوش می‌کرد و بی‌اعتناییِ تو نابودش کرد… می‌ترسم، درد دارم. این پوستِ انسانی که مجبورم می‌کنی کشفش کنم مثل زخمی باز می‌سوزد.
فهمیدن اینکه این کمکِ به‌موقع مرا از دوپارگیِ خیالیِ رو به گسترش بیرون می‌کشد، یعنی اعتراف کنم تنها حضور تو برایم شفابخش است؛ تو که فقط همسایه‌ای.»
***
خورشید بوته‌ها را آتش می‌زند. سوزان است اما خاموششان نمی‌کند… ساعت‌های زنگ‌دار نظم اجتماعی را یادآوری می‌کنند. ذن برای رؤیاپات ناممکن است. می‌داند حقیقت‌های نوشته‌شده فقط مرگِ بعضی دروغ‌های گفته‌شده‌اند. ناگفته‌ها در حرف مردم زنده می‌مانند!
درون‌نگری همراه احساساتی که صافشان می‌کند پرسه می‌زند. دامین میان دو زمان معلق است: زمانِ روان‌کاویِ شدیدش و زمانِ سرچشمهٔ نیازش. دفتر رشته‌ای است که او را بالای پرتگاه مشکلاتش نگه می‌دارد.
«۱۲ ژوئیه
— چه رنج‌آور است که خودم را تنها در تنهایی پیدا کنم، در این جداییِ کامل و برگشت‌ناپذیر. همه‌چیز هنوز زیسته نشده. هیچ‌چیز هنوز نوشته نشده. با این حال با خلأ سیرناشدنیِ ویرانی‌ام می‌جنگم. مثل حیوانی هار در این جنگلِ مرده دنبالم می‌کند. مالیخولیا.
دلم برای میلِن تنگ شده است؛ برای لیزیان حتی بیشتر، که به‌زودی از تعطیلات بازخواهد گشت.
اضطرابم را به سوی تو هدایت می‌کنم، ای الهام‌بخش. دست خودم نیست، غریزی است! حتی وقتی به خانه‌ات می‌روی، بی‌آنکه جرئت نگاه کردن داشته باشی، بی‌آنکه حتی بررسی کنی آیا من اینجا هستم و حرکت‌های خوش و کوتاهت را زیر نظر دارم یا نه… وسواسِ منی. رفتارت فقط نتیجهٔ اعتماد ساده‌دلانه به من است؟… یا اثر همان بی‌اعتنایی‌ای که این‌همه عصبانی‌ام می‌کند؟
حقیقت این است! من تو را نمی‌پایم؛ مراقب خودم هستم… مبادا از هم بپاشم! اضطراب اجتناب‌ناپذیر است. این خودآزاریِ بازیگوشانه مرا از دو سو می‌کشد. حتی از دور نگاهت می‌کنم تا برای این جنون تازه‌ای که در من کاشته‌ای، دلیلی بیابم و بتوانم نفسی بکشم.
با وجود خودم، ترس از گیر افتادن مانع نمی‌شود خطرِ رویارویی با کنایه‌های تند یا شوخی‌های بیهوده را بپذیرم. پارانویای نهفته، خشونتِ جانبی؟ کمین کردن تا آستانهٔ لذت پیش می‌رود.
با کوچک‌ترین گمان اینکه در این هوای رو به افول تابستان، از پنجره‌های تو تا پنجره‌های من، بدون اجازه حرف ناخوشایندی دربارهٔ من می‌چرخد… مثل کودکی آزار‌دیده به محبتِ گربه‌ام پناه می‌برم.
آری به حیوان‌درمانی! اما…!… گربهٔ غمگینم، حیوان بیچاره! او هم با من رنج می‌کشد. روحِ گره‌خوردهٔ من روح او را نیز افسون کرده است. آیا این از پیامدهای باورهای جان‌گرایانهٔ من است؟… همهٔ رنج‌هایم، از تیزترین دردها تا کوتاه‌ترین ناله‌ها، امواج بتا بر او می‌تابانند. وقتی در خواب ناله می‌کند، همزیستیِ بیش از حد کاملش را با دردِ من نشان می‌دهد. این جانورِ سه‌رنگ بازتابی پُرمایه از هالهٔ خاکستری‌شوندهٔ من است.
مدرکِ انکارناپذیر: اواخر بعدازظهر رفتم ویترین‌گردی. برای اینکه آرام شوم، ذهنم عوض شود، جای ناکامی‌ها را عوض کنم… با حالتی بی‌خیال و دست‌ها در جیب برگشتم؛ کمی کمتر از خودم ناامید، کمی بیشتر از جامعه عصبانی.
چند قدم مانده به اقامتگاه تازه‌ام، میوهایی بی‌قرار و بلند برای جلب توجهم… گربه‌ام! روی لبهٔ پنجره، میان کرکره‌های نیمه‌بسته، جا خوش کرده بود. همچون کارتِ ویزیتی آراسته به ردِ چنگال و خرده‌ریزه، خودش را به طبقهٔ سوم رسانده بود. با چه افسونی در کاری موفق شده بود که من چنین مفتضحانه در آن شکست خورده بودم؟… آیا از یک گربه هم کمترم؟… شاید موشم؟
دعوتی پنهان بود؟… اگر بود، چه کسی این حقه را طراحی کرده بود؟ حیوان، الهام‌بخش یا تصادف؟ اگر تقدیر اجازه می‌دهد چند جمله با نیِل ردوبدل کنم، دانستن رمز عبور چقدر اهمیت دارد؟
همسایه، از کجا آمدی؟ عجیب اینکه چند لحظه بعد رسیدی. — خوشحالم! — بالاخره چشم‌هایت! چه درخششی! هرچه نزدیک‌تر می‌شوم، بیشتر مرا مثل بندبازی روی رشتهٔ باریک امیدهایم تاب می‌دهند. — اینجایی. — این‌قدر نزدیک…!
با وجود لذت، با حالتی محتاط جلو رفتم.
— سلام! نمی‌خواهم مزاحمت شوم، اما گربه‌ام، نمی‌دانم از کجا و چطور… وارد خانهٔ تو شده!
— آه! واقعاً عجیب است!… بیا بالا و ببرش، با لبخندی آن‌قدر مشتاق گفت که گرمای تابستان را خجالت‌زده می‌کرد.
انتظار چنین پاسخ شگفت‌انگیزی را نداشتم. این دعوت به طبقهٔ سوم برایم همان آسمان هفتمی بود که آرزو داشتم در کامجویی در آن بمیرم.
بدبختی! درست همان لحظه که می‌خواستم دنبالش بروم، برنامهٔ شب ناگهان عوض شد. اتفاقِ پیش‌بینی‌نشده با حرکات پرشور و ناخوشایندِ ژان برویِت ــ بروس برای نزدیکان ــ پسر دومِ همسایه‌های طبقهٔ همکف و صاحبخانه‌ها ظاهر شد. — همه‌چیز برای این جوان موفق به نظر می‌رسید؛ اعتمادبه‌نفسی داشت مثل فرستادهٔ شیطان. با زبان‌بازیِ راکریِ ولنتینی و شعبده‌های طنزآمیزش، افسونِ از قبل شکنندهٔ آن لحظهٔ ظریف را شکست.
لاس زدنش انتظارهای مرا در آتش می‌سوزاند؛ من به حاشیه رانده می‌شدم. کارمایم باز همان لطف‌هایی را که انگار وعده داده بود پس می‌گرفت. به مداخلهٔ خشن و قابل‌انتقادِ اطرافیان نیِل در جشن، این‌بار دخالت ناگهانیِ نوجوانیِ وحشی هم اضافه شد.
این طلسم بی‌رحم که مسیرِ آن رویداد ساده و شگفت‌انگیز را عوض می‌کرد کمرم را شکست. خودم را در حدش نمی‌دیدم. اعتراف می‌کنم! تخم ندارم! سه‌نفره‌ها به من نمی‌سازند.
باز هم گریختن به افق‌های گمشده و مه‌آلودِ عذاب، آن‌سوی آگاهی… فراموش کردن، حتی حسرتِ گفت‌وگویی واقعی و امیدوارکننده که ناتمام و سرکوب شده بود. چه کسی می‌داند؟ شاید حتی نزدیکیِ لطیف و نمناکی که پیش از تحقق، از میان رفت.
آشفته‌کننده‌تر از همه، دلخوری در نگاه پرمعنای نیِل بود؛ انگار ناتوانی‌ام در جنگیدن با پیش‌بینی‌ناپذیر و تمایلم به عقب‌نشینی در برابر دشواری را می‌دید، در حالی که خودم احساسات و عواطفم را فلج می‌کردم.
لحظه‌ای مناسب برای گفت‌وگو. خراب شد!… باید واکنش نشان می‌دادم، دروغ می‌گفتم و به هذیان‌های بروس می‌خندیدم. خوش می‌گذراندم!… اما بهتِ نیمه‌کمایی‌ام نگذاشت.
پس تنها به پناهگاه تنگم برگشتم، گربه در آغوشم؛ ناامید نگاهم می‌کرد.»
سکوت، وحشت‌زده از یک فریاد، یکسره ناپدید می‌شود و نومیدانه در تیغه‌های گچیِ آپارتمان پناه می‌گیرد. پنجره باز است. مرغِ شبگردِ گم‌شده‌ای شبِ ازپیش‌رفته را می‌ترساند و بیهوده سپیده‌دمِ رو به گسترش را صدا می‌زند.
کتری آهنگی آشنا سوت می‌کشد. هشدار داده شده. آتش از نفس افتاده… زخم معده یا نه. معده یا نه. کمی شیر، اندکی شکر در شیمیِ سرطان‌زای قهوهٔ فوری.
گلو که هنوز از فورانِ ناکامی تحریک شده، آرام از سرخی شدیدش بیرون می‌آید. ناراحتی مانع زنده شدن خاطرات شبح‌وار، خارج از متن، نمی‌شود؛ مثل مهی در حال تبعید که دور دفترِ سیاه شناور است.
— بزدلی‌ام سلاح سردی است که به سوی خودم برمی‌گردانم. این نقص با خشونت شانسِ ابراز وجودم را به سیخ می‌کشد. اینکه برای دلگرمی بگویم این عیب از تربیت یهودی-مسیحی‌ام آمده، نه اثرهایش را پاک می‌کند و نه مرا از گناه رها. وقتی گونهٔ اول از انتقام سرخ است، گونهٔ دیگر را جلو بردن به خودکاری مقدس تبدیل شده که به رشد من آسیب می‌زند. عبور از مرزِ تحمل!… شجاعت و نیرو را از درونم بیرون بکشم تا از اردوگاه اطاعت فرار کنم و کنار مهاجمان بایستم! واقعیت را چنان زندگی کنم که هرگز حسش نکرده‌ام! اجبارِ لذت‌بخش.
«۱۲ ژوئیه، ادامه
— فردا باید از بیشترِ همین ویژگی‌هایی استفاده کنم که تا امروز از به‌کاربردنشان سر باز زده‌ام. باید به روستای کودکی‌ام بروم و جدایی را به والدین خوبم خبر بدهم. کاری کنم ناپدید شدن ناگهانیِ ازدواج آرامم را بدون رنج بیش از حد بپذیرند. همه‌چیز را به کار بگیرم تا بفهمند و شکست مرا قبول کنند. افزون بر این، باید به آن‌ها بگویم فروپاشی هستهٔ خانواده را فقط پس از بازگشت لیزیان از تعطیلات به او خواهم گفت. کوهی از وضعیت‌های ملموس، حتی برای رؤیاپردازی مثل من.
این مانعی که باید تنهایی از آن بگذرم، بی‌شک ارزش‌هایی را در من بیدار خواهد کرد که مجبورم می‌کنند با بزدلی ویرانگرم روبه‌رو شوم.»