فصل دوازدهم
تصمیمی ناگهانی. به سوی آشپزخانه!… یک سالاد سبز، سریع. یک لقمه، دو لقمه… نه بیشتر، با یک لیوان چای سرد. چون تمام روز چیزی نخورده بود، به این هیاهوی کوتاهِ روانپریشانه و روزهٔ رؤیابینِ پسزده پایان میدهد.
در خیابان، کودکی بیش از حد خسته زمین میخورد؛ زانوی چپش خراشیده میشود. نیازی به دعا نیست، خودش بلند شده. این همان آموزش زندگی است. آستانهٔ تحمل دردش را بالا میبرد.
دامین به عکس نیِل که صاف روی زمین افتاده نگاه میکند. مانند شفافیتِ یک خیال، گواهِ آن است که پس از غرقشدنِ رؤیابین هنوز بر جای مانده است. بااینحال، این شیء خستهاش میکند. آن نگاهِ نفوذناپذیر و سمج که برای همیشه به چپ دوخته شده، یادآورش میشود که آن دو هرگز در یک جهت سفر نکردهاند. به سوی همان رؤیاها…
با اندیشههای پیدرپی، خلأ این روزها را انکار میکند؛ ساعتهایی تهی از قدمهای نیِل و از آن شبیهسازیهای شکستخوردهای که حضورش را لو میدادند.
— این انتظارهای جنایتکارانه شکنجهام میکنند! اگر میتوانستم، این زمان تصلبیافته را که مثل ساعت شنی با هر دانهاش هیپنوتیزمم میکند بیرون میراندم… دانههایی روان از کابوس.
سایهام مرا هل داد و من خودم را از زندگی نیِل بیرون کشیدم، کنار رفتم. حالا انرژیام را صرف مهار شبحِ خودم و نیتهای بدخواهانهاش میکنم. اگر میتوانستم هجومِ خزندهٔ تنهایی و نفرتی را که دورم پخش میشود به چنگ بیاورم، این زوائدِ شومِ شخصیتم را مهار میکردم و از میان برمیداشتم. — چه فایده! — در برابر این هذیانِ لذیذ، این ستایشِ مهارنشدنی و کودکانهٔ زیبایی نیِل، نوعی نارکوز است.
اما او، ساده و بیگناه و قربانی شکیباییِ ازرمقافتادهٔ من در برابر افسون و پیشدرآمدهایش؛ همان او که از پافشاری مخرب من در تلاش برای بازپسگیری جان سالم برده بود، میخواست کمکم کند.
چرا بخشندگی او را در آن ظرافتهایی که به من هدیه میکرد ندیدم؟… اعتماد به دیگران؛ همان چیزی که میخواست بیاموزدم بیغرولند و بیرنجش ارزانی کنم؟… آیا با شهود زنانهاش نمیخواست آن آدم عجیبِ درونم را، همان موجود بیمار و تسخیرشدهای که در عشق به سوی او بالا میرفت، از ریشه بیرون بکشد؟ در مجموع، اهلیکردنی برخلاف واقعیت و انتظارهایش، به امید ارتباطی راستین و بیپرده.
امروز مرا مثل عسلی مسموم پس میزند! هنرمندی دیوانه، هذیانگو!… بااینحال من فقط کمی ذهنم درهم است. همین!
ساعت نه شب را نشان میدهد. دوباره اضطراب بیدارماندن. فقط سه ساعت دیگر مانده است؛ آنوقت میتواند فراموش کند این روز آشفتهٔ ارواح که عقل و منطق اندکش را میآزمایند. بدنش کمکم آثار بیحرکتی را احساس میکند. خستگی؟…
نشانههای گسست ذهنی، هرچند هنوز در کنترلش هستند، تقویتکنندهٔ موسیقیهایی میشوند که در اتر تخیل پیچخوردهاش شناورند و بزرگ میشوند. بیآنکه روشنتر شود، همهچیز ملموستر میگردد. رنجها و زخمهایش… آنقدر زنده و واقعیاند که انگار جمجمهاش را نوسانهای صوتیِ گورستانی سوراخ میکنند. این سایهها، این قدمها، این صداهای بینقص عقل ناچیزش را بیحرکت میکنند. به یاد میآورد چگونه حماقت را تا اوج بزرگ کرده بود…
از رؤیایی بیرون جهیده و قهوهاش را مثل پسنوشت شب آماده میکرد که نور سفید صبح جذبش کرد. برف میبارید. زره چرک و خاکستری شهر با بیابانی سفید زیباتر شده بود: «پانزده سانتیمتر بارش…» رادیو میگفت.
دامین از این میترسید که نیِل سُر بخورد، زمین بیفتد یا آسیب ببیند؛ درعینحال، با کنجکاویِ اندوهباری میخواست بداند آیا دوریکردن از او برای نیِل دشوار میشود یا نه. از همین رو تصمیم گرفت پایینآمدن، بیرونرفتن و گریز روزانهاش را آسان کند.
با شکمی خالی، از دل تا معده، بیلی سنگین با دستهای که در دهانهٔ تیغه صدا میداد برداشت و در انجام کار خیرش خیالپردازی میکرد. یک پارو برف، جهش یک رؤیا… پارویی دیگر پر از افسونهای بلورین الهامگرفته از همهٔ دانههای جابهجاشده؛ بعد یکی دیگر و باز هم، باز هم… سرانجام پایین پلکان پاکشده نه حاصل زمخت این خدمت ــ تودهای معمولی از برف ــ بلکه جمع شاعرانهای از بوسهها، اندیشهها و لمسهای پنهانی برق میزد. میلی ناشناس و سپیدِ درخشان.
کار که تمام شد و نفسش را بازیافت، به این فکر افتاد که به نیِل خبر بدهد خودش سازندهٔ این کارِ خوشایند بوده است؛ اینکه برای او حتی اندکی کولاکِ برف را هم برای او به رؤیا بدل کرده بود.
برای نشانهگذاری زمانش، دامین «کیشوت» سلاحش را با برف جادویی پر کرد و با سرعت به دهان اژدها یورش برد: درِ طبقهٔ سوم. — سربروس نه یک چنگال پس کشید و نه دندان نشان داد؛ حتی غریدن هم نکرد. دون دامینِ جسور دستکش خیسش را درآورد و با انگشت اشاره که از سرما خشک شده بود روی پودر صدفیِ مسحورکنندهٔ هیولا، این سنگنوشتهٔ طنزآمیز را نوشت: «La pelle masquée» («بیلِ نقابدار»). امیدوار بود ملکه نیِل بازیِ همآواییِ این امضا را با «L’appel masqué» («ندای پنهان») دریابد؛ دو عبارتِ فرانسوی که تقریباً یکسان تلفظ میشوند.
بعد با حرکتی شوالیهوار تعظیم کرد و از بیل خواست در نبردهای زمستانی آینده همدوشش باشد؛ البته نامش را «سانچو» گذاشت. — اما آن سال تقریباً برف دیگری نیامد.
***
هرچه در «بازخاطرههایش» پیشتر میرود، با دلشوره شکافهای آن دوره را بهتر جذب میکند و آنها را بدخیمیهای دلقکوار توصیف میکند؛ بیشتر درمییابد که خودش را در گرایشهای ناشی از ترسِ ترکشدن زندانی کرده بود. — گلهای که میخواست عضو آن شود و خودش را با آن یکی بداند، با خشونت پسش میزد. برای هیچ، بیرونش میکرد و دامین را به نوعی قرنطینهٔ بیپایان میراند، تا جایی که حس میکرد میخواهند مثل حیوانی کمخون و واگیردار بمیرد. مادهای چرک، تلخ اما هیجانانگیز که میتوانست زندهاش کند و به جستوخیز بیندازد، به شکل اقتدار بیچونوچرای گله ظاهر میشد؛ همان که غرور رؤیابین را از خودش بیگانه میکرد…
با ضربههای بزرگِ عقربهها، تولدش نزدیک میشد. هجدهم دسامبر؛ تاریخِ سرنوشتسازی که یادآور روزی بود که زمین با نخستین فریادهای دامین از چرخیدن بازنایستاد. بریدن از یک سن و تنها واردشدن به توالیای تازه، او را چنان آشفته میکرد که گویی سنتی غصب شده است.
— پنج روز دیگر تولدم است! مهمانی بزرگی میشود!
این جملهٔ دامین نه صدای تقویتشدهٔ یکی از آن صفحه-پیامها را میپوشاند و نه، کمتر از آن، خرخر آرام گربهاش را که هر وقت نمیخوابید تسلیاش میداد. — از سر شوخی و قدردانی، نام گربه را، زیرخطدار و داخل پرانتز، بالاتر از همه در فهرست مهمانان نوشت؛ نخست، مثل امتیازی که بازیگوشانه نام دخترش را به سخره میگرفت؛ بعد، از سر شیطنت، نامهای میلن و معشوقِ او؛ سپس، به لطفی شوخ با وفاداریِ متقابل، نام دوستان مشترکشان؛ بعد، بهعنوان امتیازی به سطحیبودن، نام آن دانشجوی صاحبِ شعرِ شرابوار؛ و سرانجام، از سر ناچاری، نام «نیِل».
در ساعتهای بعد با شور نوجوانی که پول توجیبیاش را در سالن بازی خرج میکند خرید کرد. سپس با تلفنزدن به نزدیکانش امتیاز عزتنفسش را بالا برد تا درست مثل دستگاه بازی به «تیلت»، یعنی بالاترین حدِ هیجان، برسد. اما سرسختانه با قهرمانی سیاه و بیسر، سایهٔ خودش، میجنگید که میخواست او را از مراقبت رفتوآمد الهه منصرف کند. در همین حال خودش را برای پذیرایی از نوزده مهمان در اتاقک بازچیده و با هر خیال و فانتزیای که آرزوی حضور همسایه اجازه میداد تزئینشده آماده کرد؛ همسایهای که بنا بر ادعای خبرچینش، کارلوس، قرار نبود بیاید.
— اگر ببینمش از او میخواهم به مهمانیات بیاید! میگفت و بعد با توضیحهای کشدار اضافه میکرد: «مطمئن نیستم بیاید؛ تقریباً هیچوقت آنجا نیست.» همین حرفها بهطور ضمنی برای دامین تأیید میکرد که نیِل دستکم گاهی در خانهاش حضور دارد.
با وجود اطمینان دلگرمکنندهای که از دوپهلوگویی دانشجو گرفته بود، رؤیابینِ میزبان هنوز امیدوار بود نیِل به جمع دوستانش بپیوندد. میخواست با لیزیان صمیمی شود و از میلن، فرشتهٔ رازهایش، با اندکی شگفتی بفهمد که دامین ویژگیهای ناشناختهای هم دارد. آن شادیها را پیشبینی میکرد که جلوی واقعیت عقبنشینی، جلوی ناامیدی از غیبت محبوب، درونش منفجر میشدند. تا جایی که میتوانست به لبخندهای دیگران جواب میداد یا با جملهای خشک و شوخ به تبریکها پاسخ میگفت.
تمام گرمای انسانی و صمیمیت گروه او را از تحقیر، از سرمایی که از طبقهٔ سوم میآمد، حفظ نمیکرد. سرزندگی آشکار جشن هیچچیز از این واکنش یخزده کم نمیکرد. این غیبت طولانی، هرچند قابل پیشبینی، الههاش؛ این شکاف در هماهنگی تولد؛ این جای خالی در قلبش؛ خلاصه این موجودِ دلربایی که همچون ژانسنیستی سختگیر طردش میکرد، شورش را به سوی عاطفههایی تیرهتر خالی میکرد و از نخستین خداحافظیها وارد درامش میساخت.
این رفتار غمانگیز و ناخوشایند برای اطرافیان فقط با رفتن آخرین مهمان کمی بهتر شد؛ در سرخوشیای دوپهلو. بیآنکه الکل چون سیل جاری شده باشد، سرانجام کارلوس را غرق کرده بود؛ کارلوسی که تمام شب حتی یک ثانیه لذت چسبیدن دو لبش به هم را نچشیده بود. از نخستین جرعهها، زیر فرمان شراب، بهترین دوستان دامین را آزار داده بود، گویی میخواست اختلاف بیندازد و جلوی آنها فخر بفروشد که نزدیکترین دوست اوست.
پس از محوشدن هیاهو، گربهاش با احتیاط از مخفیگاه بیرون آمد و او با کمک این همراه گربهسان تنهایی را فریب داد. در ریاضتی که شب نرمش میکرد، رنجِ جانفرسای خود را ادامه داد؛ حوادث هیچ مهلتی به او نمیدادند.
***
رؤیاپات فقط جرئت میکند به ماهِ در حال بالا آمدن نگاه کند؛ مثل ساعت آبیِ تغییریافتهای که با نور کار میکند، آنقدر نادقیق که ثانیههای ارزشمند را بدزدد و آنقدر رسمی که دید گزینشی او از حماسه را روشن کند.
تا اینجا، از راه فنِ حافظهای که خودش آموخته بود، دو چیز با بازگشتشان واقعاً آشفتهاش کرده بودند: اعتراف موسیقایی ــ فره، «Avec le temps…» ــ و آن ناکامی اجتنابناپذیر و خلعسلاحکنندهای که ترفند لو و کارلوس برای گرفتن نامههای عاشقانهاش ایجاد کرده بود. جنبهٔ اول نوعی دیگرمحوری در محبوبش را نشان میداد؛ دومی آشکارا به قلمرو بیعدالتی تعلق داشت. توضیحی کوتاه تا بهتر به سوی خاطراتی که هنوز باید رمزگشایی میکرد جهش کند…
چون از مرتبکردن فوری اتاقک پس از مهمانیای که بنا بر گفتهٔ مهمانان موفق بود بیزار بود، دامین فقط روز بعد، دیرهنگام، به عادتهایش برگشت. خانهتکانی بزرگ، غمی کوچک. تازه انگار گردوغبار پراکنده خودش به گوشههای پیشین برگشته بود.
گربهاش که خودش مأموریت نگهبانی از پنجرهٔ نشیمن را پذیرفته بود، پس از شیفتش استراحت میکرد؛ هوشیار و کاملاً پیدا روی چارچوب. مثل صاحبش، وقتی وظیفه تمام میشد، بیغذا به سبد حصیریاش میرفت و در بسترش میخوابید و با پنجههای جمعشده رؤیا میدید.
دامین نگهبانی را کنار گذاشت و در آشپزخانه با دو تکیهگاه وفادار و سمیاش آرام گرفت: قهوه و سیگار. آنها بازگشتش به آغوش پرسشهای همیشگی را زیباتر میکردند.
— چرا به جشن تولدم نیامد؟ کافی بود از کوهش پایین بیاید. میترسید خوشش بیاید؟ از طعنههای دوستانم میترسید یا از خشونت این نوازشهای موذیانهای که سنگبنای خیالهای مناند؟ حالا در این رابطهٔ تاریک، او نیز از من پاکدامنتر یا بیگناهتر نیست، هرچند تماسهای اندکمان با غرابت آلوده و ضربهخوردهاند…
تازه داشت خودش را سرزنش میکرد که در اوجِ المیکانتاراتش، فعالیت ناگهانی و شلوغیِ کجومعوجی در آشپزخانهٔ الهه توجهش را گرفت. میان این آشفتگی صداهایی گاهوبیگاه میخندیدند: میا، لو، کارلوس و نیِل. او حق داشت خوش بگذراند، هرکس را خواست مهمان کند و اگر خواست دامین را از خیالهایش کنار بگذارد؛ و دامین، نه بیدشواری، با نوعی خرد غریزی قبولش میکرد.
روی موج FM که همچنان کلاسیک بود، با اجرای باشکوهی از شوبرت تنهایی را دور میکردند. گربهٔ خوابیده، بازگشت نظم، موسیقی خوش و دلتنگی چهرهٔ ظریف الهه؛ همه در تعادل، او را به این نتیجه رساندند که زمان برای نوشتن مناسب است… برای نامهای تازه، با وجود تهدید سمج دزدان کلمات و جمع رنگارنگی که نیِل سادهدلانه در آن لحظه از آن لذت میبرد.
قلم در دست، فضا را نشانه گرفت؛ انگار محل جهش الهام را نشان میدهد. شوخیهایی که در دیوار مشترک میچرخیدند و بازمیگشتند، دربارهٔ موضوعاتی که بالاییها دست میانداختند، آزارش میداد. قلم را به سقف گرفت و از میان آن، گویی با اکسیری از امواج، صدای نیِل را هدف گرفت.
تکانهای صوتی لذت شنیدن را خراب کردند. حرفهای گزنده مثل پارسهایی پریدند و لذت را بریدند؛ همان جملههای خورندهای که میتوانستند بیخیالی دامین را ویران کنند. کارلوس برای بازیابی آبرو، با صدایی که هیچ نشانی از مصرف شب قبل نداشت، علیه رؤیابین بدگویی میکرد و وعدههای زنندهای دربارهاش فریاد میزد که برای لرزاندنش کافی بود.
— …و من اصلاً به او اهمیت نمیدهم! تازه حتی کمکش میکنم گه و آشغالهایش را جابهجا کند!
این پیام را با انفجارِ خنده امضا کرد؛ خندهای که به رضایتِ هستهٔ همسایهها، همه را به خنده انداخت.
چسبیده به صندلی، احمقانه به آن صفحهٔ برش ــ سقف ــ نگاه میکرد که فعلاً از تهدیدهای جنونآمیز کارلوس حفظش میکرد. هنوز تصویر آن دانشجوی الکلی را میدید که آرامشش را میآلود، دو دستش را کنار گونهها گشوده بود و آن جملهٔ خشن را به سوی طبقهٔ پایین فریاد میزد. مبهوت، رؤیابین بهسختی میتوانست احساسات خودش را دنبال کند تا از زخمی که در آن ریشه میدواندند بیرونشان بکشد.
— کارلوس! کارلوس! چطور میتوانم خطاهای خودم را نادیده بگیرم؟ اما تو، من با تو چه کردهام؟ این نفرت بیدلیل که بر من اعمال میکنی ممکن نیست روزی گریبان خودت را بگیرد؟ شاید برای دفاع، بازی دوگانهام را توضیح بدهی و بگویی از تو به عنوان پیک احساساتم استفاده میکنم. آنوقت من مسئولیتت را در این سوءتفاهم میان ما یادآوری میکردم و از خسارت عظیم نامههایی میگفتم که دستانت… و وجدانت دزدیدند.
آرام باش کارلوس، تنها کسی نیستی که از من بدش میآید. دوروبرت را نگاه کن. اما حرفهای شما در این چرخشهای بدخواهانه، یا «دوستی» طعنهآمیز تو، چه ارزشی دارد؟ هیچچیز در برابر بیابان خشکی که نیِل روحم را در آن میخشکاند! دیدن چشمانش دیگر میل یا وسواس نیست… انگیزهٔ زندهبودنم شده!
بلند شد و به سوی کارگاه رفت، اشکی را که گوشهٔ چشم شکل میگرفت پاک کرد و سعی کرد جلوی بعدیها را بگیرد. گریه نمیکرد. مقاومت شدیدی کرد و خودش را قانع ساخت هیچ بدجنسیای نمیتواند لمسش کند؛ شاید شجاعتی که اثر این حملهها را محدود کند بتواند نظر نیِل را دربارهٔ او تغییر دهد. به هر قیمت… نقش بیگناه را بازی کند.
پس از خوابیدن ورم اشکها، به قلم و کاغذهایش در آشپزخانه برگشت؛ یادش آمد پیش از این آزار ناگهانی میخواست برای زیبای تمسخرگرش بنویسد.
بالا هنوز میخندیدند، اما کمتر و کمتر، و کمکم از موضوع محبوبشان دور میشدند: دامین، بُزِ بلاگردان.
دیگر برای فتح الهام لازم نبود با قلم فضاهای اطراف را نشانه بگیرد. محتوای احتمالی نامهاش از اعترافهای فروتن و ماکیاولیستی تشکیل میشد، طوری ساختهشده که غیبتهای ساختگیِ نیِل و سکوتهای هماهنگش را به واکنش وادارد. در واقع دامین روی همان راهبرد الهه حساب میکرد؛ مطمئن بود با بیدارکردن کنجکاویاش او را وادار میکند خودش را آشکار کند.
مثل عقابی در شکار، رؤیابین دور واژهها میچرخید. احساسیترینشان را میدید و با چنگال باز بر آنها فرود میآمد. شکارهای خونآلودش، این کلمات قربانی، را با بالهای گشوده به لانهٔ خمیر کاغذ سفید میبرد و مثل غنیمت شکار غیرقانونی میچید. از تکاندهندهترین تا مطمئنترین… از دوستداشتنیترین تا بحرانیترین… از صریحترین تا پیچیدهترین…
(…از همدلی تا غرور نیِل. قد او از نیِل کوتاهتر بود؛ کدامیک باید دچار عقدهٔ حقارت میشد؟ از راز پنهان تا افشای جسورانهٔ یک بدشکلی مضحک: یک ساق تحلیلرفته و دیگری بزرگشده. لورل و هاردی چه کسانیاند؟ از نابردباری شدید تا صبری پرورشیافته. آشکارکردن اینکه وقتی همهچیز شنیده میشود، همهچیز دانسته میشود؛ یا چگونه زمان خود را با پژواک دیگری مخلوط کرد؟ از میل تا پشیمانی. دستکشیدن از دنبالکردن آن زیبا؟ برای همیشه؟ اگر محبوب نیستی، ترحم را تحمل کنی؟ تصمیمی قابل بازگشت؟…)
در پایان آیینهای صبحگاهی، متن کوتاهش را که زیرِ اندرزهای شب گذاشته بود جا بیفتد، در یکی از زردترین پاکتهایش گذاشت. عشق در برابر ترحم… همچون وجهِ مبادله.
برای منحرفکردن هر سوءظن الهه، با صداهای معنیدار وانمود کرد برای پیادهروی طولانی بیرون میرود: تماسهای تلفنیِ نمایشی که طی آنها، حتی به بوقِ ممتد تلفن خبر میداد دیر به خانه بازخواهد گشت؛ بعد، اگر نیِل او را میدید، آنقدر گرم پوشید که نفسش بند بیاید.
در تقلید خروج از خانه، سر نبش خیابان ایستاد؛ همانجا کشیک داد و گذاشت سرما صورتش را سرخ و یخبندان گونههایش را نیشگون بگیرد. بعد برگشت و کنار خانهها، با پشت چسبیده به دیوار مثل مجرمی تحت تعقیب، پیش رفت تا دوباره به صحنهٔ جرمهای بیآزارش رسید و اعترافش را در صندوق چوبی قدیمی گذاشت؛ همان که دیگران پیش از او شکسته و از ثروتی عاطفی و بیقیمت ــ لبخند نیِل ــ غارتش کرده بودند.
همان پرسشها و دلایلی که او را به چنین احتیاط و ریاکاری فرضی وامیداشتند حواسش را پرت کردند؛ پوتینهایش روی پلهها کوبیدند و آرامش زمستانی را لکهدار کردند. تازه زیر بالکن پنهان شده بود که صدای سریع چفتِ امنیتی طبقهٔ سوم ضربهٔ آخر را زد.
— مرا دیدهاند؟
توجه را جلب کرده بود. در بسته شد. جلو رفت و از گوشهٔ چشم دید آیا پاکت هنوز در صندوق آشیانه دارد… ناپدید شده! چیده شده بود. اما به دست چه کسی؟
با ترس از پیامدهای ناخوشایند در مسیر رساندن نامهٔ دامینوار، زیر پله ماند، دور از نگاههای فضول؛ انگار میخواست باور کند این چند دقیقه بیحرکتی در باد و سرما امضایش را پاک میکند. درگیرِ شکستِ تظاهرش و بیاعتنا به نقشِ رهگذری که کولاک خشک ایجاب میکرد هرچه زودتر آن را بازی کند، در دو دقیقه به خانه برگشت و کتاب روانشناسیای را که از همسر سابقش قرض گرفته بود برداشت؛ راهی برای حفظ رابطهٔ فکری پیش از طلاق.
وقتی روبهروی ملکِ مسکونیِ سابقش رسید، فقط حدود صد متر از پناهگاه شکننده فاصله داشت. خونسردی لازم را جمع کرد تا با میلن حرف بزند، بیآنکه احساس بیش از حد در گلویش بنشیند یا غرورش تحریک شود؛ هنوز او را رازدار مطمئنی میدانست.
همان لحظه که زنگ را زد، انگار اعصابش را حلاجی میکردند، لرزی سراسر بدنش را گرفت. بیدلیل آشکار، تصادف نگاهش را به استودیو کشاند؛ نخست به آسمان، بعد به پنجرههای طبقهٔ سوم. نیِل، نامه در دست، دامین را میپایید.
مثل موشی کور که به نور روز حساس باشد و برای حفظ جان به تونلش برگردد، کرکرهها را بست و از سرِ بیزاری عقب نشست.
شگفتی دو برابر شد؛ هشیاری رؤیابین از قاب بیرون تاخت و هالهٔ توهمی الههاش به پنجره چسبید. در شادی آن لحظه، در سرخوشی عظیم، با جسارت از دیوارهای قصر بالا میرفت… اما لازم نبود: این گرمای عاطفی جای خودش را به نتیجههایی خوش میداد. کنجکاوی بیش از حد او تازه پایههای کارتل دروغ را لرزانده و شاید فروپاشانده بود؛ با این ظهور اتفاقی، طنزآمیز همهٔ کسانی را که حضورش را انکار میکردند تکذیب کرده بود.
اما آیا برای بررسی یکی از حساسترین رازهای دامین ــ بدشکلی پاهایش ــ قانون خودش را شکسته بود؟ آیا از سر ترحم برای آخرین بار به هنرمند نگاه کرده بود، با خیال آسوده از وعدهٔ او که دیگر مزاحمش نمیشود؟ یا فقط خیره شده بود و برایش بدبختی و بدشانسی آرزو میکرد، چون هنوز از این فکر میجوشید که همسایهٔ پایین هم مثل او میتواند آنچه در طبقهٔ دیگر گفته میشود بشنود؟
واقعی، ملموس و سالم، نوع دیگری از عشق ملودی واقعیت را برایش سوت زد…
— سلام بابا!
لیزیان با بوسهای بر آستانهٔ در او را به داخل دعوت کرد.
— سلام دامین! چه چهرهٔ شادی! حتماً خبر خوبی داری!؟
مادر کودک فوراً متوجه شده بود. دوستانه همسر سابقش را بوسید و به این لحظههای نادر سرخوشی علاقه نشان داد.
— خب!… سلام! بیا داخل. با این سرما خانه خیلی زود سرد میشود.
معشوق با صدای بمش افزود و با دستدادنی محکم ابرازِ مهرِ اعضای خانوادهٔ پیشین را قطع کرد.
— ببخشید، خوشبختی حواسپرتَم کرده… شاید بیرون گرم نباشد، اما روحیهٔ من دستکم سی درجه بالای صفر نشان میدهد!
هر چهار نفر دور دمنوش وربنا نشستند و دامین ماجراهای تازهاش را شرح داد. با جزئیات و شور، شکل فریبهای اخیر و دروغهای حاصل، محتوای نامه و روش عجیب پیامرسانیاش را تعریف کرد؛ اما مهمتر از همه، با پروازی کلامی و عواطفی که زیر واژهها میلولیدند، از ظهور ناگهانی، تصادفی و مسکنوار نیِل گفت.
— …فوقالعاده است! این مدرک روشن است که دیوانه نیستم! اسبابکشی نکرده؛ هنوز آنجا زندگی میکند! میفهمید؟ با وجود بدجنسیشان، با وجود ترفندشان که میخواست گیجم کند و مثل احمق وادارم کند باور کنم جای دیگری زندگی میکند، نقشهشان را خنثی کردم. حتی خودش…
— …خودش هم حسابی تکانت داده.
فرانسوا گفت؛ خودش هم از پاسخ به احساساتیشدن رؤیابین متعجب بود و «subito presto» (بهناگهان و با شتاب) گفتوگو را انگار هیچ اتفاقی نیفتاده به موضوعهای ملموستر برد.
— دامین، یک خواهش دارم…
— با کمال میل. چی؟
— میخواهم یک نوار از آهنگهای بیتلز را کامل کنم که اینجا نمیتوانم تمامش کنم…
— میخواهی از صفحهگردانِ من استفاده کنی؟
— بله. سوزن دستگاه من درست تنظیم نیست و مال تو نو است. میخواهم صدا با بیشترین دقت و بهترین کیفیت موسیقایی بازتولید شود.
— خب! مخالفتی ندارم… اما باید بلندیِ صدا را کنترل کنی تا نیِل انتخابهایت را بهعنوان عملیات اغواگری تعبیر نکند. ممکن است آشفتگی را بیشتر کند و کارایی مذاکرات من با حساسیتش را بشکند.
دامین گفت و پشت گردنش را خاراند؛ انگار در ناخودآگاه دنبال توصیههای بیشتری میگشت.
— نگران نباش، احتیاط میکنم، هرچند هنوز عقیده دارم او چیزی جز یک زنِ افسونگر، مثل پریان دریاییِ فریبنده نیست که میخواهد نابودت کند.
— خواهش میکنم!…
برای فراموشکردن اینکه این حقیقت زخمش میزد، بیآنکه حتی یک ثانیه فرصت کند زمان را علامت بزند، رو به لیزیان کرد.
— برای فردا وسایلت را آماده میکنی؛ برای کریسمس به روستا میرویم، باشه دخترم؟
— بله بابا!… چه ساعتی میآیی دنبالم؟
— دقیق نمیدانم. احتمالاً آخر بعدازظهر.
— خیلی ذوق دارد. دستکم یک هفته است دربارهٔ دیدن دوبارهٔ ناتاشا، دخترِ یکی از خویشاوندان همنسلش، حرف میزند.
میلن گفت و درحالیکه موهای بلند دخترش را نوازش میکرد، بیش از کلمات، با این حرکت مادرانه شوق کودک را تأیید میکرد.
— دامین… اگر کلید خانهات را به من بدهی، میتوانم وقتی نیستی ضبط کنم؟…
— فکر خوبی است! بههرحال لیزیان یک کلید یدک دارد.
دامین در این جمع که با هنجارهای اجتماعیِ آن دوران سازگار نبود احساس راحتی میکرد. گاهی همین آمیزه به او حالوهوای پدرسالار میداد؛ اما خانهای که نزدیک ده سال در آن رفتوآمد کرده بود خستهاش میکرد. خلأیی بر او سنگینی میکرد. پس با بوسههای خانوادگی و تعظیمهای دلقکوار همیشگیاش آنها را ترک کرد تا در آرامش پناهگاهش موجهای گمشده، آن تکههای زندگی را که نیِل روی بالهایش پخش میکرد، دوباره پیدا کند. آنجا آسمان خودش، سپهر شخصیاش را میکاوید، هرچند ابری از چوبکاریِ سفید پنهانش میکرد. اما رادار قلبش باز درخششِ یک ستاره را میگرفت. فقط یکی. گریخته از سحابیای تاریک… همیشه همانجا؛ با تابش آن اختر، رؤیاها به هم میچسبیدند و جوش میخوردند تا چیزی بیش از یک سیاره بسازند… بهشتی! عدنی وصفناپذیر، چون خودْ جهانها و شگفتیها میبود. سپس تصویرهایی از جهانی دیگر به سوی الهه پر میکشیدند تا به امید آغاز دوباره، همچون چرخهای همیشگی و غذایی بیپایان، انرژیاش را تازه کنند.
اما رؤیابین اشتهایی سیریناپذیر و غولآسا، همچون گارگانتوا داشت؛ خود را انباشته میکرد و همهٔ صداها و همهٔ حرفهای نیِل را حریصانه میبلعید، بیآنکه سیر شود. همین حرصِ شنیدن، همین خوشبختیِ بیآزار، از همان شب به رگهای شوم کشیده شد؛ همانند عیبِ فضیلتی که دیگر مهارش نمیکنند.
پس از آخرین نامه مجبور شد عقبنشینی کند، هر ستایش شاعرانه یا موسیقایی از الهه را کنار بگذارد و جذابیتهای غیررسمیاش را کاملاً حذف کند. دیگر نمیتوانست با موسیقی خودش را از خیالها بیرون بکشد یا میلش را کر کند؛ در این رنج شبیه خلسه، از این پس باید از ارتباط خودداری میکرد. خودش را وادار کند ساکت بماند، پنهانتر حتی از نیِل.
آغاز این دورهٔ ترک با بیخوابی تقریباً کامل همراه بود. فقط وقتی میتوانست بخوابد که صدای نرمِ ملحفههای ساتن را تصور کند که بدن الهه را لمس میکنند و میلهایش را برای شب مهروموم میسازند.
***
ظهر. — مثل زنگ خطر، قدمهایی در راهپله. — بیشتر از روی واکنشِ غریزی تا از سر عادت، به پنجرهٔ نشیمن دوید. بیآنکه از برهنگیاش خجالت بکشد ــ رؤیابین همیشه برهنه میخوابد ــ آن سوی خیابان نیِل، مارک و پسرِ مارک را دید که برای تعطیلات میلاد آمادهٔ رفتن بودند.
هر سه با نظم چمدانهای نیِل را کنار وسایل خودشان در صندوق عقبِ اتومبیلِ متعلق به ثابتترین معشوقِ الهه میچیدند. حضور این مادرِ موقتِ دلربا ظاهراً میل جنسیِ روبهرشد پسر مارک را بیشتر بیدار میکرد. ساده و بیتجربه، با چهرهای رنگگرفته از رؤیاهایی شبیه رؤیاهای خودِ رؤیابین، هر بار که با او حرف میزد لبخند میزد. نیِل اما آشکارا نگران به نظر میرسید. تمرکزش میان فضای خانوادگیِ شاد و هنرمندی تقسیم شده بود که بیبدخواهی از گوشهٔ چشم میپایید.
او، همچنان بیخجالت، هم تماشاگر و هم نمایش، بیحرکت ایستاده و از شاهکار روز قبلش به خودش تبریک میگفت. مطمئن بود الهه به او فکر میکند، نه بهخاطر پوست رنگپریده و شستهاش که آفتاب برجسته کرده بود و نه بهخاطر نامهٔ افشا و کنارهگیری. نه. یقین داشت این حالت فقط از این میآید که نیِل باید از اینکه دیگر مجبور نیست از او پنهان شود کاملاً گیج شده باشد؛ یا بیشتر، ندانَد در حضور این آدمها چطور پنهان شود. نزدیکانی که آشکارا نمیتوانستند همان لحظه به همدستان تازه تبدیل شوند. دامین با تخیلش خجالت نیِل را میخواند، وقتی شاید دربارهٔ تکنیک دستیارهای شعبدهباز فکر میکرد و اینکه چطور در آن جعبههای بزرگ جمع میشوند تا ظاهراً به دو نیم اره شوند. اما چمدانها از پیش بسته و چیده شده بودند.
وقتی اتومبیل اروپایی قدیمی مارک ناپدید شد، این رفتن به دامین یادآوری کرد که خودش هم باید برای رفتن به خانهٔ والدینش و جشن کریسمس با لیزیان آماده شود.