فصل هشتم
برای لحظه‌ای وسوسه‌ای شیطانی در او رخنه می‌کند: برانگیختنِ نشانه‌های ازهم‌گسیختگیِ ذهنی. فقط یک کلمه از الههٔ الهامش بشنود. عشقش را دوباره ببیند، حتی شفاف و محو، مثل نوری شبح‌گون.
دیوانه‌شدن یا دیوانه از آن بازگشتن؟ این حالتِ ازهم‌گسیختگیِ ذهنی برایش فرقی ندارد، هر پیامدی که داشته باشد. دو قدم مانده به شبِ ابدی ــ دست‌کم چنین آرزو می‌کند ــ فکر می‌کند دیگر فقط جهنم می‌تواند او را از شکنجهٔ روانی‌اش برهاند. بیرون، این «نظمِ دروغین» که شهر نام دارد بیشتر آشفته‌اش می‌کند. تصادف‌ها، جرم‌های گوناگون و ناکامی‌ها به هجومِ این تصاویرِ زمانِ دیگر شدت می‌دهند؛ تصاویری که یکی پس از دیگری می‌آیند، شتاب می‌گیرند و با سرخوشی آزارش می‌دهند. عصاهایش ــ دفتر، عکس و حتی دوپاره‌شدنِ خود ــ خودشان از دور خارج می‌شوند. بیهودگیِ این ابزارها آشکار است: او در چرخ‌دنده گیر افتاده.
— نیِل چه کار می‌کند؟… سه هفته به هدر رفت، تنها در انتظارِ آنکه حتی لحظه‌ای کوتاه کارش را ببینم! — من را معطل کرده، در انتظار نتیجه‌ای نامعلوم پژمرده‌ام. می‌خواهد منزوی‌ام کند؟ ولش کن!… بازیِ تحریک را دونفری ادامه می‌دهیم!
تهدیدش می‌کنم که نسخهٔ فتوکپی‌شدهٔ نوشته‌ام را پس می‌گیرم. آن‌وقت شاید مجبور شود رویش کار کند؟… این اولتیماتوم وادارش می‌کند بیشتر مرا ببیند. حتماً.
در لحظه‌ای که مناسب تشخیص داد، دامین عصبی از خانه بیرون رفت و در عرض چند ثانیه زنگ طبقهٔ سوم را زد. بی‌مقدمه و بی‌هیچ ملاحظه‌ای، در زمانی حتی کوتاه‌تر با نیِل حرف زد. تب‌وتابش او را نیش‌دار کرده بود.
— سلام! آمده‌ام سندم را پس بگیرم. خیلی طولش داده‌ای. این کندیِ کارت مانعِ پیشرفتِ کارِ من شده است. همکاری‌مان تمام.
نیِل که احتمالاً از رفتار تقریباً پرخاشگرانهٔ دامین ترسیده بود، از خودش دفاع نکرد. حتی کمترین توضیحی نداد.
— سندت را می‌خواهی…؟ صبر کن!… می‌روم می‌آورمش.
میان آن دو، سکوت، اندیشه‌های پنهان و تأملاتِ هر دو را از هم جدا می‌کرد. بعد برگشت.
— بفرما! این هم پروژهٔ کوفتی و لعنتیِ این «داستان‌مصورسازِ» تازه‌کار را! این دیگر نهایتِ آماتوربازیِ بی‌مایه است! خداحافظ!
نیِل ناگهان رفتارش عوض شد و جمع‌بندیِ واقعی‌اش خلاصه شد در دندان‌قروچه و محکم کوبیدنِ در.
دامین نیمه‌راضی و نیمه‌سرخورده به لانه‌اش برگشت. رضایتش از لذتِ سادهٔ دیدنِ محبوبش می‌آمد. سرخوردگی‌اش از رفتار خودش: بی‌صبریِ شدید، بی‌ادبیِ گستاخانه و در نهایت حماقتِ اینکه حتی نپرسیده بود نیِل چه نکته یا بارقهٔ الهامی، هرچند کم‌ارزش، شاید یادداشت کرده باشد.
پشیمانی از همین حالا در رؤیاهایش به سراغش آمده بود.
— …و اگر اثر هیچ موفقیتی پیدا نکند؟… اگر شکستِ عظیمی شود؟… به خاطر عصبانیتِ من!
میانِ این خطا و تلاش‌هایی که برای جبرانش در پی می‌آمد، چند روز در اعتراف به خطا و سرزنشِ خویش ــ mea culpa ــ سپری شد.
تنها در آشپزخانه، آرنج‌ها بر لبهٔ میز، مشت‌ها زیرِ سرِ سنگین از ندامت، آینه‌ای دستی روبه‌رویش، توبه می‌کرد و مانند اعترافگاه، خطاهایش را پیشِ مرشدِ موقتِ وجدانش ــ بازتابِ خودش ــ برمی‌شمرد.
— برای جبرانِ گناهتان… برایش یک کیک شکلاتی درست می‌کنید.
— ها؟… چی؟
— مگر نوامبر نیست؟ مگر او عقرب نیست؟ مگر همین روزها تولدش نیست؟…
— اما تقریباً هیچ پولی ندارم؛ توی جیبم فقط ده دلار مانده و آذوقه‌ام هم تمام شده!
— بسیار خوب، پس چاره‌ای نیست! خلأِ شکمتان همراهِ خلأِ ذهنتان خواهد بود… هوم! دربارهٔ «برش‌های شیرینیِ مجاری» چه می‌گویید؟… نه! بهتر، همان دستورِ معروفِ اتریشی، «Sachertorte»! حتی چند ماده‌اش را هم می‌شناسم.
— آهان! کدام‌ها؟
— شکلاتِ مخصوصِ شیرینی‌پزی؛ البته شیرین‌ترین و پرمایه‌ترین نوعش. شکر، تخم‌مرغ و، چاشنیِ شخصیِ ضروری، افکارِ مثبت که خوب با هم آمیخته شده باشند!
بعد از اینکه با تمام دقت لازم کیک وینی را آماده کرد، منتظر ماند تا هم هوا و هم حال‌وهوا خنک شود… تا کیک را در دمایی مناسب هدیه کند. یک روز کامل به این ترتیب گذشت.
قدم‌های نیِل. تنها نشانه‌های ارتباطیِ وفادارِ او از طبقهٔ بالا، حضور الهه را خبر دادند. این قدم‌ها، خودخواه، دائماً او را لو می‌دادند و وقاحت را تا خبرچینی پیش می‌بردند؛ تنها پاداشی که می‌خواستند این بود که دامین هنگام افشاگری‌های پیچاپیچ و رقص‌گونه‌شان خاموش بماند.
بی‌معطلی پیشِ او رفت.
— سلام نیِل! (ترجمه: «دوستت دارم، عشقم، اما موجودی احمقم!») دیروز تمام روز منتظرت بودم. برنگشتی؟… (تفسیر: «لعنت! مگر به من ربطی دارد؟») بفرما! این کیک برای توست. زاخرتورته‌ای است که برای تولدت درست کرده‌ام. تو عقرب هستی، نه؟
— بله.
— چون تاریخ دقیق تولدت را نمی‌دانستم و کمی وقت آزاد داشتم…
— خب، بعدش؟!
— صادقانه؟… این غافلگیری را «غنی» توصیف می‌کنم. غنی از پشیمانی. — می‌خواهم هم‌زمان از همهٔ شرمندگی‌هایم بخشیده شوم؛ مثل آن میلِ شهوانیِ قدیمی برای خوابیدن با تو. یادت هست؟… اما بیشتر از همه بیش از همه، از اینکه با تلخ‌کامی اعتمادم را از تو پس گرفتم پشیمانم.
— خوب. عذرخواهی‌ات را می‌پذیرم، اما به یک شرط: فقط نیمی از زاخرتورته را برمی‌دارم.
— نه، نیِل! برای تو درستش کرده‌ام. خداحافظ و ممنون!
این کلمات را تند بیرون فرستاد، خوشحال از اینکه خلق همسایه‌اش آرام شده بود، هرچند نیِل چندان مشتاق نبود. همان لحظه داشت درصدِ بخششی را که نیِل نصیبش خواهد کرد از تعداد لقمه‌های خوشمزه‌ای که می‌خورد محاسبه می‌کرد.
زوم به درونِ سرِ رؤیابینِ بیمار، عاشقِ ناکام. تصاویر با سرعتِ تپش‌های قلبش پیش می‌روند.
پرسش‌ها؟… هیچ چیز تازه‌ای نیست. — پاسخ‌ها؟… صبر کن!
از خوابی به خواب دیگر، با هر ظهورِ الهه‌اش، رؤیاها در شب‌هایش منفجر می‌شدند. از واقعیتی به واقعیت دیگر، در آزمندیِ خیال‌پردازی‌هایش، شب‌هایی آکنده از امیالِ شرم‌آور از راه می‌رسیدند تا به او نیرویی تازه ببخشند.
نشانهٔ زمانیِ واقعی: یک ثانیه. نشانهٔ زمانیِ حافظه: یک هفته.
— کسی پشت در است؟!… آیا عشقم لطف کرده آمده دربارهٔ آن غافلگیریِ شکلاتیِ پرملات نظر بدهد؟ — لعنت! — سایهٔ آشپز است. عیبی ندارد! باز می‌کنم.
وقتی لو را دید که بشقابی را در دست داشت که دامین کیک را روی آن به نیِل تقدیم کرده بود، هاج‌وواج شد؛ به‌خصوص چون لو شبیه آن بچه‌های شیطانی بود که فقط وقتی با اسباب‌بازیِ دیگران بازی می‌کنند خوشحال‌اند.
— سلام دامین!… زاخرتورته‌ات خوشمزه بود. بسیار پرمایه، اما واقعاً خوشمزه…!
— …!
— نیِل یک تکهٔ بزرگ به من داد؛ در واقع خیلی بیشتر از نصف، تقریباً سه‌چهارم. خواهرش و یکی از دوستانش بقیه را خوردند. گفت در هر حال دسرهای خیلی سبک‌تر را ترجیح می‌دهد.
— خب! باید بروم. این هم بشقاب!… واقعاً عالی بود!… واقعاً! لو حرفش را با لبخندی تمام کرد که گویی از رضایتِ تماشای نومیدیِ دامین آروغ می‌زد؛ نومیدی‌ای که فروبردنش بسیار دشوارتر از آن دسر بود.
تنها. موقتاً گیج. دامین به بشقابِ خالی از شادی‌هایی نگاه می‌کرد که روزی امیدوار بود دریافت کند. به شکلی غیرعادی سریع واکنش نشان داد، انگار می‌خواست با سرنوشت دربیفتد، و رو به گربه‌اش ــ که بشقاب را نگاه می‌کرد به امیدِ باقیمانده‌ای خوشمزه ــ فریاد زد:
— پس به درک! دیگر کیک نمی‌پزم! من که شیرینی‌پز نیستم. این بار نوبتِ اعترافِ بزرگِ عاشقانه است! می‌دانی هیچ‌وقت احساساتم را نسبت به او روشن نگفته‌ام… فرصتِ رؤیایی و راهی اصیل برای ابراز علاقه پیدا کرده‌ام!
مگر من چون هنرمندم با ناخودآگاهِ جمعی ارتباط مستقیم ندارم؟ مگر او زنی فرهیخته و خوش‌سلیقه نیست؟
با اثری یگانه، به‌ظرافت دلربایی‌اش می‌کنم؛ حتماً خوشش می‌آید.
گربهٔ ماده‌اش دیگر گوش نمی‌داد و ترجیح می‌داد با غذای خشک سیر شود تا با میومیوهای عجیبِ این آدم. اما او همچنان اوج می‌گرفت.
— ساده در شکل. پیچیده در پیام. یک طراحیِ سیاه‌وسفید. طرحی با مرکب. فضایی از صلح و رؤیا را زنده کند؛ جذبه‌ای روستایی؛ لمسی از دامین‌گرایی. جزئیات فراوان!… بسیار ظریف! وادار به تأمل کند.
چهار روز دیگر باید تمامش کرده باشم، چون بیست‌وپنجم نوامبر، روزِ سنت کاترین است؛ قدیسهٔ حامیِ دخترانِ ترشیده و ازدواج‌نکرده. نیِل مگر مجردی بالای بیست‌وپنج سال نیست؟ — نابغه‌ای دامین!… یک پیشنهادِ ازدواجِ استتارشده. تقریباً همین. خطر بزرگی است. واکنشش چه خواهد بود؟
برای اینکه دنبال پاسخی نگردد که ممکن است زخمی‌اش کند، همان لحظه شروع به کار کرد. اثر با دقت پرداخت می‌شد، ظریف و موشکافانه. (پنج پروانه دورِ بوتهٔ رز وحشی می‌چرخند؛ گربه‌ای علاقه‌مند شکار یکی از این حشراتِ زودگذر را پیش‌بینی می‌کند.
عنصر مرکزی و لایت‌موتیف: نیِل، خیالی… نشسته به دور از تابشِ آفتاب، زیرِ درختی بی‌سایه.
در دستش کتابی دارد، نمادِ پروژهٔ هنریِ رؤیابین. روی یکی از صفحاتِ باز، با حروف ریز نوشته شده: «دوستت دارم، نیِل!»
دورتر، در پس‌زمینه، سمت چپ، خلیجی که دریا را به هم‌آغوشی و پیوند با خود فرامی‌خواند. سمت راست، جنگلی پهن‌برگ که همهٔ ماجراها در آن ممکن می‌شوند…)
در سفرِ درونیِ رؤیاپات، ساعت‌ها در گذرِ ثانیه‌ها شکل می‌گیرند. همان انتخاب را تکرار می‌کند: این هدیهٔ نامتعارف را در محلِ کار تازهٔ نیِل تحویل دهد تا شگفت‌زده‌اش کند، بدون خطرِ انتقاد و سرزنش.
همان حرکات، همان مسیر، همه‌چیز به‌طور مکانیکی یکسان است.
مرکز شهر. باران می‌بارد! هر قطره‌ای که به صورتش می‌خورد با برنامه‌های آینده یا اضطراب‌های بعدی جفت می‌شود… وقتی همه‌چیز بهتر شود یا خیلی بدتر.
نزدیک فروشگاه‌های بزرگ، ساختمان اداری‌ای بود. طبقهٔ ششم بخشی از دانشگاه را در خود داشت، جایی که هر دو مدرکِ کارشناسی‌شان را گرفته بودند. مکان دقیق: مرکز مطالعات میان‌اروپایی.
در تئاترِ نورونیِ درونش، خودش را تحلیل می‌کند؛ آشفتگیِ شکمی، شهودِ نگران. خجالتی‌بودنِ بدپنهانش را می‌بیند که هنگام نزدیک‌شدن به مسئولِ پذیرش به او سخت می‌گیرد.
— سلام! نیِل… هست…؟
— فعلاً نیست. چه کمکی از دستم برمی‌آید؟
— من… من… دوست داشتم ببینمش. می‌شود… این پاکت… که یک طراحی داخلش است… به او بدهید… لطفاً!
— حتماً!
— مواظب باشید، با احتیاط حملش کنید… ممنون!
این‌طور تمام کرد و هم‌زمان حرکتی آهسته انجام داد که نهایت احتیاط را پیشنهاد می‌کرد، انگار بمبی باشد. بعد رفت و مسیرش را طولانی‌تر کرد و راهِ برگشت را تغییر داد.
از بارانی که بی‌امان می‌بارید استفاده کرد و آن را چون پالایشی برای خود به کار گرفت، دودلی‌هایش را همراهِ باران از تن بیرون می‌ریخت که فکر می‌کرد حتماً مسئول پذیرش گزارششان خواهد کرد. بااین‌حال، وقتی به غارش برگشت، شک هم همراهش وارد شد. پارانویا یا جوانهٔ عشقِ وسواس‌آمیز؟… نوعی بدگمانی بر او حکومت می‌کرد. آیا پاکت به مقصد می‌رسید؟
چون فکر می‌کرد بدشانسی تلاش‌هایش برای ارتباط با نیِل را تعقیب می‌کند، تصمیم گرفت تمام روز پشت پنجره منتظر بماند و بازگشتش را زیر نظر بگیرد.
از این وظیفه‌ای که با رضایت به خودش تحمیل کرده بود بهره گرفت و همچنان دربارهٔ او رؤیا ساخت. مثل همیشه، از سناریوهای غیرواقعی سناریوهای تازه می‌بافت. از این برون‌یابی‌ها عصاره را تعالی می‌داد و بعد به قصه‌ای پریان منتقل می‌کرد. داستان‌های زیبایش را برای خودش تعریف می‌کرد و بازی می‌کرد. به قصه‌های شگفت‌انگیز رسیده بود که با صداهایی ظریف فهمید الهه‌اش برگشته است. خیال‌های لطیفش اغلب واقعیت را مات می‌کردند، مخصوصاً وقتی الهام‌بخشِ سرکش آن‌ها را برمی‌انگیخت.
از بیمِ آنکه نیِل به نیتش پی ببرد و با شنیدنِ زنگ در را باز نکند، با احتیاط پیش رفت. تاکتیک جواب داد؛ در باز شد. اما وقتی دامین را دید، گفت‌وگو را آغاز کرد… سرد، مثل همان صبحی که شرایط را تعیین کرده بود.
— سلام! چه می‌خواهی؟
— فقط می‌خواستم بدانم واقعاً یک پاکت بزرگِ بژ که داخلش تصویر بود دریافت کردی یا نه.
— بله! درست بعد از رفتنت به دفتر رسیدم. آسانسور تو پایین می‌رفت. مالِ من بالا می‌آمد!… همه دستم انداختند. می‌دانی می‌توانستی منتظرم بمانی؟…
— متأسفم.
— اشکالی ندارد!… ممنون بابت آن طراحی، خیلی… زیبا بود.
لحظه‌ای کوتاه سکوت میانشان افتاد. نیِل پیامی را در قالبِ یک لغزشِ زبانی فرستاده بود؛ دامین آن را گرفته بود. پس از آن دمِ کوتاه که هیچ‌چیز به هم نگفتند، خداحافظی‌های همیشگی از راه رسید.
دامین سرافکنده به خانه برگشت و فعلِ ماضیِ استمراریِ فرانسوی ــ imparfait ــ را که نیِل دربارهٔ نقاشی به کار برده بود تفسیر می‌کرد. نگران روی دیوان دراز کشید، گوش تیز کرد، گوش داد… می‌کاوید، دنبال کمترین صدا می‌گشت و حتی ظریف‌ترین جابه‌جایی‌های نیِل را تشخیص می‌داد.
تلخ‌ترین بخش بعدتر می‌آمد. دامین از هر راهی تلاش می‌کرد بتواند با او تماس بگیرد، ببیندش، صدایش را از نزدیک‌تر و بی‌فیلترِ چوبیِ سقف بشنود. بارها از حضورش می‌پرسید. پاسخ: نیست! پاسخی تحمل‌ناپذیر، چون او قدم‌هایش را، ظریف‌ترین قدم‌های دنیا، تشخیص می‌داد.